แชมร็อก
แชมร็อก (อังกฤษ: shamrock; ภาษาไอริช: seamróg) คือคำเรียกพืชที่มีใบประกอบสามใบย่อย ซึ่งใช้เป็นสัญลักษณ์ของไอร์แลนด์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในความเกี่ยวโยงกับนักบุญแพทริกและวันนักบุญแพทริก คำนี้มีรากจากภาษาไอริช seamróg ซึ่งเป็นรูปคำบอกความเล็กของ seamair (‘โคลเวอร์’) และมีความหมายประมาณว่า “โคลเวอร์อ่อน” หรือ “โคลเวอร์น้อย”[1][2]
แชมร็อกไม่ใช่ชื่อวิทยาศาสตร์ของพืชชนิดเดียว โดยมากหมายถึงโคลเวอร์เหลือง (Trifolium dubium) หรือโคลเวอร์ขาว (Trifolium repens) แต่พืชใบสามใบชนิดอื่น รวมถึงโคลเวอร์แดง (Trifolium pratense), Medicago lupulina และส้มกบบางชนิดในสกุล Oxalis ก็อาจถูกเรียกว่าแชมร็อกได้เช่นกัน ความเป็นต้นแชมร็อกจึงขึ้นกับขนบวัฒนธรรมและการใช้เป็นสัญลักษณ์มากกว่าการจำแนกทางพฤกษศาสตร์[3]
ชื่อและพืชที่เรียกว่าแชมร็อก
[แก้]คำว่า seamróg ใช้เรียกแชมร็อกในภาษาไอริช ขณะที่คำว่า seamair หมายถึงโคลเวอร์[2] แต่ในภาษาอังกฤษคำว่า shamrock ค่อย ๆ กลายเป็นคำเฉพาะสำหรับพืชที่ผู้คนสวมในวันนักบุญแพทริก ด้วยเหตุนี้จึงไม่มี “แชมร็อกแท้” เพียงชนิดเดียว[1]
| พืช | ชื่อสามัญภาษาอังกฤษ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| Trifolium dubium | lesser trefoil หรือ yellow clover | เป็นคำตอบที่พบมากที่สุดในการสำรวจ ค.ศ. 1988 (ร้อยละ 46)[3] |
| Trifolium repens | white clover | เป็นคำตอบรองลงมาในการสำรวจเดียวกัน (ร้อยละ 35)[3] |
| Trifolium pratense และ Medicago lupulina | red clover และ black medick | เป็นพืชใบสามใบที่บางคนเรียกแชมร็อก[1] |
| Oxalis acetosella และพืชสกุล Oxalis อื่น | wood sorrel | ไม่ใช่โคลเวอร์ แต่มีใบสามใบย่อยคล้ายกัน จึงมักถูกเรียกแชมร็อกในบางบริบท[3] |
นักพฤกษศาสตร์พยายามระบุชนิดของแชมร็อกมาเป็นเวลานาน นาธาเนียล โคลแกนตีพิมพ์การสำรวจตัวอย่างต้นแชมร็อกที่ผู้คนในไอร์แลนด์ส่งมาใน ค.ศ. 1892 และ ค.ศ. 1893 ส่วนอี. ชาลส์ เนลสัน (E. Charles Nelson) ทำการสำรวจซ้ำใน ค.ศ. 1988 ผลรวมชี้ว่าคนไอริชใช้คำนี้กับพืชหลายชนิด แม้ T. dubium และ T. repens จะมีสัดส่วนสูงที่สุดก็ตาม[4][5][1] ทั้งสองชนิดไม่ได้พบเฉพาะในไอร์แลนด์: สวนพฤกษศาสตร์หลวงคิว ระบุถิ่นกำเนิดของ T. dubium ว่าครอบคลุมทวีปยุโรปและภูมิภาคใกล้เคียง ส่วน T. repens มีถิ่นกำเนิดกว้างกว่านั้นในยุโรป แอฟริกา และเอเชีย[6][7]
ประวัติและขนบในไอร์แลนด์
[แก้]เอกสารภาษาไอริชยุคกลางใช้คำเกี่ยวกับ seamair เพื่อพรรณนาทุ่งที่มีโคลเวอร์ออกดอก แต่ไม่ได้แยก “แชมร็อก” ออกเป็นพืชชนิดหนึ่งโดยเฉพาะ[8] ในภาษาอังกฤษยุคต้นมีบันทึกว่าชาวไอริชกิน “shamrock” ในยามขาดแคลนอาหาร อย่างไรก็ดี นักวิชาการตั้งข้อสังเกตว่าข้อความดังกล่าวอาจสับสนระหว่าง seamróg กับ seamsóg ซึ่งหมายถึงพืชส้มกบที่กินได้ จึงไม่ควรถือเป็นหลักฐานตรงว่าชาวไอริชกินโคลเวอร์[8]
หลักฐานที่ชัดเจนขึ้นอยู่ในหนังสือพฤกษศาสตร์ของ Caleb Threlkeld ค.ศ. 1726 ซึ่งเรียกแชมร็อกว่า Trifolium pratense และบันทึกธรรมเนียมการสวมมันบนหมวกในวันที่ 17 มีนาคม[9]
นักบุญแพทริกและตรีเอกภาพ
[แก้]
ตามตำนาน นักบุญแพทริกใช้ใบสามใบของแชมร็อกอธิบายหลักตรีเอกภาพ คือพระบิดา พระบุตร และพระจิต เป็นพระเจ้าองค์เดียวกัน ตำนานนี้เป็นที่รู้จักแพร่หลาย แต่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติไอร์แลนด์ระบุว่าเป็นความเชื่อที่ปรากฏภายหลัง หลักฐาน ค.ศ. 1681 ของโทมัส ไดนลีย์ กล่าวถึงการสวมแชมร็อกในวันฉลองนักบุญแพทริก โดยไม่ได้บันทึกเรื่องการใช้อธิบายตรีเอกภาพ[10] ดังนั้น ความสัมพันธ์ของแชมร็อกกับนักบุญแพทริกเป็นส่วนสำคัญของคติชนและพิธีเฉลิมฉลอง แต่ไม่ใช่หลักฐานร่วมสมัยจากชีวิตของนักบุญแพทริกเอง
ในธรรมเนียมวันนักบุญแพทริก ผู้สวมแชมร็อกอาจนำใบที่สวมแล้วใส่ลงในเครื่องดื่มเพื่ออวยพรนักบุญแพทริก เรียกว่า “การจุ่มแชมร็อก” (อังกฤษ: drowning the shamrock) แล้วโยนใบข้ามไหล่เพื่อความเป็นสิริมงคล[10]
สัญลักษณ์ของไอร์แลนด์
[แก้]แชมร็อกเริ่มขยายบทบาทจากสัญลักษณ์ที่ผูกกับนักบุญแพทริกไปเป็นเครื่องหมายของไอร์แลนด์อย่างเด่นชัดในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 18 เมื่อกองกำลังอาสาสมัครและกลุ่มชาตินิยมไอริชนำไปใช้ร่วมกับสีเขียว ต่อมาในคริสต์ศตวรรษที่ 19 จึงปรากฏทั่วไปในภาพพิมพ์ เครื่องประดับ บัตรวันนักบุญแพทริก และงานออกแบบต่าง ๆ[1]
ความเชื่อมโยงดังกล่าวปรากฏในกฎหมายด้วย: กฎว่าด้วยเครื่องหมายการค้า ค.ศ. 1963 ของไอร์แลนด์กำหนดให้นายทะเบียนอาจปฏิเสธรับคำขอที่มีคำว่า “Shamrock” หรือรูปแชมร็อก สำหรับสินค้าที่มิได้ระบุชัดว่ามีแหล่งกำเนิดจากไอร์แลนด์[11]
นอกไอร์แลนด์
[แก้]การอพยพของชาวไอริชทำให้แชมร็อกกลายเป็นเครื่องหมายบอกความเกี่ยวโยงกับมรดกไอริชในหลายประเทศ ตัวอย่างเช่น ในตราอาร์มของมอนทรีออล แชมร็อกแทนองค์ประกอบชาวไอริชของประชากรเมือง เคียงกับกุหลาบสำหรับชาวอังกฤษและทิสเซิลสำหรับชาวสกอต[12]
ความต่างจากโคลเวอร์สี่ใบ
[แก้]แชมร็อกตามขนบไอริชมีใบย่อยสามใบ ไม่ใช่โคลเวอร์สี่ใบซึ่งเป็นรูปใบสี่ใบ แม้ภาพสัญลักษณ์ร่วมสมัยจะทำให้ทั้งสองสิ่งปะปนกันอยู่บ่อยครั้ง แต่ยูนิโคดแยกอักขระ ☘ (U+2618 SHAMROCK) ออกจาก 🍀 (U+1F340 FOUR LEAF CLOVER) อย่างชัดเจน[13]
ดูเพิ่ม
[แก้]อ้างอิง
[แก้]- 1 2 3 4 5 Nelson, E. Charles (1991). Shamrock: Botany and History of an Irish Myth: A Biography of the Shamrock in History, Literature, Music and Art (ภาษาอังกฤษ). Boethius Press. น. 14, 86–90, 139–144. ISBN 0-86314-199-4.
- 1 2 "Foclóir Gaeilge–Béarla (Ó Dónaill): Shamrock". Teanglann.ie (ภาษาไอริช). Foras na Gaeilge. สืบค้นเมื่อ 18 กรกฎาคม 2026.
- 1 2 3 4 Fiorello, Sarah (16 มีนาคม 2566). "Which plant is the real shamrock?". Cornell Botanic Gardens (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 18 กรกฎาคม 2026.
- ↑ Colgan, Nathaniel (1892). "The Shamrock: an attempt to fix its species". The Irish Naturalist (ภาษาอังกฤษ). 1 (5): 95–97. สืบค้นเมื่อ 18 กรกฎาคม 2026.
- ↑ Colgan, Nathaniel (1893). "The Shamrock: a further attempt to fix its species". The Irish Naturalist (ภาษาอังกฤษ). 2 (8): 207–211. สืบค้นเมื่อ 18 กรกฎาคม 2026.
- ↑ "Trifolium dubium Sibth". Plants of the World Online (ภาษาอังกฤษ). Royal Botanic Gardens, Kew. สืบค้นเมื่อ 18 กรกฎาคม 2026.
- ↑ "Trifolium repens L." Plants of the World Online (ภาษาอังกฤษ). Royal Botanic Gardens, Kew. สืบค้นเมื่อ 18 กรกฎาคม 2026.
- 1 2 Kelly, Fergus (1997). Early Irish Farming (ภาษาอังกฤษ). ดับลิน: Dublin Institute for Advanced Studies. น. 311. ISBN 1-85500-180-2.
- ↑ "The Shamrock – An Seamróg: Ireland's national symbol". Dublin City Council (ภาษาอังกฤษ). 14 มีนาคม 2557. สืบค้นเมื่อ 18 กรกฎาคม 2026.
- 1 2 "A history of St Patrick's Day traditions and customs". National Museum of Ireland (ภาษาอังกฤษ). 13 มีนาคม 2566. สืบค้นเมื่อ 18 กรกฎาคม 2026.
- ↑ "S.I. No. 268/1963 – Trade Marks Rules, 1963". Irish Statute Book (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 18 กรกฎาคม 2026.
- ↑ "Ville de Montréal". The Governor General of Canada (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 18 กรกฎาคม 2026.
- ↑ "The Unicode Standard, Version 17.0: Miscellaneous Symbols" (PDF) (ภาษาอังกฤษ). Unicode, Inc. น. 270. สืบค้นเมื่อ 18 กรกฎาคม 2026.
อ่านเพิ่ม
[แก้]- Nelson, E. Charles (1991). Shamrock: Botany and History of an Irish Myth: A Biography of the Shamrock in History, Literature, Music and Art (ภาษาอังกฤษ). Boethius Press. ISBN 0-86314-199-4.
- Danaher, Kevin (1972). The Year in Ireland: Irish Calendar Customs (ภาษาอังกฤษ). คอร์ก: Mercier Press. ISBN 978-1856350938.
แหล่งข้อมูลอื่น
[แก้]- แชมร็อกและนักบุญแพทริก ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติไอร์แลนด์
