ข้ามไปเนื้อหา

วีทูบเบอร์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก เวอร์ชวลยูทูบเบอร์)
ภาพหน้าจอของสตรีมวีทูปเบอร์ โดยให้ผู้ชมสื่อสารกันสดๆ กับตัวละคร ตัวละครที่แสดงคือ ฟุชิมิ กาคุ จากนิจิซันจิ.

เวอร์ชวลยูทูบเบอร์ (อังกฤษ: Virtual YouTuber, ญี่ปุ่น: バーチャルユーチューバー; เฮปเบิร์น: Bācharu yūchūbā) หรือ วีทูบเบอร์ (อังกฤษ: VTuber, ญี่ปุ่น: ブイチューバー; เฮปเบิร์น: Buichūbā) เป็นผู้ให้ความบันเทิงทางออนไลน์ที่ใช้อวตารเสมือนจริงที่สร้างขึ้นโดยใช้คอมพิวเตอร์กราฟิก และซอฟต์แวร์หรือเทคโนโลยีการจับภาพเคลื่อนไหวแบบเรียลไทม์ วีทูบเบอร์เป็นกระแสความนิยมทางดิจิทัลที่มีต้นกำเนิดในญี่ปุ่นในช่วงกลางทศวรรษ 2010 และนับตั้งแต่ช่วงต้นทศวรรษ 2020 วีทูบเบอร์ได้กลายเป็นปรากฏการณ์ทางออนไลน์ในระดับนานาชาติ[1] วีทูบเบอร์ส่วนใหญ่เป็นยูทูบเบอร์หรือสตรีมเมอร์ที่พูดภาษาญี่ปุ่นหรือภาษาอังกฤษ และใช้อวาตาร์ที่ได้รับแรงบันดาลใจจากอนิเมะ ภายใน ค.ศ. 2021 มีผู้ใช้งานวีทูบเบอร์มากกว่า 10,000 คน[2] แม้คำว่าเวอร์ชวลยูทูบเบอร์จะบ่งบอกถึงยูทูบ แต่กิจกรรมของวีทูบเบอร์ยังอยู่บนแพลตฟอร์มอื่น ๆ เช่น นิโคนิโค ทวิตช์ และปีลีปีลี

บุคคลแรกที่ใช้คำว่า "เวอร์ชวลยูทูบเบอร์" คือคิสึนะ ไอ โดยเริ่มสร้างคอนเทนต์บนยูทูบในช่วงปลาย ค.ศ. 2016 ความนิยมของเธอทำให้เกิดกระแสวีทูบเบอร์ในญี่ปุ่น และกระตุ้นการจัดตั้งสังกัดวีทูบบเบอร์ต่าง ๆ เช่น โฮโลไลฟ์ โปรดักชัน นิจิซันจิ และวีโชโจ โดย วิดิโอแฟนซับและวีทูบเบอร์ที่ใช้ภาษาต่างประเทศมีการเพิ่มขึ้นของความนิยมในระดับสากล[3] เวอร์ชวลยูทูบเบอร์ได้ปรากฏตัวในแคมเปญโฆษณาในประเทศญี่ปุ่น และทำลายสถิติโลกที่เกี่ยวข้องกับการถ่ายทอดสด[3] เวอร์ชวลยูทูปเบอร์ได้ปรากฏตัวในแคมเปญโฆษณาในประเทศ และทำลายสถิติโลกที่เกี่ยวข้องกับการถ่ายทอดสด

ภาพรวม

[แก้]

เวอร์ชวลยูทูบเบอร์ หรือ วีทูบเบอร์ เป็นผู้ให้ความบันเทิงออนไลน์ซึ่งมักเป็นยูทูบเบอร์หรือไลฟ์สตรีมเมอร์ พวกเขาใช้อวตารที่สร้างด้วยโปรแกรมเช่นไลฟ์ทูดี (Live2D) เป็นตัวละครที่ออกแบบโดยศิลปินออนไลน์[4] วีทูบเบอร์ไม่มีข้อจำกัดทางกายภาพ และหลายคนมีส่วนร่วมในกิจกรรมที่ไม่ถูกจำกัดด้วยตัวตนในโลกแห่งความเป็นจริงของพวกเขา[5] วีทูบเบอร์มีความเกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมสมัยนิยมและสุนทรียศาสตร์ของญี่ปุ่นเช่น อนิเมะและมังงะ[5] และมานุษยรูปนิยมแบบโมเอะ[5] วีทูบเบอร์บางคนเป็นมานุษยรูปนิยม ซึ่งเป็นตัวละครที่ไม่ใช่มนุษย์เช่นสัตว์[6]

วีทูบเบอร์มักจะวาดภาพตัวเองเป็นตัวละครเคย์ฟาเบ ไม่ต่างจากมวยปล้ำอาชีพอย่างเช่น เมซ นักมวยปล้ำดับเบิลยูดับเบิลยูอีที่เริ่มสตรีมเองบนทวิตช์เป็นวีทูบเบอร์เมื่อปี พ.ศ. 2564 ตั้งข้อสังเกตว่าทั้งสองอาชีพเป็น "สิ่งเดียวกันอย่างแท้จริง"[7]

ตามที่บรรษัทแพร่ภาพกระจายเสียงอังกฤษ รายงานว่า วีทูบเบอร์มีความพิเศษตรงที่เนื้อหาของพวกเขาว่า "ไม่โยงโดยตรงกับปัญหาของบุคคลหรือตัวตนที่แท้จริง" และความนิยมของวีทูบเบอร์ทั่วโลกเป็นเพราะว่า "ฐานผู้ชมขนาดใหญ่นอกประเทศญี่ปุ่นที่รักวัฒนธรรมญี่ปุ่นและอนิเมะ"[8]

วีทูบเบอร์มีความเกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมสมัยนิยมและสุนทรียภาพของญี่ปุ่น เช่น อนิเมะและมังงะ[9][10] และมานุษยรูปนิยมแบบโมเอะ[11] ตัวละครที่ไม่ใช่มนุษย์ เช่น สัตว์[12]

วีทูบเบอร์ จะมีความแตกต่างจาก ไลฟ์สตรีมเมอร์ ปกติ ที่จะไม่มีการเปิดตัวตนที่แท้จริง และ หากว่า วีทูบเบอร์ มีการเปิดเผยตนที่แท้จริงก็จะไม่ต่างจาก ไลฟ์สตรีมเมอร์ ที่มีอวาตาร์มาแทน

เทคโนโลยี

[แก้]
วีทูบเบอร์ที่ใช้การติดตามด้วยมือ

อวตารของวีทูบเบอร์โดยทั่วไปจะเป็นภาพเคลื่อนไหวโดยใช้เว็บแคมและซอฟต์แวร์ ซึ่งบันทึกการเคลื่อนไหว การแสดงสีหน้า และการเคลื่อนไหวของปากของสตรีมเมอร์ และแมปพวกมันเข้ากับโมเดล 2 มิติหรือ 3 มิติ ทั้งโปรแกรมฟรีและจ่ายเงินได้รับการพัฒนาสำหรับการโหลดโมเดลและการจับภาพเคลื่อนไหว โดยบางตัวสามารถใช้งานได้โดยไม่ต้องใช้เว็บแคม (แม้ว่าจะมีภาพเคลื่อนไหวที่กำหนดไว้ล่วงหน้าก็ตาม) และบางส่วนยังรองรับฮาร์ดแวร์ความเป็นจริงเสมือนด้วย หรืออุปกรณ์ติดตามมือ เช่น ลีพโมชันคอนโทรลเลอร์[13][14][15][16] บางโปรแกรมใช้สมาร์ทโฟนไอโฟนโดยเฉพาะ ผู้ที่มีเฟสไอดีเป็นเว็บแคมภายนอก โดยใช้เซ็นเซอร์เรืองแสงอินฟราเรดเพื่อการจับการเคลื่อนไหวที่แม่นยำยิ่งขึ้น[16]

โดยทั่วไปแล้วซอฟต์แวร์แอนิเมชันไลฟ์ทูดีที่เป็นกรรมสิทธิ์จะใช้ในการสร้างแบบจำลองสองมิติที่สร้างจากพื้นผิวที่วาดไว้ ในขณะที่โปรแกรมเช่นวีรอยด์สตูดิโอ (VRoid Studio) สามารถใช้สร้างแบบจำลองสามมิติได้[13][14][15] โมเดลที่ได้รับคอมมิชชันอาจมีราคาสูงถึง 2,000 เหรียญสหรัฐ ขึ้นอยู่กับระดับรายละเอียด[17] ในทางตรงกันข้าม วีทูปเบอร์บางคนเรียกขานว่า "PNGTubers" (โดยอ้างอิงถึงรูปแบบภาพ PNG) ใช้สไปรต์แบบคงที่ซึ่งต่างจากโมเดลแบบหัวเรือใหญ่[18]

มีการแนะนำซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สทางเลือก เช่น อิโนจิทูดี (Inochi2D) ซึ่งมีจุดมุ่งหมายเพื่อตอบสนองวัตถุประสงค์เดียวกันของไลฟ์ทูดีในลักษณะโอเพนซอร์ส ซอฟต์แวร์ดังกล่าวเข้ากันไม่ได้กับมาตรฐาน Live2D แบบย้อนหลัง เนื่องจากต่อต้านความเข้ากันได้ของลิขสิทธิ์การแข่งขันของไลฟ์ทูดี[19] นอกจากนี้ยังมีซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สทรีดีวีทูบิง เช่น เวอร์ชวลพัพเพ็ทโปรเจกต์ เก็บถาวร 2023-12-08 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ที่เข้ากันได้กับซอฟต์แวร์ทรีดีวีทูบิงที่เป็นกรรมสิทธิ์ในอดีตเนื่องจากลักษณะโอเพนซอร์สของรูปแบบโมเดล[20]

เมื่อเร็ว ๆ นี้ วีทูบเบอร์บางคนได้นำปัญญาประดิษฐ์มาใช้ในการออกแบบตัวละครโดยใช้งานศิลปะที่สร้างโดยปัญญาประดิษฐ์ และยังได้รวมปัญญาประดิษฐ์เข้ากับบุคลิกภาพหลัก เกมเพลย์ และการโต้ตอบการแชทของพวกเขาด้วย[ต้องการอ้างอิง]

หน่วยงานและการพาณิชย์

[แก้]

วีทูบเบอร์หลัก ๆ มักถูกจ้างโดยเอเจนซีที่มีความสามารถ ด้วยโมเดลธุรกิจที่ได้รับอิทธิพลจากเอเจนซีไอดอลญี่ปุ่น สตรีมเมอร์ได้รับการว่าจ้างจากเอเจนซี่ให้แสดงตัวละครที่พัฒนาโดยบริษัท ซึ่งจากนั้นจึงทำการค้าผ่านการขายสินค้าและการส่งเสริมการขายอื่นๆ เช่นเดียวกับแหล่งรายได้แบบดั้งเดิม เช่น การสร้างรายได้จากวิดีโอของพวกเขา และการบริจาคของผู้ชม การใช้คำว่า "การสำเร็จการศึกษา" หรือ "จบการศึกษา" เพื่อหมายถึงสตรีมเมอร์ที่อำลาบทบาทหรือออกจากต้นสังกัด ยังเป็นสิ่งที่หลงเหลือจากวงการไอดอลอีกด้วย[21][22]

ประวัติ

[แก้]

รุ่นก่อน

[แก้]

เมื่อวันที่ 12 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2010 ไนโตรพลัส ผู้สร้างวิชวลโนเวลเริ่มอัปโหลดวิดีโอไปยังช่องยูทูบประกอบเวอร์ชันภาพเคลื่อนไหว 3 มิติของมาสคอตซูเปอร์โซนิโค ซึ่งมักจะพูดคุยกับผู้ชมเกี่ยวกับตัวเธอเองหรือเกี่ยวกับผลงานที่เกี่ยวข้องกับบริษัท[23] เมื่อวันที่ 13 มิถุนายน ค.ศ. 2011 อามิ ยามาโตะ วิดีโอบล็อกเกอร์ชาวญี่ปุ่นจากสหราชอาณาจักรได้อัปโหลดวิดีโอแรกของเธอ ซึ่งมีภาพเคลื่อนไหว อวตารเสมือนพูดกับกล้อง[24][24] ในปี ค.ศ. 2012 บริษัทวีเธอร์นิวส์ของญี่ปุ่นได้เปิดตัวตัวละครสไตล์โวคาลอยด์เรียกว่า วีเธอร์รอยด์ ไทป์เอ ไอริ บน SOLiVE24 ถ่ายทอดสดสภาพอากาศตลอด 24 ชั่วโมงบนนิโคนิโคโดงะ ยูทูป และเว็บไซต์ของพวกเขา[25][26][27] ในปี ค.ศ. 2014 ไอริมีรายการเดี่ยวของตัวเองทุกวันพฤหัสบดีและเริ่มถ่ายทอดสดด้วยการจับภาพเคลื่อนไหว[ต้องการอ้างอิง]

ที่เป็นกระแสอย่างล้นหลาม

[แก้]
คิสึนะ ไอ เป็นวีทูบเบอร์ครั้งแรกที่ได้รับความนิยมอย่างล้นหลาม
โฮโลไลฟ์ โปรดักชัน ภายใต้เจ้าของคัฟเวอร์คอร์โพเรชัน บริหารจัดการวีทูบเบอร์กว่า 60 แห่งทั่วโลกใน 6 สาขาได้แก่ โฮโลไลฟ์ (สาขาญี่ปุ่น), hololive ID (สาขาอินโดนีเซีย), hololive EN (สาขาอังกฤษ, โฮโลสตารส์, HOLOSTARS EN (สาขาอังกฤษ) และ hololive DEV_IS
นิจิซันจิ ภายใต้เจ้าของบริษัทแอนีคัลเลอร์ บริหารจัดการวีทูบเบอร์กว่า 160 แห่งทั่วโลกใน 2 สาขาได้แก่ NIJISANJI (สาขาญี่ปุ่น) และ NIJISANJI EN (สาขาอังกฤษ)
วีโชโจ ก่อตั้งขึ้นในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2020 ในฐานะหนึ่งในเอเจนซี่กลุ่มวีทูบเบอร์กลุ่มแรกๆ ที่ตั้งอยู่ในโลกตะวันตก

หลังปี ค.ศ. 2016 คิสึนะ ไอ เป็นวีทูบเบอร์คนแรกที่ได้รับความนิยมอย่างล้นหลาม[28][29][29] ทำให้เธอเปิดตัวยูทูบ เธอเป็นคนแรกที่หยอดเหรียญและใช้คำนี้ว่า "เวอร์ชวลยูทูบเบอร์" สร้างโดย Activ8 บริษัทผลิตดิจิทัล และผู้ให้เสียงโดย โนโซมิ คาซูงะ[29][30] คิสึนะ ไอ สร้างความรู้สึกใกล้ชิดกับแฟนๆ อย่างแท้จริง ขณะที่เธอกำลังตอบคำถามของพวกเขา ภายในสิบเดือน เธอมีผู้ติดตามมากกว่าสองล้านคนและต่อมาได้เป็นทูตวัฒนธรรมขององค์การการท่องเที่ยวแห่งชาติญี่ปุ่น[31] ความนิยมของคิสึนะ ไอนั้นเกิดจากการที่ยูทูปเบอร์ที่ใช้เว็บแคมแบบดั้งเดิมมีจำนวนมากเกินไปและสำหรับแง่มุมของตัวละครที่ผู้ชมไม่คาดคิด ตัวอย่างเช่น แม้จะมีรูปลักษณ์ที่เป็นมิตรก็ตาม คิสึนะ ไอ มักจะสบถในวิดีโอของเธอเมื่อเธอหงุดหงิดขณะเล่นเกม[32]

เทรนด์วีทูบเบอร์

[แก้]

ความนิยมอย่างฉับพลันของคิสึนะ ไอจุดประกายกระแสวีทูบเบอร์[33][34] ระหว่างเดือนพฤษภาคมถึงกลางเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 2018 จำนวนวีทูบเบอร์ที่ใช้งานเพิ่มขึ้นจาก 2,000 เป็น 4,000[35] คากุยะ ลูนา และมิไร อาการิติดตามคิสึนะ ไอในฐานะวีทูบเบอร์ยอดนิยมอันดับสองและสาม มีสมาชิก 750,000 และ 625,000 ราย ตามลำดับ เนโคมิยะ ฮินาตะ และซีโระ วีทูบเบอร์ยุคแรกอีกสองคน แต่ละคนมีผู้ติดตาม 500,000 คนในหกเดือน[34]

ในต้นปี ค.ศ. 2018 บริษัทแอนีคัลเลอร์ (รู้จักกันในชื่อ อิจิคาระ) ได้ก่อตั้งเอเจนซีวีทูบเบอร์คือ นิจิซันจิ นิจิซันจิช่วยเผยแพร่การใช้โมเดลไลฟ์ทูดีแทนที่จะมุ่งเน้นไปที่โมเดล 3 มิติก่อนหน้านี้ รวมถึงการเปลี่ยนไปสู่การสตรีมสดแทนการตัดต่อวิดีโอและคลิปที่เป็นมาตรฐานของวีทูบเบอร์เหมือนคิสึนะ ไอ[36] คัฟเวอร์คอร์โพเรชัน บริษัทที่เดิมพัฒนาซอฟต์แวร์ความเป็นจริงเสริมและความเป็นจริงเสมือน เปลี่ยนโฟกัสไปที่วีทูเบอร์โดยการจัดตั้งโฮโลไลฟ์[37]

หลังจากประสบความสำเร็จครั้งแรกในญี่ปุ่น กระแสเริ่มขยายไปในระดับสากลผ่านการดึงดูดแฟนการ์ตูนญี่ปุ่น[33] เอเจนซี่อย่างโฮโลไลฟ์และนิจิซันจิสร้างสาขาในประเทศจีน เกาหลีใต้ อินโดนีเซีย และอินเดีย รวมถึงสาขาภาษาอังกฤษที่มุ่งเป้าไปที่ผู้ชมทั่วโลก ในขณะเดียวกัน วีทูบเบอร์อิสระเริ่มปรากฏตัวในหลายประเทศ จากญี่ปุ่นไปยังสหรัฐอเมริกา ในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 2018 วีทูบเบอร์มีจำนวนสมาชิกรวม 12.7 ล้านคน และมียอดดูรวมกว่า 720 ล้านครั้ง[38] ภายในเดือนมกราคม ค.ศ. 2020 มีวีทูบเบอร์มากกว่า 10,000 คน[39]

การแพร่ระบาดของโควิด-19 ส่งผลให้ยอดดูการสตรีมวิดีโอเกมสดโดยรวมเพิ่มขึ้นในปี ค.ศ. 2020 ซึ่งมีส่วนช่วยให้วีทูบเบอร์เติบโตเป็นปรากฏการณ์กระแสหลัก[40] การค้นหาเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับวีทูบเบอร์บนกูเกิลเพิ่มขึ้นในปี ค.ศ. 2020 นำไปสู่การเปิดตัวโฮโลไลฟ์สาขาภาษาอังกฤษในเดือนกันยายน ค.ศ. 2020[41] ในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 2020 7 ใน 10 รายที่ได้รับซูเปอร์แชทที่ใหญ่ที่สุดตลอดกาลบนยูทูบคือวีทูบเบอร์ รวมถึงคิริว โคโค สมาชิกโฮโลไลฟ์อยู่อันดับ 1 ซึ่งในเวลานั้นมีรายได้ประมาณ 85 ล้านเยน (ประมาณ 800,000 เหรียญสหรัฐในปี ค.ศ. 2020)[42] วีทูบเบอร์คิดเป็น 38% ของ 300 ช่องที่ทำกำไรได้มากที่สุดของยูทูบ โดยมีรายได้รวมอยู่ที่ 26,229,911 เหรียญสหรัฐ (ประมาณครึ่งหนึ่งเป็นการบริจาคของผู้ชม)[41]

ในเวลาเดียวกัน ความนิยมของวีทูบเบอร์ยังคงเพิ่มขึ้นบนทวิตช์ พร้อมด้วยวีทูบเบอร์ที่พูดภาษาอังกฤษได้มากมายเช่น โปรเจกต์เมโลดี และ ไอรอนเมาส์ สมาชิกของวีโชโจ[43][44] โปคิมาเนะ ยังได้ทดลองใช้สตรีมตามอวาตาร์โดยใช้โมเดลที่ได้รับมอบหมายจากศิลปินวีทูบเบอร์[40][45]

ในเดือนกันยายน ค.ศ. 2020 บริษัทแอนิคัลเลอร์ได้สร้างการกระทำที่ก้าวร้าวและทีมตอบโต้การใส่ร้ายเพื่อให้คำปรึกษาแก่ผู้ที่ตกเป็นเหยื่อของการคุกคามและใช้มาตรการทางกฎหมายกับผู้กระทำความผิดจากการคุกคาม โดยเฉพาะการคุกคามทางออนไลน์ที่สร้างปัญหาให้กับวงการบันเทิงญี่ปุ่น การประกาศนี้เกิดขึ้นหลังจากการลาออกจากวงการของมาโนะ อาโลเอะ สมาชิกของโฮโลไลฟ์ หลังจากทำกิจกรรมเพียงสองสัปดาห์เนื่องจากการคุกคามทางออนไลน์[46]

รายงานวัฒนธรรมและเทรนด์ปี ค.ศ. 2020 ของยูทูบเบอร์เน้นให้วีทูบเบอร์เป็นหนึ่งในเทรนด์ที่โดดเด่นของปีนั้น โดยมียอดดู 1.5 พันล้านครั้งต่อเดือนภายในเดือนตุลาคม[47]

ในวันที่ 30 มีนาคม ค.ศ. 2021 คิสึนะ ไอ ได้รับเลือกให้เป็นหนึ่งใน 60 อินฟลูเอนเซอร์ชั้นนำของเอเชีย[48]

ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 2021 ทางทวิตช์ได้เพิ่มแท็กวีทูบเบอร์สำหรับสตรีมซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการขยายระบบแท็กให้กว้างขึ้น[49] ในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 2021 กาวร์ กุระ สมาชิกโฮโลไลฟ์สาขาอังกฤษคนแรกแซงหน้าคิสึนะ ไอเป็นวีทูบเบอร์ที่มีผู้ติดตามมากที่สุดบนยูทูบ[50][51]

โมโตอากิ ทานิโกะ ผู้บริหารคัฟเวอร์ได้รับเลือกให้เป็นหนึ่งใน 20 ผู้ประกอบการชั้นนำของญี่ปุ่นโดยนิตยสารญี่ปุ่นฟอบส์ ตีพิมพ์ในมกราคม ค.ศ. 2022[37] เดือนถัดมา ท่ามกลางงานซูเบธอน (Subathon) ไอรอนเมาส์สะสมการสมัครสมาชิกแบบชำระเงินที่ใช้งานอยู่ได้มากที่สุดของสตรีมเมอร์ทั้งหมดบนแพลตฟอร์ม ณ เวลานั้น แม้ว่าจะยังตามหลังสถิติโดยรวมที่ลุดวิก อาห์เกรนตั้งไว้ก่อนหน้านี้ก็ตาม[52] ตามข้อมูลที่จัดทำโดยบริษัทแม่แอมะซอน คอนเทนต์วีทูบเบอร์บนทวิตช์เพิ่มขึ้น 467% ในปี ค.ศ. 2021 เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า[53]

วีทูบเบอร์ในประเทศไทย

[แก้]

ในช่วงปี พ.ศ. 2562 ได้มีวีทูบเบอร์ไทยเป็นคนแรกที่นิยมมากที่สุดคือ ไอศิกา วจนโรจน์ (ไอช่า)[54] ต่อมาในปี พ.ศ. 2563-2564 ได้มีสังกัดวีทูบเบอร์ไทยเป็นครั้งแรก ได้แก่ อัลกอริทึมโปรเจกต์[55], พิกเซลลาโปรเจกต์, วิสไลฟ์, โพลีกอนโปรเจกต์ ฯลฯ เป็นต้น[ต้องการอ้างอิง]

อ้างอิง

[แก้]
  1. ↑ "Japan's virtual YouTubers have millions of real subscribers — and make millions of real dollars". Rest of World (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). 2021-07-26.
  2. ↑ "ユーザーローカル、バーチャルYouTuberの1万人突破を発表 9000人から4ヵ月で1000人増 | PANORA" (ภาษาญี่ปุ่น). 2020-01-15.
  3. 1 2 Chen, James (30 พฤศจิกายน 2020). "The Vtuber takeover of 2020". Polygon (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 14 ธันวาคม 2020.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  4. ↑ Nagata, Kazuaki (2018-07-17). "Japan's latest big thing: 'virtual YouTubers'". The Japan Times (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). สืบค้นเมื่อ 2020-12-14.
  5. 1 2 3 Dazon, Laura (2020-03-16). "Virtual Youtubers – What's the appeal?". Quench (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). สืบค้นเมื่อ 2020-12-14.{{cite web}}: CS1 maint: url-status (ลิงก์)
  6. ↑ Hernandez, Patricia (18 กุมภาพันธ์ 2021). "The otter who became an accidental VTuber star". Polygon (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 19 มีนาคม 2021. The internet has seen a torrent of different types of 'VTubers' over the last year, and while some models are fusions of humans and creatures, few have broken through as straight-up animals.{{cite news}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  7. ↑ D'Anastasio, Cecilia. "He's a WWE Star and a Vtuber. Those Worlds Aren't So Different". Wired (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). ISSN 1059-1028. สืบค้นเมื่อ 2021-09-27.
  8. ↑ Lufkin, Bryan. "The virtual vloggers taking over YouTube". www.bbc.com (ภาษาอังกฤษ).
  9. ↑ Dazon, Laura (มีนาคม 16, 2020). "Virtual Youtubers – What's the appeal?". Quench (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ มกราคม 21, 2021. สืบค้นเมื่อ ธันวาคม 14, 2020.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  10. ↑ Bredikhina, Liudmila (มีนาคม 1, 2021). "Virtual Theatrics and the Ideal VTuber Bishōjo". Replaying Japan (ภาษาอังกฤษ). 3: 21. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ ธันวาคม 22, 2022. สืบค้นเมื่อ ธันวาคม 22, 2022.{{cite journal}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  11. ↑ Dazon, Laura (มีนาคม 16, 2020). "Virtual Youtubers – What's the appeal?". Quench (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ มกราคม 21, 2021. สืบค้นเมื่อ ธันวาคม 14, 2020.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  12. ↑ Hernandez, Patricia (กุมภาพันธ์ 18, 2021). "The otter who became an accidental VTuber star". Polygon (ภาษาอังกฤษ). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ มีนาคม 16, 2021. สืบค้นเมื่อ มีนาคม 19, 2021. The internet has seen a torrent of different types of 'VTubers' over the last year, and while some models are fusions of humans and creatures, few have broken through as straight-up animals.{{cite news}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  13. 1 2 Martinello, Eva (มกราคม 29, 2021). "The best VTuber software". Dot Esports (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ กันยายน 1, 2021. สืบค้นเมื่อ กันยายน 1, 2021.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  14. 1 2 Çakır, Gökhan (มกราคม 29, 2021). "How to become a VTuber". Dot Esports (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ กันยายน 1, 2021. สืบค้นเมื่อ กันยายน 1, 2021.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  15. 1 2 Hernandez, Patricia (กุมภาพันธ์ 18, 2021). "The otter who became an accidental VTuber star". Polygon (ภาษาอังกฤษ). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ ตุลาคม 11, 2021. สืบค้นเมื่อ กันยายน 1, 2021.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  16. 1 2 Weatherbed, Jess (ธันวาคม 24, 2021). "How to be a Vtuber". TechRadar (ภาษาอังกฤษ). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ ธันวาคม 28, 2021. สืบค้นเมื่อ เมษายน 20, 2022.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  17. ↑ Hernandez, Patricia (กันยายน 14, 2020). "Why Pokimane's Vtubing Twitch stream has everyone talking". Polygon (ภาษาอังกฤษ). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ กรกฎาคม 3, 2022. สืบค้นเมื่อ กันยายน 1, 2021.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  18. ↑ "The Growing VTuber Community - The Gate's Wide Open". Anime Corner (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). กุมภาพันธ์ 12, 2022. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ พฤษภาคม 26, 2022. สืบค้นเมื่อ พฤษภาคม 14, 2022.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  19. ↑ "Live2D Open Software License Agreemeent". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ มีนาคม 15, 2023. สืบค้นเมื่อ กุมภาพันธ์ 16, 2023.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  20. ↑ "VRM Consortium". vrm-consortium.org. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ กุมภาพันธ์ 16, 2023. สืบค้นเมื่อ กุมภาพันธ์ 16, 2023.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  21. ↑ Marinescu, Jake Dean, Delia (มิถุนายน 10, 2021). "The Virtual YouTube World Is in Uproar. What's the Virtual YouTube World?". Slate Magazine (ภาษาอังกฤษ). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ พฤศจิกายน 8, 2021. สืบค้นเมื่อ พฤศจิกายน 8, 2021.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
  22. ↑ "The Vtuber Industry: Corporatization, Labor, and Kawaii". Vice (ภาษาอังกฤษ). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ พฤษภาคม 31, 2022. สืบค้นเมื่อ พฤศจิกายน 8, 2021.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  23. ↑ "すーぱーそに子 ワンダーフェスティバル2010[冬]". Nitroplus. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ มกราคม 5, 2021. สืบค้นเมื่อ ตุลาคม 13, 2020.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  24. 1 2 Lufkin, Bryan (ตุลาคม 2, 2018). "The virtual vloggers taking over YouTube". BBC (ภาษาอังกฤษ). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ สิงหาคม 13, 2019. สืบค้นเมื่อ กุมภาพันธ์ 14, 2018.{{cite news}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  25. ↑ "ウェザーロイド Airi". Comptique Extra issue of December: Vtique Vol.02 (コンプティーク 12月号増刊 Vティーク Vol.2). Kadokawa. 2018. pp.76–79.
  26. ↑ "SOLiVE24 (SOLiVE ムーン) 2012-04-13 21:31:23〜". YouTube. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ มีนาคม 18, 2022. สืบค้นเมื่อ พฤศจิกายน 1, 2020.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  27. ↑ "SOLiVE24 (SOLiVEナイト ) 2014-04-10 23:32:32〜". YouTube. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ พฤศจิกายน 7, 2020. สืบค้นเมื่อ พฤศจิกายน 1, 2020.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  28. ↑ Faber, Tom (เมษายน 20, 2021). "VTubers and the women behind the masks". The Financial Times. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ พฤษภาคม 15, 2021. สืบค้นเมื่อ พฤษภาคม 24, 2021.{{cite news}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  29. 1 2 3 Lufkin, Bryan (ตุลาคม 2, 2018). "The virtual vloggers taking over YouTube". BBC (ภาษาอังกฤษ). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ สิงหาคม 13, 2019. สืบค้นเมื่อ กุมภาพันธ์ 14, 2018.{{cite news}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  30. ↑ Loveridge, Lynzee (เมษายน 25, 2020). "Nozomi Kasuga Confirms She is Kizuna AI Voice Actress". Anime News Network. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ พฤษภาคม 14, 2020. สืบค้นเมื่อ พฤษภาคม 25, 2020.{{cite news}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  31. ↑ "Come to Japan with Kizuna AI". Japan National Tourism Organization. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ กุมภาพันธ์ 14, 2019. สืบค้นเมื่อ กุมภาพันธ์ 14, 2019.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  32. ↑ "How Fan Translators Made Virtual YouTubers a Global Phenomenon". Anime News Network (ภาษาอังกฤษ). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ มกราคม 20, 2021. สืบค้นเมื่อ ธันวาคม 14, 2020.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  33. 1 2 อ้างอิงผิดพลาด: ป้ายระบุ <ref> ไม่ถูกต้อง ไม่มีการกำหนดข้อความสำหรับอ้างอิงชื่อ "BBC3"
  34. 1 2 Otmazgin & Ben-Ari 2020, p. 77.
  35. ↑ Nagata, Kazuaki (กรกฎาคม 17, 2018). "Japan's latest big thing: 'virtual YouTubers'". The Japan Times. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ กุมภาพันธ์ 14, 2019. สืบค้นเมื่อ กุมภาพันธ์ 14, 2019.{{cite news}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  36. ↑ 公開, 日時 (มิถุนายน 5, 2020). "尖ったメンバーばかりのVTuberグループ"にじさんじ"の魅力を紹介". Dengeki Online. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ กุมภาพันธ์ 1, 2021. สืบค้นเมื่อ มกราคม 28, 2021.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  37. 1 2 อ้างอิงผิดพลาด: ป้ายระบุ <ref> ไม่ถูกต้อง ไม่มีการกำหนดข้อความสำหรับอ้างอิงชื่อ ":22"
  38. ↑ "バーチャルYouTuber、4,000人を突破 動画再生回数は合計7億2千万回に". Mogura VR. กรกฎาคม 10, 2018. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ กันยายน 17, 2020. สืบค้นเมื่อ กรกฎาคม 3, 2020.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  39. ↑ "ユーザーローカル、バーチャルYouTuberの1万人突破を発表 9000人から4ヵ月で1000人増". PANORA. มกราคม 15, 2020. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ มกราคม 31, 2020. สืบค้นเมื่อ กรกฎาคม 3, 2020.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  40. 1 2 อ้างอิงผิดพลาด: ป้ายระบุ <ref> ไม่ถูกต้อง ไม่มีการกำหนดข้อความสำหรับอ้างอิงชื่อ ":03"
  41. 1 2 Regis, Rafael (สิงหาคม 25, 2021). "Análise do impacto econômico, da expansão de popularidade e das novas tecnologias do fenômeno VTuber" [Analysis of the economic impact, expansion of popularity and new technologies of the VTuber phenomenon]. VIII Encontro de Engenharia No Entretenimento (ภาษาโปรตุเกส). 8. Rio de Janeiro: Universidade Federal do Estado do Rio de Janeiro (UNIRIO).{{cite journal}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  42. ↑ Morissy, Kim (สิงหาคม 23, 2020). "Playboard: World's Biggest Superchat Earner is Virtual YouTuber Kiryu Coco". Anime News Network (ภาษาอังกฤษ). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ สิงหาคม 24, 2020. สืบค้นเมื่อ กันยายน 1, 2020.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  43. ↑ Desatoff, Sam (กันยายน 23, 2020). "Report: Twitch viewership reached 1.47 billion hours in August (StreamElements, Arsenal.gg)". GameDaily.biz. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ กันยายน 28, 2020. สืบค้นเมื่อ ตุลาคม 26, 2020.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  44. ↑ White, DeForest (ตุลาคม 29, 2020). "Column: Bonus Stage: The Sudden Rise of Vtubers". The Eastern Progress. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ พฤศจิกายน 1, 2020. สืบค้นเมื่อ พฤศจิกายน 1, 2020.{{cite journal}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  45. ↑ อ้างอิงผิดพลาด: ป้ายระบุ <ref> ไม่ถูกต้อง ไม่มีการกำหนดข้อความสำหรับอ้างอิงชื่อ ":8"
  46. ↑ Morrissy, Kim (กันยายน 4, 2020). "Bushiroad and NIJISANJI Are Taking Online Harassment Seriously". Anime News Network (ภาษาอังกฤษ). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ กันยายน 4, 2020. สืบค้นเมื่อ กันยายน 8, 2020.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  47. ↑ "YouTube Culture & Trends – Data and Cultural Analysis for You". YouTube Culture & Trends (ภาษาอังกฤษ). ธันวาคม 15, 2020. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ ธันวาคม 18, 2020. สืบค้นเมื่อ ธันวาคม 16, 2020.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  48. ↑ "SIXTY60 〜BEST OF ASIA 2021〜 - 60MAG(SIXTYMAGAZINE)". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ พฤษภาคม 12, 2021. สืบค้นเมื่อ มีนาคม 30, 2021.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  49. ↑ Marshall, Cass (พฤษภาคม 27, 2021). "Twitch introduces more than 350 new streamer tags, including Vtuber, transgender, queer". Polygon (ภาษาอังกฤษ). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ กันยายน 1, 2021. สืบค้นเมื่อ กันยายน 1, 2021.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  50. ↑ Harding, Daryl. "Gawr Gura Swims Past Kizuna AI to Be the Most Subscribed VTuber Ever". Crunchyroll (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ กรกฎาคม 1, 2021. สืบค้นเมื่อ กันยายน 1, 2021.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  51. ↑ "Gawr Gura breaks YouTube milestone to become most popular VTuber ever". Dexerto. กรกฎาคม 4, 2021. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ ธันวาคม 3, 2022. สืบค้นเมื่อ มีนาคม 28, 2023.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  52. ↑ Miceli, Max (กุมภาพันธ์ 21, 2022). "VTuber Ironmouse surpasses 95,000 Twitch subscribers, takes the throne for active subs on platform". Dot Esports (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ กุมภาพันธ์ 21, 2022. สืบค้นเมื่อ กุมภาพันธ์ 22, 2022.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  53. ↑ "Twitch's New Star of Streaming Charts Is Anime Avatar Ironmouse". Bloomberg. เมษายน 6, 2022. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ พฤษภาคม 16, 2022. สืบค้นเมื่อ เมษายน 8, 2022.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  54. ↑ MusicEditorTalk (30 กรกฎาคม 2564). "ทำความรู้จัก Aisha น้องไอช่า Vtuber หรือ Virtual Idol ไอดอลสายพันธุ์ใหม่ ความสามารถรอบด้าน!". TrueID.
  55. ↑ Thanapron. "ทำความรู้จัก Algorhythm Project ค่าย V-Tuber ที่กำลังเป็นกระแสมาแรงขณะนี้". Online Station. TOJO NEWS. สืบค้นเมื่อ 31 พฤษภาคม 2023.{{cite web}}: CS1 maint: url-status (ลิงก์)