อำเภอแม่ลาน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
อำเภอแม่ลาน
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมันAmphoe Mae Lan
คำขวัญ: 
ลองกองหวาน ชลประทานดี
วิถีอำนวย พระนอนสวย รวยทุ่งกว้าง
แผนที่จังหวัดปัตตานี เน้นอำเภอแม่ลาน
แผนที่จังหวัดปัตตานี เน้นอำเภอแม่ลาน
พิกัด: 6°39′39″N 101°14′23″E / 6.66083°N 101.23972°E / 6.66083; 101.23972
ประเทศ ไทย
จังหวัดปัตตานี
พื้นที่
 • ทั้งหมด89.2 ตร.กม. (34.4 ตร.ไมล์)
ประชากร
 (2564)
 • ทั้งหมด17,604 คน
 • ความหนาแน่น197.35 คน/ตร.กม. (511.1 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์ 94180
รหัสภูมิศาสตร์9412
ที่ตั้งที่ว่าการที่ว่าการอำเภอแม่ลาน หมู่ที่ 4 ตำบลแม่ลาน อำเภอแม่ลาน จังหวัดปัตตานี 94180
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

แม่ลาน เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดปัตตานี และเป็น 1 ใน 2 อำเภอของจังหวัดที่มีทางรถไฟสายใต้ผ่าน โดยมีสถานีรถไฟคลองทรายที่เป็นสถานีย่อยประจำอำเภอ จัดตั้งขึ้นเป็นกิ่งอำเภอในปี พ.ศ. 2532[1] และยกฐานะเป็นอำเภอในปี พ.ศ. 2538[2] เป็นอำเภอล่าสุดในจังหวัดปัตตานี

โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาจังหวัดปัตตานี ครอบคลุมพื้นที่ในอำเภอแม่ลาน อำเภอหนองจิก อำเภอยะรัง อำเภอยะหริ่ง อำเภอมายอ อำเภอโคกโพธิ์ จังหวัดปัตตานี และอำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอแม่ลานมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาปัตตานี มีหัวงานตั้งอยู่ที่หมู่ 4 ตำบลตาเซะ อำเภอเมืองยะลา โดยอยู่ทางตอนล่างของเขื่อนบางลาง โดยอำเภอแม่ลานอยู่ในฝ่ายส่งน้ำและบำรุงรักษาที่ 4 รับผิดชอบส่งน้ำและบำรุงรักษาระบบส่งน้ำฝั่งซ้าย รับผิดชอบในเขตอำเภอแม่ลาน อำเภอหนองจิก อำเภอโคกโพธิ์ และบางส่วนของอำเภอเมืองยะลา

ประวัติ[แก้]

"แม่ลาน" เป็นชื่อของหนองน้ำขนาดใหญ่ตั้งอยู่ในเขตพื้นที่หมู่ 6 บ้านลูตง ตำบลแม่ลาน (เดิม) ในอดีตแม่ลานเป็นชุมชนเก่าแก่ประมาณ 200 กว่าปีมาแล้ว เดิมอยู่ในเขตการปกครองของเมืองหนองจิกเป็น 1 ใน 7 หัวเมือง โดยมีเจ้าพระยาเมืองหรือเจ้าเมือง เป็นคนไทยพุทธ ประชาชนรุ่นแรกอพยพมาจากจังหวัดพัทลุงและจังหวัดสงขลา โดยพระยาเมืองหนองจิกในขณะนั้น มอบหมายภารกิจให้ชุมชนแม่ลานและชุมชนใกล้เคียงทำหน้าที่หาข่าวลาดตระเวนพื้นที่จัดเตรียมเสบียงอาหารไว้ใช้ในราชการ เตรียมคนไว้นำทางแก่กองทัพเมื่อเกิดสงคราม

ชุมชนแม่ลานและชุมชนใกล้เคียง เช่น ป่าไร่ นาประดู่ ทรายขาว โคกโพธิ์ ทุ่งพลา ปากล่อ ห้วยเงาะ ลำพระยา ลำใหม่ ยุโป ล้วนแต่เป็นชุมชนเครือข่ายเดียวกันทั้งสิ้น สำหรับเจ้าหน้าที่ปกครองชุมชนแม่ลานและชุมชนใกล้เคียง พระยาหนองจิกได้แต่งตั้งผู้ที่ชาวบ้านเคารพนับถือ มีลักษณะผู้นำและมีความเด็ดขาด เป็นกรมการเมืองหนองจิก ทำหน้าที่ดูแลชุมชนในพื้นที่รับผิดชอบเรียกว่า "หัวเมือง" ผู้ปกครองคนสุดท้ายชื่อ "หัวเมืองชุม" ต้นตระกูล "ชุมนุมมณี" ในปัจจุบันมีลูกหลานกระจัดกระจายอยู่ในพื้นที่อำเภอแม่ลานและอำเภอใกล้เคียงในทุกวันนี้[3]

เดิมทีอำเภอแม่ลานเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอโคกโพธิ์ ประกอบด้วย 3 ตำบล คือ ตำบลแม่ลาน ตำบลป่าไร่ และตำบลม่วงเตี้ย (แยกออกจากตำบลแม่ลานในปี พ.ศ. 2524[4]) เป็นท้องที่ห่างไกลทุรกันดาร มีการคมนาคมไม่สะดวก โดยเฉพาะอย่างยิ่งเป็นที่หลบซ่อนและซ่องสุมของโจรผู้ร้าย เป็นพื้นที่รอยต่อกับอำเภอหนองจิก อำเภอโคกโพธิ์ อำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี และอำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา

ในปี พ.ศ. 2528 นายอำเภอโคกโพธิ์ในขณะนั้น นายบุณยสิทธิ์ สุวรรณรัตน์ (อดีตผู้ว่าราชการจังหวัดยะลา) ได้พิจารณาเห็นว่าพี่น้องประชาชนในตำบลแม่ลาน ตำบลป่าไร่บางส่วน (บางส่วนถูกแบ่งไปจัดตั้งเป็นตำบลควนโนรี ในปี พ.ศ. 2531[5]) และตำบลม่วงเตี้ย ได้รับความเดือดร้อนในการเดินทางไปติดต่อราชการกับอำเภอโคกโพธิ์ จึงได้ประชุมกับหัวหน้าส่วนราชการและผู้เกี่ยวข้องพิจารณาตั้งกิ่งอำเภอใหม่ขึ้นในบริเวณพื้นที่ตำบลแม่ลาน ตำบลป่าไร่บางส่วนและตำบลม่วงเตี้ย เพื่อเป็นการอำนวยความสะดวกแก่ประชาชนที่อยู่ห่างไกล ซึ่งห่างจะเดินทางไปติดต่อราชการ ณ ที่ว่าการอำเภอโคกโพธิ์ ต้องเดินทางผ่านอำเภอยะรังเพื่อเข้าตัวเมืองปัตตานีและนั่งรถโดยสารต่อไปยังอำเภอโคกโพธิ์ ซึ่งต้องใช้เวลาถึง 1 วันเต็ม ในเบื้องแรกนั้น ได้มีการเสนอสถานที่ตั้งกิ่งอำเภอ 2 แห่ง คือ

  • ประชาชนในตำบลแม่ลาน และตำบลม่วงเตี้ย เสนอให้มีการตั้งกิ่งอำเภอใหม่ ที่หมู่ 4 บ้านนางโอ ตำบลแม่ลาน ซึ่งสถานที่ดังกล่าวเป็นทุ่งเลี้ยงสัตว์ขนาดใหญ่ ขนาดประมาณ 1.6 ตร.กม. (1,000 ไร่)
  • ประชาชนในตำบลป่าไร่ เสนอที่ตั้งที่ว่าการอำเภอใหม่ ที่หมู่ 6 บ้านควนแปลงงู ซึ่งสถานที่ดังกล่าวเป็นสถานที่ตั้งของหน่วยพัฒนาการเคลื่อนที่ (กรป.) มีเนื้อที่ประมาณ 80 ไร่

ในท้ายที่สุด ที่ประชุมมีมติเสนอให้หมู่ 4 ตำบลแม่ลาน เป็นที่ตั้งที่ว่าการกิ่งอำเภอใหม่ กระทรวงมหาดไทยได้ประกาศตั้งที่ว่าการ กิ่งอำเภอแม่ลาน[1] เมื่อวันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2532 โดยมีผลบังคับใช้ในวันที่ 1 เมษายน ปีเดียวกัน เพื่ออำนวยความสะดวกในการให้การบริการ การรักษาความสงบเรียบร้อย ประกอบด้วยพื้นที่ 3 ตำบลของอำเภอโคกโพธิ์เดิม คือ ตำบลแม่ลาน ตำบลป่าไร่ (บางส่วน) ตำบลม่วงเตี้ย นับเป็นก้าวแรกของที่ว่าการอำเภอในปัจจุบัน และต่อมาในวันที่ 8 สิงหาคม พ.ศ. 2538 ได้ยกฐานะเป็น อำเภอแม่ลาน[2] มีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 7 กันยายน ปีเดียวกัน เป็นอำเภอล่าสุดที่จัดตั้งขึ้นในจังหวัดปัตตานี

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

การปกครองของอำเภอแม่ลานมี 3 ตำบล 22 หมู่บ้าน ได้แก่

1. แม่ลาน (Mae Lan) 9 หมู่บ้าน
2. ม่วงเตี้ย (Muang Tia) 6 หมู่บ้าน
3. ป่าไร่ (Pa Rai) 7 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอแม่ลานประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 3 แห่ง ได้แก่

  • องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ลาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ลานทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลม่วงเตี้ย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลม่วงเตี้ยทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลป่าไร่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลป่าไร่ทั้งตำบล

อ้างอิง[แก้]

  1. 1.0 1.1 "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งท้องที่อำเภอโคกโพธิ์ จังหวัดปัตตานี ตั้งเป็นกิ่งอำเภอแม่ลาน" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 106 (40 ง): 1888. วันที่ 14 มีนาคม พ.ศ. 2532
  2. 2.0 2.1 "พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอด่านมะขามเตี้ย อำเภอแก่งหางแมว อำเภอภักดีชุมพล อำเภอเวียงแก่น อำเภอแม่วาง อำเภอถ้ำพรรณรา อำเภอบ่อเกลือ อำเภอโนนสุวรรณ อำเภอห้วยราช อำเภอแม่ลาน อำเภอบางแก้ว อำเภอป่าพะยอม อำเภอหนองม่วงไข่ อำเภอยางสีสุราช อำเภอจังหาร อำเภอบ้านธิ อำเภอภูสิงห์ อำเภอบางกล่ำ อำเภอวังม่วง และอำเภอนายูง พ.ศ. ๒๕๓๘" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 112 (32 ก): 1–3. วันที่ 8 สิงหาคม พ.ศ. 2538
  3. "การส่งเสริมครูภูมิปัญญาท้องถิ่น ในโครงการวัฒนธรรมไทยสายใยชุมชนภายใต้แผนปฏิบัติการไทยเข้มแข็ง 2555 ในพื้นที่ 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ : อำเภอแม่ลาน (Mae Lan)" (PDF). สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดปัตตานี. สืบค้นเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2565
  4. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอโคกโพธิ์ จังหวัดปัตตานี" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 98 (96 ง): 1820–1824. วันที่ 16 มิถุนายน พ.ศ. 2524
  5. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอโคกโพธิ์ จังหวัดปัตตานี" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 105 (143 ง): (ฉบับพิเศษ) 92-95. วันที่ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2531