อุ้ยคำ
| "อุ้ยคำ" | |
|---|---|
| เพลงโดยจรัล มโนเพ็ชร | |
| ภาษา | คำเมือง |
| แนวเพลง | โฟล์กซองคำเมือง |
| ผู้ประพันธ์เพลง | จรัล มโนเพ็ชร |
อุ้ยคำ เป็นเพลงโฟล์กซองคำเมืองของจรัล มโนเพ็ชร ศิลปินชาวเชียงใหม่ เพลงนี้เป็นหนึ่งในผลงานที่เป็นที่รู้จักของจรัล และเล่าเรื่องหญิงชราผู้โดดเดี่ยวชื่อ “คำ” ซึ่งคำว่า “อุ้ย” ในภาษาถิ่นล้านนาใช้เรียกผู้สูงอายุ เช่น ปู่ ย่า ตา ยาย หรือลุงป้าน้าอา[1]
เพลงนี้ได้รับการกล่าวถึงในฐานะบทเพลงที่สะท้อนชีวิต ความชรา ความโดดเดี่ยว และความทรงจำแบบล้านนา ผ่านภาษาคำเมืองและท่วงทำนองที่เรียบง่าย บทความของ The People ระบุว่า “อุ้ยคำ” มีต้นเค้าจากหญิงชราที่มีตัวตนจริงในความทรงจำวัยเด็กของจรัล มโนเพ็ชร โดยจรัลเคยเล่าว่าหญิงชราคนดังกล่าวมิได้มีชีวิตเศร้าเหมือนภาพในเพลงทั้งหมด แต่เป็นผู้สูงอายุที่ใช้ชีวิตอย่างสงบและมีความสุขในวิถีของตน[1]
ที่มา
[แก้].jpg)
ตามคำบอกเล่าที่อ้างถึงโดย The People จรัล มโนเพ็ชรได้แรงบันดาลใจในการแต่งเพลง “อุ้ยคำ” ระหว่างเดินทางโดยรถไฟกลับเชียงใหม่ เมื่อเห็นหญิงชรากำลังพายเรือเก็บผักบุ้งในหนองน้ำ ภาพดังกล่าวทำให้เขานึกถึงหญิงชราคนหนึ่งในความทรงจำวัยเด็กที่อาศัยอยู่ไม่ไกลจากบ้านของเขาแถบประตูเชียงใหม่[1]
บทความเดียวกันระบุว่า จรัลเคยเล่าถึงอุ้ยคำว่าเป็นหญิงชราที่ไม่มีลูกและสามีอยู่ด้วย ทุกวันมักออกไปรับอาหารจากบ้านต่าง ๆ เพื่อนำไปถวายวัด และเมื่อพระฉันเพลเสร็จแล้ว อาหารที่เหลือจึงเป็นสิ่งประทังชีวิตของเธอ[1]
เนื้อหาและลักษณะเพลง
[แก้]เพลง “อุ้ยคำ” ใช้ภาษาคำเมืองในการเล่าเรื่องหญิงชราผู้ใช้ชีวิตอย่างโดดเดี่ยว เพลงกล่าวถึงภาพชีวิตประจำวัน เช่น การเกี่ยวผักบุ้ง การใช้ชีวิตริมหนองน้ำ และความเงียบเหงาของผู้สูงวัย[2] เนื้อเพลงฉบับที่เผยแพร่ในเอกสารของคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดีระบุว่าเพลงนี้เป็นคำร้อง ทำนอง และขับร้องโดยจรัล มโนเพ็ชร[3]
The People ระบุเพิ่มเติมว่า ทำนองของเพลงได้รับอิทธิพลจากทำนองเพลงสวดในโบสถ์คริสต์ที่จรัลเคยได้ยินในวัยเด็ก แล้วนำมาดัดแปลงให้เข้ากับวรรณยุกต์และจังหวะของภาษาคำเมือง[1]
การรับรู้และอิทธิพล
[แก้]“อุ้ยคำ” เป็นหนึ่งในเพลงที่ช่วยสร้างภาพจำของจรัล มโนเพ็ชรในฐานะศิลปินโฟล์กซองคำเมือง ผู้ถ่ายทอดชีวิตผู้คนธรรมดาในภาคเหนือผ่านภาษาและดนตรีล้านนา เพลงนี้ยังถูกนำกลับมาขับร้องใหม่โดยศิลปินรุ่นหลัง และปรากฏในรายการดนตรีร่วมสมัยหลายครั้ง เช่น การขับร้องโดยสุนทรี เวชานนท์ร่วมกับเอิงเอยในรายการเพลงเอกนอกรอบ[4]
ดูเพิ่ม
[แก้]อ้างอิง
[แก้]- 1 2 3 4 5 "'อุ้ยคำคนแก่ ท่าทางใจดี' คือหญิงชราที่มีตัวตนอยู่จริงในความทรงจำของ 'จรัล มโนเพ็ชร'". The People. 21 กรกฎาคม 2021. สืบค้นเมื่อ 3 มิถุนายน 2026.
- ↑ "อุ๊ยคำ .. จากท่วงทำนองสู่เรื่องราว". คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล. สืบค้นเมื่อ 3 มิถุนายน 2026.
- ↑ "เรื่องเล่าจากหมอ: อุ๊ยคำ" (PDF). คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล. สืบค้นเมื่อ 3 มิถุนายน 2026.
- ↑ "เพลง: อุ๊ยคำ ขับร้องโดย สุนทรี เวชานนท์ ft. เอิงเอย". Workpoint Entertainment. สืบค้นเมื่อ 3 มิถุนายน 2026.