เสรีรัฐคองโก

เสรีรัฐคองโก État indépendant du Congo (ฝรั่งเศส) Onafhankelijke Congostaat (ดัตช์)
1885–1908
ธงชาติ ตราแผ่นดิน
คำขวัญ: ฝรั่งเศส: Travail et progrès ดัตช์: Werk en voortgang (งานและความคืบหน้า)
เพลงชาติ: แวร์ส ลาเวนีร์ (สู่อนาคต) ฝรั่งเศส: Vers L'avenir
สถานะ	รัฐร่วมประมุขกับราชอาณาจักรเบลเยียม
เมืองหลวง	บอมา 05°51′17″S 13°03′24″E
การปกครอง	สมบูรณาญาสิทธิราชย์
• พระมหากษัตริย์	พระเจ้าเลออปอลที่ 2 แห่งเบลเยียม
ยุคประวัติศาสตร์	ยุคล่าอาณานิคมใหม่
• ก่อตั้ง	1 กรกฎาคม 1885
• การผนวกโดยเบลเยียม	15 พฤศจิกายน 1908
ก่อนหน้า ถัดไป สมาคมคองโกนานาชาติ เบลเจียนคองโก

เสรีรัฐคองโก (อังกฤษ: Congo Free State; ฝรั่งเศส: État indépendant du Congo) เป็นพื้นที่ขนาดใหญ่ในแอฟริกากลาง ซึ่งอยู่ในการครอบครองส่วนพระองค์ของพระเจ้าเลออปอลที่ 2 แห่งเบลเยียม มีกำเนิดจากการหนุนหลังทางวิทยาศาสตร์และมนุษยธรรมที่น่าดึงดูดแก่องค์การพัฒนาเอกชน สมาคมแอฟริกานานาชาติ (Association internationale africaine, AIA) ของพระเจ้าเลออปอลที่ 2 พระองค์ทรงกระชับการควบคุมลุ่มน้ำคองโกส่วนมากผ่าน AIA และองค์การสืบเนื่องทั้งหลาย องค์การสุดท้าย คือ สมาคมคองโกนานาชาติ (Association internationale du Congo, AIC) เป็นเครื่องมือส่วนพระองค์ของพระเจ้าเลออปอลที่ 2 เนื่องจากทรงเป็นผู้ถือหุ้นแต่พระองค์เดียวและประธาน พระองค์จึงได้ใช้องค์การเพื่อรวบรวมและขายงา ยางและแร่เพิ่มขึ้นในลุ่มน้ำคองโกตอนบน แม้องค์การดังกล่าวจะถูกจัดตั้งขึ้นบนความเข้าใจว่าวัตถุประสงค์คือ เพื่อยกระดับประชาชนท้องถิ่นและพัฒนาพื้นที่ พระองค์ให้นามเสรีรัฐคองโกแก่ AIC ใน ค.ศ. 1885 รัฐนี้รวมถึงดินแดนทั้งหมดที่ปัจจุบันคือ สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก และดำรงอยู่ตั้งแต่ ค.ศ. 1885 ถึง 1908 เสรีรัฐคองโกค่อย ๆ มีชื่อเสียเพิ่มขึ้นจากการทำทารุณโหดร้ายต่อประชาชนท้องถิ่นและการปล้นสะดมทรัพยากรธรรมชาติ ซึ่งนำไปสู่การยกเลิกและการผนวกโดยรัฐบาลเบลเยียมใน ค.ศ. 1908

ภายใต้การปกครองของพระเจ้าเลออปอลที่ 2 เสรีรัฐคองโกได้กลายมาเป็นหนึ่งในเรื่องอื้อฉาวระหว่างประเทศครั้งใหญ่ที่สุดในต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 รายงานของกงสุลอังกฤษ โรเจอร์ เคสเมนต์ นำไปสู่การจับกุมและลงโทษเจ้าหน้าที่ผิวขาวผู้รับผิดชอบต่อการสังหารระหว่างการสำรวจเก็บยางใน ค.ศ. 1903

การสูญเสียชีวิตและความรุนแรงเป็นแรงบันดาลใจแก่งานประพันธ์หลายเล่ม และเร่งเร้าการคัดค้านรุนแรง แม้กระทั่งนายทุนแห่งคณะผู้แทนอาณานิคมอย่างวินสตัน เชอร์ชิลล์ มุมมองหนึ่งว่า ระบบการบังคับใช้แรงงานทั้งโดยตรงและโดยอ้อมทำลายชีวิตประชากรไปถึงร้อยละ 20

จนถึง ค.ศ. 1908 แรงกดดันสาธารณะและกุศโลบายทางการทูตนำมาซึ่งการสิ้นสุดของการปกครองของพระเจ้าเลออปอลที่ 2 และการผนวกคองโกเป็นอาณานิคมของเบลเยียม ชื่อว่า เบลเจียนคองโก

แหล่งข้อมูลอื่น

• Antwerp is a colonial city, by Bas De Roo
• Heart of Darkness, the novel
• The Crime of the Congo, by Sir Arthur Conan Doyle at Google Books
• A Journal of a Tour in the Congo Free State, 1905, by Marcus Dorman, from Project Gutenberg
• Catalogue of the Edmund Morel papers at the Archives Division of the London School of Economics.
•  Cana, Frank Richardson (1911). "Congo Free State" . ใน Chisholm, Hugh (บ.ก.). สารานุกรมบริตานิกา ค.ศ. 1911. Vol. 6 (11 ed.). สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์. pp. 917–928.
• Cana, Frank Richardson (1922). "Belgian Congo" . Encyclopædia Britannica. Vol. 30 (12th ed.). pp. 428–429.
• Archive Congo Free State, Royal Museum of Central Africa