ข้ามไปเนื้อหา

ฮ่วยซัว

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ฮ่วยซัว
ส่วนหนึ่งของหัวฮ่วยซัว
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร: Plantae
(unranked): Angiosperms
(unranked): Monocots
อันดับ: Dioscoreales
วงศ์: Dioscoreaceae
สกุล: Dioscorea
สปีชีส์: D.  polystachya
ชื่อทวินาม
Dioscorea polystachya
Thunb.
ชื่อพ้อง

Dioscorea batatas auct.

การบดฮ่วยซัว (ภาษาญี่ปุ่น tororo)

ฮ่วยซัว หรือ ไหฺวชาน หรือ กลอยจีน (ชื่อวิทยาศาสตร์: Dioscorea polystachya; อังกฤษ: Chinese yam, Korean yam, nagaimo; จีน: 淮山; พินอิน: huáishān) เป็นพืชในสกุลกลอย (Diocorea) ซึ่งต่างจากสมาชิกอื่นที่สามารถรับประทานดิบได้ ในอาหารญี่ปุ่นนำไปรับประทานดิบหรือบด โดยนำทั้งหัวไปล้างด้วยน้ำส้มสายชู เพื่อล้างผลึกออกซาเลตออกก่อน

ชื่อเรียก

[แก้]

ฮ่วยซัว (D. polystachya) มีชื่อเรียกหลายชื่อ ในมณฑลทางใต้ เช่นกวางตุ้งมักเรียกว่า "ฮ่วยซัว" ตามสำเนียงภาษาแต้จิ๋ว มณฑลอานฮุยและเจียงซูเรียก "ไหฺวชาน" ตามสำเนียงภาษาจีนกลาง แต่โดยทั่วไปในทางภาคกลางและภาคเหนือเรียก "ชานเหย้า" (山药) หรือ เถี่ยกุ้นชานเหย้า (ชานเหย้ากระบองเหล็ก) (หรือ ซัวเอี๊ยะ ตามสำเนียงภาษาแต้จิ๋ว) ซึ่งทั้งสองมีลักษณะต่างกันเล็กน้อย[1] ในตำราแพทย์จีนเรียก "ไหฺวชานเหย้า" (怀山药 และ 淮山药) บางครั้งพืชในสกุลกลอย (Diocorea) ในภาษาจีนเรียกโดยรวม ฉู่หยู (薯蓣)

ในประเทศไทยอาจเรียก "กลอยจีน"[2] หรือ "มันแกวจีน"[3]ในบางครั้ง

ในมณีปุระเรียกว่า "ฮา"

ในเวียดนามเรียก củ mài หรือ khoai mài และเมื่อนำฮ่วยซัวไปแปรรูปเป็นยาเรียกว่า hoài sơn หรือ tỳ giải

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

[แก้]
กระเปาะที่งอกจากซอกใบ
ใบ
ไร่ฮ่วยซัวในญี่ปุ่น

ฮ่วยซัว เป็นไม้ลัมลุกเถาเลื้อย รูปทรงของใบสามารถเปลี่ยนแปลงได้ โดยทั่วไปเถาจะมีความยาว 3–5 เมตร แต่สามารถยาวได้กว่านี้ เลื้อยเกลียวตามเข็มนาฬิกา ใบมีความยาวและกว้างมากถึง 11 เซนติเมตร ซอกใบมักมีกระเปาะเป็นตุ้มห้อยและขนาดใหญ่ อาจงอกเรียงติดกันหรือตรงข้ามกัน กระเปาะทรงรีมน ยาวไม่เกิน 2 เซนติเมตร บางครั้งมีกระเปาะตา 1–3 ตุ้ม[4][5]

หัวใต้ดิน เติบโตในแนวตั้ง มีผิวหยาบสีน้ำตาลเหลือง รากเป็นเส้นใยบาง ๆ หนาแน่น ออกตามตุ่มตา หัวทรงกระบอก[6] มี 1 หัวขึ้นไป ที่ใหญ่ที่สุดอาจมีน้ำหนัก 2-3 กก. และชอนรากได้ 1 เมตรใต้ดิน[6] ไหฺวชานมีความทนทานต่อสภาพอากาศที่หนาวจัดและเย็นกว่ามันเทศ และกลอยอื่น ๆ

ดอกไม้ สีขาวนวล ออกดอกในฤดูร้อน เป็นดอกเดี่ยว แต่มักไม่ติดผล เนื่องจากส่วนใหญ่ขยายพันธุ์ทางหัว

ฮ่วยซัว ชานเหย้า
ฮ่วยซัว หรือ ไหฺวชาน
ชานเหย้า หรือ เถี่ยกุ้นชานเหย้า
  • หนา ทรงป้อม หัวด้านบนกว้าง
  • ผิวเป็นตุ่มนูนจำนวนมาก ตุ่มเป็นสีแดงสนิม ปอกเปลือกแล้วยังมีจุดแดง
  • เนื้อละเอียด แข็ง
  • เชื่อว่า มีสารสำคัญทางสมุนไพรมากกว่า
  • คล้าย กลอย ของไทย
  • โดยทั่วไปเส้นผ่าศูนย์กลาง 1–2.5 ซม.
  • ผิวค่อนข้างเรียบ สีคล้ำ
  • เนื้อมีน้ำ นวล ค่อนข้างหยาบ
  • เชื่อว่า มีความสมุนไพรน้อยกว่า และออกไปในทางอาหารแป้ง (staple food) มากกว่า

อ้างอิง

[แก้]
  1. 王霜 山药是淮山吗 เก็บถาวร 5 ธันวาคม 2021 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน 致富热 13 ธันวาคม 2017. สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2021.
  2. ชาวจีนเน้นกินอาหารให้สมดุลถูกธาตุ จบ MGR Online, 11 สิงหาคม 2560.
  3. มันแกวจีน(ฮวยซัว)เป็นอย่างไร? เก็บถาวร 8 กุมภาพันธ์ 2021 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน สถานีตำรวจภูธรทุ่งช้าง, 17 ธันวาคม 2020.
  4. Christopher, Thomas, บ.ก. (2011). The new American landscape : leading voices on the future of sustainable gardening. Portland, OR: Timber Press. ISBN 978-1-60469-186-3. OCLC 656556665.
  5. Toensmeier, Eric; Bates, Jonathan (2013). Paradise lot : two plant geeks, one-tenth of an acre, and the making of an edible garden oasis in the city. White River Junction, VT: Chelsea Green Pub. ISBN 978-1-60358-399-2. OCLC 759171786.
  6. 1 2 Gucker, Corey L. (2009). "Dioscorea spp". Fire Effects Information System (FEIS). US Department of Agriculture (USDA), Forest Service (USFS), Rocky Mountain Research Station, Fire Sciences Laboratory – via www.feis-crs.org.

แหล่งข้อมูลอื่น

[แก้]
  • วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Dioscorea polystachya