เตียวกี (จาง จฺวี่)
| เตียวกี (จาง จฺวี่) 張舉 | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| โอรสสวรรค์ / จักรพรรดิ (天子 เทียนจื่อ) | |||||||
| ครองราชย์ | ค.ศ. 187 – 189 | ||||||
| เจ้าเมืองไทสัน (泰山太守 ไท่ชานไท่โฉ่ว) | |||||||
| ดำรงตำแหน่ง ค.ศ. ? – ค.ศ. 187 | |||||||
| กษัตริย์ | พระเจ้าเลนเต้ | ||||||
| ข้อมูลส่วนบุคคล | |||||||
| เกิด | ไม่ทราบ มณฑลเหอเป่ย์ | ||||||
| เสียชีวิต | ไม่ทราบ | ||||||
| อาชีพ | ขุนนาง, กบฏ | ||||||
| ชื่อภาษาจีน | |||||||
| จีนตัวเต็ม | 張舉 | ||||||
| จีนตัวย่อ | 张举 | ||||||
| |||||||
เตียวกี[1] (ราว ค.ศ. 187-189) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า จาง จฺวี่ (จีน: 張舉; พินอิน: Zhāng Jǔ) เป็นผู้นำกบฏในช่วงปลายยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก (東漢 ตงฮั่น) ของจีน
ประวัติ
[แก้]เตียวกีเป็นชาวเมืองยีหยง (漁陽郡 ยฺหวีหยางจฺวิ้น) ในมณฑลอิวจิ๋ว (幽州 โยวโจว) ซึ่งปัจจุบันมีพื้นที่อยู่ในมณฑลเหอเป่ย์ (河北 เหอเป่ย์) ครอบคลุมไปถึงกรุงปักกิ่ง (北京 เป่ย์จิง) และนครเทียนจิน (天津) เดิมเตียวกีรับราชการในตำแหน่งเจ้าเมือง (太守 ไท่โฉ่ว) ของเมืองไทสัน (泰山郡 ไท่ชานจฺวิ้น)
เมื่อ ค.ศ. 187[a] ในรัชสมัยพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 ฮั่นหลิงตี้) แห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันออก (東漢 ตงฮั่น) เตียวซุ่น (張純 จาง ฉุน) ชาวเมืองยีหยงผู้ดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองของเมืองจงชาน (中山郡 จงชานจฺวิ้น) ไม่พอใจที่เตียวอุ๋น (張溫 จาง เวิน) ผู้เป็นขุนพลทหารม้าและรถรบ (車騎將軍 เชอฉีเจียงจฺวิน) ไม่แต่งตั้งตนให้ดำรงตำแหน่งราชการที่สำคัญ ในช่วงเวลานั้นเตียวอุ๋นยกทัพไปปราบปรามกบฏที่นำโดยเปียน จาง (邊章), ม้าเท้ง (馬騰 หม่า เถิง) และหันซุย (韓遂 หาน ซุ่ย) ในมณฑลเลียงจิ๋ว (涼州 เหลียงโจว) ได้มีการระดมกำลังทหารม้าชนเผ่าออหวน (烏桓 อูหฺวาน) ในมณฑลอิวจิ๋วจำนวน 3,000 นายให้ยกมาหนุนช่วย แต่ทหารม้าชนเผ่าออหวนหนีกลับไปยังถิ่นเดิมเนื่องจากปัญหาเรื่องเสบียง[2] เตียวซุ่นจึงถือโอกาสนี้กล่าวกับเตียวกีที่เป็นชาวเมืองยีหยงด้วยกันว่า "บัดนี้ชนเผ่าออหวนเอาใจออกหากแล้ว ล้วนหวังจะก่อความความวุ่นวาย ด้านกบฏที่เลียงจิ๋วก็ผงาดขึ้น ราชสำนักไม่อาจปราบปรามได้ อีกทั้งมีภรรยาของชาวลกเอี๋ยง (洛陽 ลั่วหยาง) คนหนึ่งคลอดบุตรมีสองหัว เหล่านี้เป็นสัญญาณว่าชะตาราชวงศ์ฮั่นเสื่อมถอยจวนจะสิ้นสูญแล้ว ใต้ฟ้าจะมีเจ้าผู้ปกครองสองคน หากท่านร่วมมือกับข้านำชนเผ่าออหวนลุกขึ้นสู้ ก็อาจทำการใหญ่ได้เป็นแน่"[3] เตียวกีจึงร่วมมือกับเตียวซุ่นรวมถึงชิวลี่จฺวี (丘力居) ผู้นำชนชนเผ่าออหวนและคนอื่น ๆ ในการก่อกบฏ เตียวกีและเตียวซุ่นนำพลบุกอำเภอจี้ (薊縣 จี้เซี่ยน) สังหารกงฉี โฉว (公綦稠) นายกองพันชนเผ่าออหวน (烏桓校尉 อูหฺวานเซี่ยวเว่ย์), หลิว เจิ้ง (劉政) เจ้าเมืองของเมืองปักเป๋งขวา (右北平郡 โย่วเป่ย์ผิงจฺวิ้น), หยาง จง (陽終) เจ้าเมืองของเมืองเลียวตั๋ง (遼東郡 เหลียวตงจฺวิ้น) และคนอื่น ๆ เตียวกีและเตียวซุ่นรวบรวมกำลังพลได้มากกว่า 100,000 คน ตั้งมั่นอยู่ที่อำเภอเฝย์หรู (肥如縣 เฝย์หรูเซี่ยน) และออกปล้นชิงในมณฑลอิวจิ๋วและกิจิ๋ว (冀州 จี้โจว)[4][5][6][7] เตียวกีสถาปนาตนเป็นโอรสสวรรค์ (天子 เทียนจื่อ) หรือจักรพรรดิ ส่วนเตียวซุ่นตั้งตนเป็นขุนพลคลุมฟ้า (彌天將軍 หมีเทียนเจียงจฺวิน) และอ๋องแห่งฮันเต๋ง (安定王 อานติ้งหวาง) เตียวซุ่นส่งประกาศไปยังมณฑลและเมืองต่าง ๆ อ้างว่าเตียวกีจะเป็นผู้สืบทอดอำนาจจากราชวงศ์ฮั่น ประกาศเรียกร้องให้พระเจ้าเลนเต้สละราชบัลลังก์และสั่งให้เหล่าขุนนางผู้ใหญ่เตรียมการต้อนรับจักรพรรดิองค์ใหม่[8][9]
เมื่อ ค.ศ. 188[b] ราชสำนักมีคำสั่งให้เมิ่ง อี้ (孟益) ขุนพลราชองครักษ์หรือตงลงเจียง (中郎將 จงหลางเจี้ยง) พร้อมด้วยกองซุนจ้าน (公孫瓚 กงซุน จ้าน) นายกองร้อยทหารม้า (騎都尉 ฉีตูเว่ย์) ให้นำพลไปปราบปรามเตียวซุ่นและคนอื่น ๆ[10] กองซุนจ้านรบกับเตียวซุ่นที่ฉือเหมิน (石門) ในตอนแรกกองซุนจ้านได้ชัยชนะครั้งใหญ่ แต่เนื่องจากกองซุนจ้านนำพลรุกคืบเข้าไปลึกเกินไปจนกำลังหนุนไม่อาจตามมาสมทบได้ กองซุนจ้านจึงถูกชิวลี่จฺวีและคนอื่น ๆ ล้อมไว้ที่อำเภอกว๋านจื่อเฉิง (管子城) เมืองเลียวไส (遼西郡 เหลียวซีจฺวิ้น) เป็นเวลาสองร้อยกว่าวันจนกระทั่งเสบียงหมดลง กองซุนจ้านต้องนำทหารตีฝ่าวงล้อมแล้วแยกย้ายกันหนีไป[11]
เมื่อ ค.ศ. 189[c] เล่าหงี (劉虞 หลิว ยฺหวี) เจ้ามณฑล (牧 มู่) ของมณฑลอิวจิ๋วตั้งรางวัลนำจับเตียวซุ่นและคนอื่น ๆ ชิวลี่จฺวีรู้ชื่อเสียงของเล่าหงีจึงยอมจำนน ส่วนเตียวกีและเตียวซุ่นหลบหนีไปยังชายแดน[12][13] ภายหลังในช่วงระหว่างวันที่ 4 เมษายนถึง 2 พฤษภาคม ค.ศ. 189[d] เตียวซุ่นถูกสังหารโดยหวาง เจิ้ง (王政) ที่เป็นผู้ใต้บังคับบัญชาของตนเอง ศีรษะของเตียวซุ่นถูกส่งไปให้เล่าหงี[15][14] ส่วนเตียวกีไม่มีการบันทึกว่ามีชะตากรรมอย่างไรภายหลังจากหลบหนีไปยังชายแดน
ในนวนิยาย สามก๊ก
[แก้]ในนวนิยายอิงประวัติศาสตร์ในคริสต์ศตวรรษที่ 14 เรื่อง สามก๊ก (三國演義 ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) เตียวกีมีบทบาทในตอนที่ 2 ของนวนิยาย[e] ในนวนิยาย สามก๊ก มีการเสริมเนื้อเรื่องว่าหลังเตียวกีทราบข่าวว่าเตียวซุ่นถูกสังหาร เตียวกีก็แขวนคอฆ่าตัวตาย[16]
ดูเพิ่ม
[แก้]หมายเหตุ
[แก้]- ↑ ศักราชจงผิง (中平) ปีที่ 4
- ↑ ศักราชจงผิง (中平) ปีที่ 5
- ↑ ศักราชจงผิง (中平) ปีที่ 6
- ↑ จือจื้อทงเจี้ยน (資治通鑑) ระบุว่าเตียวซุ่นถูกสังหารในเดือน 3 ของศักราชจงผิง (中平) ปีที่ 6 ในรัชสมัยพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 ฮั่นหลิงตี้)[14] เดือนนี้เทียบได้กับช่วงเวลาระหว่างวันที่ 4 เมษายนถึง 2 พฤษภาคม ค.ศ. 189 ในปฏิทินจูเลียส
- ↑ ใน สามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) อยู่ในตอนที่ 2[1]
อ้างอิง
[แก้]- 1 2 ("ฝ่ายคูเสงเปนพวกโจรโพกผ้าเหลือง หนีมาอยู่ณเมืองเตียงสาเกลี้ยกล่อมชักชวนพวกเพื่อนปล้นตีอาณาประชาราษฎรทั้งปวงเปนหลายตำบล หาผู้ใดจะต้านต่อจับกุมมิได้ แลเตียวกีเตียวซุ่นอยู่ณเมืองยีหยงเกลี้ยกล่อมผู้คนได้เปนอันมากคิดขบถ เตียวกีนั้นตั้งตัวเปนเจ้า เตียวซุ่นเปนเสนาบดีผู้ใหญ่ทำการหยาบช้าต่าง ๆ") "สามก๊ก ตอนที่ ๒". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ มีนาคม 5, 2026.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) เทียบกับ (於是長沙賊區星作亂；漁陽張舉、張純反：舉稱天子，純稱大將軍。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 2. - ↑ (後車騎將軍張溫討賊邊章等，發幽州烏桓三千突騎，而牢稟逋懸，皆畔還本國。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 73.
- ↑ (前中山相張純私謂前太山太守張舉曰：「今烏桓既畔，皆願為亂，涼州賊起，朝廷不能禁。又洛陽人妻生子兩頭，此漢祚衰盡，天下有兩主之征也。子若與吾共率烏桓之觿以起兵，庶幾可定大業。」舉因然之。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 73.
- ↑ (漁陽人張純與同郡張舉舉兵叛，攻殺右北平太守劉政、遼東太守楊終、護烏桓校尉公綦稠等。舉兵自稱天子，寇幽、兾二州。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 8.
- ↑ (四年，純等遂與烏桓大人共連盟，攻薊下，燔燒城郭，虜略百姓，殺護烏桓校尉箕稠、右北平太守劉政、遼東太守陽終等，觿至十余萬，屯肥如。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 73.
- ↑ (張純忿不得將，乃與同郡故泰山太守張舉及烏桓大人丘力居等連盟，劫略薊中，殺護烏桓校尉公綦稠、右北平太守劉政、遼東太守陽終等，眾至十餘萬，屯肥如。) จือจื้อทงเจี้ยน เล่มที่ 58.
- ↑ (是歲，漁陽人張純反。初發幽州烏桓以討涼州，故中山相張純請將之，不聽，使涿令公孫瓚。純忿不得將，因說故太山太守張舉曰：「烏桓數被徵發，死亡略盡，今不堪命，皆願作亂。國家作事如此，漢祚衰亡之徵。天下反覆率豎子，故若英雄起，則莫能禦。吾今欲率烏桓奉子為君，何如？」舉曰：「漢祚終訖，故當有待之者。吾安可以若是？」純曰：「王者網漏鹿走，則智多者得之，子勿憂也。」遂共率烏桓作亂，故人喜悅歸純，日十餘萬。) โฮ่วฮั่นจี้ เล่มที่ 25.
- ↑ (舉稱「天子」，純稱「彌天將軍安定王」，移書州郡，雲舉當代漢，告天子避位，勑公卿奉迎。。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 73.
- ↑ (舉稱天子，純稱彌天將軍、安定王，移收州郡，云舉當代漢，告天子避位，敕公卿奉迎。) จือจื้อทงเจี้ยน เล่มที่ 58.
- ↑ (九月，南單于叛，與白波賊寇河東。遣中郎將孟益率騎都尉公孫瓉討漁陽賊張純等。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 8.
- ↑ (張純復與畔胡丘力居等寇漁陽、河閒、勃海，入平原，多所殺略。瓚追擊戰於屬國石門，虜遂大敗，棄妻子踰塞走，悉得其所略男女。瓚深入無繼，反為丘力居等所圍於遼西管子城，二百餘日，糧盡食馬，馬盡煑弩楯，力戰不敵，乃與士卒辭訣，各分散還。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 73.
- ↑ (又設賞購舉、純。舉、純走出塞，余皆降散。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 73.
- ↑ (幽州牧劉虞到部，遣使至鮮卑中，告以利害，責使送張舉、張純首，厚加購嘗。丘力居等聞虞至，喜，各遣譯自歸。舉、純走出塞，餘皆降散。) จือจื้อทงเจี้ยน เล่มที่ 59.
- 1 2 (三月，張純客王政殺純，送首詣虞。) จือจื้อทงเจี้ยน เล่มที่ 59.
- ↑ (純為其客王政所殺，送首詣虞。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 73.
- ↑ ("เตียวกีครั้นเห็นเตียวซุ่นตาย แลทหารทั้งปวงเอาใจออกหากเปนอันมาก ก็สิ้นความคิด จึงเอาดาบเชือดคอตาย แลราษฎรในเมืองยีหยงค่อยมีความสุขราบคาบ") "สามก๊ก ตอนที่ ๑". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ กุมภาพันธ์ 14, 2026.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) เทียบกับ (張舉見勢敗，亦自縊死。漁陽盡平。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 2. สามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ระบุว่าเตียวกีฆ่าตัวตายโดยการใช้ดาบเชือดคอตน ในขณะที่นวนิยาย สามก๊ก ต้นฉบับใช้คำระบุวิธีฆ่าตัวตายของเตียวกีว่า "จื้ออี้" (自縊) มีความหมายถึงการแขวนคอตนเอง
บรรณานุกรม
[แก้]- ซือหม่า กวาง (1084). จือจื้อทงเจี้ยน. เล่มที่ 58 และ 59.
- ฟ่าน เย่ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). โฮ่วฮั่นชู. เล่มที่ 8 บทพระราชประวัติพระเจ้าเลนเต้, เล่มที่ 73 บทชีวประวัติเล่าหงี และ กองซุนจ้าน.
- ยฺเหวียน หง (คริสต์ศตวรรษที่ 4). โฮ่วฮั่นจี้. เล่มที่ 25.
- ล่อกวนตง (คริสต์ศตวรรษที่ 14). สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้). ตอนที่ 2.