เอชไอวี/เอดส์ในประเทศไทย

นับตั้งแต่มีการรายงานการพบโรคเอชไอวี/เอดส์ครั้งแรกในประเทศไทยเมื่อ ค.ศ. 1984 จนถึง ค.ศ. 2008 มีผู้ใหญ่ติดเชื้อ 1,115,415 ราย และเสียชีวิต 585,830 ราย นับตั้งแต่ ค.ศ. 1984 และมีคนไทยที่เป็นโรคเอชไอวี/เอดส์อยู่ 532,522 รายใน ค.ศ. 2008 ใน ค.ศ. 2009 อัตราการแพร่ระบาดของเอชไอวีในผู้ใหญ่อยู่ที่ 1.3% ใน ค.ศ. 2016 ประเทศไทยมีอัตราการแพร่ระบาดของโรคเอชไอวีสูงที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ที่ 1.1% ซึ่งเป็นอัตราการแพร่ระบาดที่สูงเป็นอันดับที่ 40 จาก 109 ประเทศ

รายงาน ค.ศ. 2011 จากโครงการร่วมแห่งสหประชาชาติว่าด้วยเอชไอวี/เอดส์ (UNAIDS) ระบุว่าประเทศไทยอยู่ในกลุ่ม 11 ประเทศในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกที่มีผู้ติดเชื้อเอชไอวีส่วนใหญ่ของโลก

ประวัติและการแพร่ระบาดของเชื้อเอชไอวี/เอดส์

อัตราการแพร่ระบาดโดยประมาณในร้อยละของผู้ติดเชื้อเอชไอวีในกลุ่มคนหนุ่มสาว (อายุ 15-49 ปี) ในแต่ละประเทศใน ปี 2554

หลังจากมีการรายงานผู้ป่วยโรคเอดส์ [ที่นำเข้า] รายแรกของประเทศไทย ใน ค.ศ. 1984 ซึ่งเป็นนักศึกษาไทยที่เดินทางกลับจากวิทยาลัยในสหรัฐ และหลังจากมีการตรวจพบเชื้อเอชไอวีในห้องปฏิบัติการครั้งแรกใน ค.ศ. 1985 ตั้งแต่ต้น ค.ศ. 1988 การติดเชื้อเอชไอวีก็แพร่กระจายอย่างรวดเร็วเป็นระลอก ๆ ในกลุ่มเสี่ยงกลุ่มหนึ่งต่ออีกกลุ่มหนึ่ง

ข้อมูลเกี่ยวกับการแพร่ระบาดของโรคเอดส์ในประเทศไทยถูกปกปิดไว้ในช่วงแรกเนื่องจากความกังวลว่าจะส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว ใน ค.ศ. 1991 รัฐบาลได้นำกลยุทธ์ในการต่อสู้กับโรคนี้มาใช้ และในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา จำนวนผู้ติดเชื้อรายใหม่ลดลง จากข้อมูลของเอเวิร์ตพบว่าใน ค.ศ. 2002 ประเทศไทยมีอัตราการแพร่ระบาดของเชื้อเอชไอวีสูงเป็นอันดับสองในเอเชีย โดยมีอัตราอยู่ที่ร้อยละ 1.8 อัตราการแพร่ระบาดของเชื้อเอชไอวียังคงเท่าเดิมตั้งแต่ ค.ศ. 2003 ถึง 2005 (ร้อยละ 1.4) และใน ค.ศ. 2017 อัตราการแพร่ระบาดของเชื้อเอชไอวีลดลงเหลือร้อยละ 1.1 โดยร้อยละ 75 สามารถเข้าถึงการรักษาด้วยยาต้านไวรัส (ART) ได้

กรณีการติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ในระยะแรกของประเทศไทยส่วนใหญ่เกิดขึ้นในกลุ่มชายรักชาย จากนั้นไวรัสก็แพร่กระจายอย่างรวดเร็วไปยังกลุ่มผู้ใช้ยาเสพติดชนิดฉีด ตามด้วยกลุ่มโสเภณี ระหว่าง ค.ศ. 2003 ถึง 2005 อัตราการติดเชื้อเอชไอวีในกลุ่มผู้ชายที่ร่วมเพศกับผู้ชายในกรุงเทพมหานคร เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 17 เป็น 28 นอกจากนี้ อัตราการแพร่ระบาดในกลุ่มผู้ใช้ยาเสพติดโดยการฉีดยังคงอยู่ในช่วงร้อยละ 30 ถึง 50

ใน ค.ศ. 2005 การติดเชื้อใหม่มากกว่าร้อยละ 40 เกิดขึ้นในกลุ่มผู้หญิง ซึ่งส่วนใหญ่ติดเชื้อจากการมีเพศสัมพันธ์กับคนรักในระยะยาว ปัจจัยที่ทำให้เชื้อเอชไอวีแพร่กระจายในกลุ่มนี้ได้แก่ เงินและการใช้ถุงยางอนามัยในระดับต่ำเนื่องจากผู้หญิงมีส่วนร่วมในธุรกิจค้าประเวณีผิดกฎหมาย แม้ว่าอัตราการแพร่ระบาดของเอชไอวี/เอดส์ในประเทศไทยจะลดลง แต่การระบาดได้แพร่กระจายไปยังประชากรทั่วไปมากขึ้น จึงมีความจำเป็นต้องปรับความพยายามในการป้องกันให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของการระบาดในปัจจุบัน

ใน ค.ศ. 2011 ผู้ใช้ยาเสพติดชนิดฉีดในประเทศไทยเป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์สูงที่สุด โดยมีจำนวนระหว่าง 40,000 ถึง 97,300 ราย