เจ้าดาราดิเรกรัตนไพโรจน์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
เจ้าดาราดิเรกรัตนไพโรจน์
เจ้าหลวงดาราดิเรกรัตน์ไพโรจน์.jpg

พระนาม เจ้าหลวงดาราดิเรกรัตน์ไพโรจน์
พระอิสริยยศ เจ้านครลำพูน
ราชวงศ์ ราชวงศ์เจ้าเจ็ดตน (ทิพย์จักราธิวงศ์)
ครองราชย์ พ.ศ. 2414 - พ.ศ. 2434
รัชกาล 20 ปี
รัชกาลก่อน เจ้าหลวงไชยลังกาพิศาลโสภาคย์คุณ
รัชกาลถัดไป เจ้าหลวงเหมพินธุ์ไพจิตร
ข้อมูลส่วนพระองค์
พิราลัย 17 กันยายน พ.ศ. 2434
พระบิดา เจ้าหลวงไชยลังกาพิศาลโสภาคย์คุณ
พระมารดา แม่เจ้าโก๊ะราชเทวี
พระมเหสี แม่เจ้าปิมปาราชเทวี
พระบุตร 14 พระองค์

เจ้าหลวงดาราดิเรกรัตน์ไพโรจน์ (คำเมือง: LN-Chao Luang Daradirekrat.png) ทรงเป็นเจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 7 แห่ง ราชวงศ์ทิพย์จักราธิวงศ์ (เจ้าเจ็ดตน)"

พระประวัติ[แก้]

เจ้าหลวงดาราดิเรกรัตน์ไพโรจน์ หรือ เจ้าดาราดิเรกรัตน์ไพโรจน์ วรโมษกิติโสภณวิมลคุณ หริภุญไชยมหาเจดีย์บูชากร ราษฎรธุระธาดาประดิษฐบดี เจ้าลำพูนไชย มีพระนามเดิมว่า เจ้าน้อยดาวเรือง ราชสมภพเมื่อจุลศักราช - ปี- จัตวาศก (พ.ศ.-) ทรงเป็นราชโอรสในเจ้าหลวงไชยลังกาพิศาลโสภาคย์คุณ เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 6 กับแม่เจ้าโก๊ะราชเทวี และทรงเป็นราชนัดดา (หลานปู่) ในเจ้าหลวงเศรษฐีคำฝั้น เจ้าผู้ครองเชียงใหม่ องค์ที่ 3 และ เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 1 กับแม่เจ้าคำแปงราชเทวี

เจ้าหลวงดาราดิเรกรัตน์ไพโรจน์ ทรงเป็นราชโอรสพระองค์เดียวใน แม่เจ้าโก๊ะราชเทวี เสด็จขึ้นครองนครลำพูน ใน พ.ศ. 2414 และถึงแก่พิราลัยด้วยอาการไข้ เมื่อวันที่ 17 กันยายน พ.ศ. 2434 รวมระยะเวลาที่ทรงครองนคร 20 ปี[1]

เมื่อแรกเข้ารับราชการนั้น เจ้าน้อยดาวเรืองได้เป็นนายทัพผู้หนึ่งในการขึ้นไปรบกับเมืองเชียงตุงสมัยรัชกาลที่ 4 คุมไพร่ 500 คน ร่วมกับพี่น้องคนอื่นๆเข้าตีทางเมืองล้ง เป็นนายทัพและนายกองสมัยเดียวกันกับพระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์ (เจ้าชีวิตอ้าว) และ พระเจ้าอินทวิไชยยานนท์ (เจ้าอินทนนท์)

เจ้าน้อยดาวเรืองได้รับราชการก้าวหน้าตามลำดับตลอดมา ได้ช่วยกิจการงานเจ้าไชยลังกาพิศาลโสภาคคุณผู้เป็นบิดา ให้เป็นไปด้วยความเรียบร้อย กิตติศัพท์ในความขยันหมั่นเพียรในราชการนี้ได้ขจรขจายไปถึงกรุงเทพอยู่ตลอด จนกระทั่งได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นเจ้าราชวงศ์แห่งนครลำพูน

เมื่อเจ้าผู้ครองนครลำพูนผู้เป็นบิดาได้ถึงแก่พิราลัยแล้วแต่ทางกรุงเทพยังไม่ได้แต่งตั้งผู้ใดมาแทน เจ้าราชวงศ์ (ดาวเรือง) ได้รับตำแหน่งเจ้าผู้ครองนครลำพูนในปี พ.ศ. 2414

ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2418 รัชกาลที่ 5 ได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯเลื่อนยศเจ้าราชวงศ์ (ดาวเรือง)ขึ้นเป็น เจ้าดาราดิเรกรัตน์ไพโรจน์ วรโมษกิติโสภณวิมลคุณ หริภุญไชยมหาเจดีย์บูชากร ราษฎรธุระธาดาประดิษฐธิบดีเจ้าลำพูนไชย

ในสมัยที่เจ้าดาราดิเรกรัตน์ไพโรจน์ปกครองเมืองอยู่นี้ บ้านเมืองอยู่เย็นเป็นสุข เพราะอิทธิพลทางพม่าถูกอังกฤษยึดครอง

ราชโอรส ราชธิดา[แก้]

เจ้าหลวงดาราดิเรกรัตน์ไพโรจน์ ทรงมีราชโอรสและราชธิดา รวม 14 พระองค์ อยู่ในราชตระกูล ณ ลำพูน มีพระนามตามลำดับ ดังนี้

ใน แม่เจ้าปิมปาราชเทวี (มีราชโอรส 1)

ใน แม่เจ้าน้อยเมืองคำ (มีราชธิดา 1)

  • เจ้าหญิงบัวแก้ว ณ ลำพูน

ใน แม่เจ้าบัวคำ (มีราชโอรส 1)

  • เจ้าน้อยต๋อ ณ ลำพูน

ใน แม่เจ้าก๋องแก้ว (มีราชธิดา 1)

  • เจ้าหญิงแก้วมเหษี ณ ลำพูน

ใน แม่เจ้าล้อม (มีราชธิดา 1)

  • เจ้าหญิงมธุรจิตร์ ณ ลำพูน

ใน แม่เจ้าเรือนแก้ว (มีราชโอรส 1)

  • เจ้าน้อยบัวละถะ ณ ลำพูน

ใน แม่เจ้าเฟย (มีราชโอรส 1)

  • เจ้าน้อยเลาแก้ว ณ ลำพูน

ใน แม่เจ้าบุเทวี (มีราชโอรส 1)

ใน แม่เจ้าคำแสน (มีราชโอรส 4 ราชธิดา 2)

  • เจ้าน้อยแสงคำ ณ ลำพูน
  • เจ้าหญิงแก้วสีมา ณ ลำพูน
  • เจ้าหญิงจันทน์กลิ่นกู๊ ณ ลำพูน
  • เจ้าน้อยแก้วพญาวัน ณ ลำพูน
  • เจ้าหนานบัวระกฎ ณ ลำพูน
  • เจ้าหนานหมื่นแก้ว ณ ลำพูน

ใน แม่เจ้าเฮือนคำ (ไม่มีราชโอรส ราชธิดา)

เครื่องราชอิสริยาภรณ์[แก้]

ลำดับสาแหรก[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. ข่าวเจ้าประเทศราชถึงแก่พิราลัยราชกิจจานุเบกษา เล่ม 8 ตอนที่ 31 วันที่ 1 พฤศจิกายน 2434 หน้า 274
  2. ประวัติเจ้าราชบุตร
  • ปราณี ศิริธร ณ พัทลุง. เพ็ชร์ล้านนา. (ครั้งที่ 2) เชียงใหม่ :ผู้จัดการ ศูนย์ภาคเหนือ, 2538.
  • สมหมาย เปรมจิตต์, สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. ตำนานสิบห้าราชวงศ์ (ฉบับสอบชำระ). เชียงใหม่: มิ่งเมือง, 2540.
  • เจ้าวงศ์สัก ณ เชียงใหม่, คณะทายาทสายสกุล ณ เชียงใหม่. เจ้าหลวงเชียงใหม่.
  • นงเยาว์ กาญจนจารี. ดารารัศมี : พระประวัติพระราชชายา เจ้าดารารัศมี. เชียงใหม่ :สุริวงศ์บุ๊คเซนเตอร์, 2539.
  • คัมภีร์ คัมภีรญาณนนท์ , นาวาอากาศเอก. เจ้านายฝ่ายเหนือ. [1]
ก่อนหน้า เจ้าดาราดิเรกรัตนไพโรจน์ ถัดไป
เจ้าหลวงไชยลังกาพิศาลโสภาคย์คุณ 2leftarrow.png เจ้าผู้ครองนครลำพูน
(พ.ศ. 2414 - พ.ศ. 2434)
2rightarrow.png เจ้าหลวงเหมพินธุ์ไพจิตร