เที่ยวเมืองพม่า
 หน้าปกหนังสือฉบับพิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2489 (จัดพิมพ์ในงานพระราชทานเพลิงศพเจ้าพระยาพิชัยญาติ) | |
| ผู้ประพันธ์ | สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ |
|---|---|
| ประเทศ |  ไทย |
| ภาษา | ไทย |
| ประเภท | สารคดี |
| ผู้พิมพ์ | โรงพิมพ์พระจันทร์ ท่าพระจันทร์ พระนคร |
| วันที่พิมพ์ | 30 ตุลาคม พ.ศ. 2489 |
| หน้า | 468 หน้า |
เที่ยวเมืองพม่า หรือสะกดแบบเดิมว่า เที่ยวเมืองพะม่า เป็นสารคดีที่สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงบันทึกเมื่อเสด็จประพาสพม่า พ.ศ. 2478 เมื่อครั้งที่ทรงลี้ภัยการเมืองไปประทับอยู่ที่ปีนัง เนื้อหาในเล่มนอกจากจะทรงบันทึกเรื่องราวสถานที่ที่ทรงไปแล้วยังมีเกร็ดประวัติศาสตร์ เรื่องโบราณ ความรอบรู้ที่ทรงศึกษาค้นคว้ามาด้วยความชำนาญ ทั้งที่ทรงเสด็จไปทอดพระเนตรด้วยพระองค์เอง และการวินิจฉัยของพระองค์ที่เสริมเติมเข้าไป ผู้อ่านจะได้รับความรู้ทั้งในทางภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์ โบราณคดี สาสนคดี ขนบธรรมเนียมประเพณี วัฒนธรรม และอื่น ๆ อีกหลายประการ
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ได้ประทานลิขสิทธิ์แก่หม่อมเจ้าพัฒนายุคุณวรรณ ดิศกุล พระธิดา กรมศิลปากรจึงทูลขออนุญาตต่อหม่อมเจ้าพัฒนายุ ก็ทรงยินดีประทานอนุญาตให้จัดพิมพ์ได้ตามประสงค์ ทั้งนี้ก็ด้วยทรงดำเนินเจริญรอยสมเด็จพระบิดา ที่เมื่อได้ความรู้อะไรมาก็ประทานความรู้นั้นแจกจ่ายแก่ผู้อื่นต่อไปให้เป็นประโยชน์กว้างขวาง
คุณหญิงพิชัยญาติและบุตรธิดาของเจ้าพระยาพิชัยญาติ (ดั่น บุนนาค) แจ้งความจำนงมายังกรมศิลปากรว่า มีศรัทธาจะพิมพ์หนังสือสำหรับแจกเป็นที่ระลึกในงานพระราชทานเพลิงศพเจ้าพระยาพิชัยญาติสักเรื่องหนึ่ง ขอให้กรมศิลปากรช่วยเลือกเรื่องหนังสือที่จะพิมพ์ กรมศิลปากรจึงแนะนำให้พิมพ์เรื่องเที่ยวเมืองพม่า พระนิพนธ์ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เพราะเป็นหนังสือที่ดีโดยประการทั้งปวง และเป็นหนังสือเรื่องใหญ่เหมาะแก่ที่จะพิมพ์แจกในงานนี้ บรรดาเจ้าภาพปรึกษาเห็นชอบพร้อมกันแล้ว จึงตกลงรับพิมพ์เรื่องเที่ยวเมืองพม่าตามคำแนะนำของกรมศิลปากร
เที่ยวเมืองพม่า ยังเป็นหนึ่งแรงบันดาลให้หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช ประพันธ์สารคดีเรื่อง พม่าเสียเมือง[1]
อ้างอิง
[แก้]
- เชิงอรรถ
- ↑ ‘พม่าเสียเมือง’ มองเพื่อนบ้านหลังอาณานิคม จากทัศนะ ‘มิกกี้ ฮาร์ท’ คนพม่าในประเทศไทย มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์
- บรรณานุกรม
- กรมพระยาดำรงราชานุภาพ (2017-06-21). "เรื่อง เที่ยวเมืองพม่า". vajirayana.org. สืบค้นเมื่อ 2026-03-11.
- กรมพระยาดำรงราชานุภาพ (1955-10-10). "เรื่อง เที่ยวเมืองพม่า" (PDF). wikimedia.org. สืบค้นเมื่อ 2026-03-11.