อำเภอศรีมหาโพธิ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
อำเภอศรีมหาโพธิ
แผนที่จังหวัดปราจีนบุรี เน้นอำเภอศรีมหาโพธิ
เกษตรมั่นคง อุตสาหกรรมมั่งคั่ง
การค้ารุ่งเรือง เมืองศรีมหาโพธิ
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทยอำเภอศรีมหาโพธิ
อักษรโรมันAmphoe Si Maha Phot
จังหวัดปราจีนบุรี
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่399.50 ตร.กม.
ประชากร75,843 คน (พ.ศ. 2561)
ความหนาแน่น189.84 คน/ตร.กม.
รหัสทางภูมิศาสตร์2508
รหัสไปรษณีย์25140
ที่ว่าการอำเภอ
ที่ตั้งที่ว่าการอำเภอศรีมหาโพธิ หมู่ที่ 4
ถนนสุวินทวงศ์ ตำบลศรีมหาโพธิ อำเภอศรีมหาโพธิ จังหวัดปราจีนบุรี 25140
พิกัด13°58′0″N 101°30′48″E / 13.96667°N 101.51333°E / 13.96667; 101.51333
โทรศัพท์0 3727 9222
โทรสาร0 3727 9222
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอศรีมหาโพธิ [—สี-มะ-หา-โพด][1] เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดปราจีนบุรี ปัจจุบันเป็นพื้นที่อุตสาหกรรมขนาดใหญ่แห่งหนึ่งของภาคตะวันออก

ประวัติ[แก้]

เดิมที่ว่าการอำเภอศรีมหาโพธิ ตั้งอยู่ที่บ้านหาดยาง ตำบลหาดยางซึ่งอยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอศรีมหาโพธิ ปัจจุบันประมาณ 8 กม. ไม่มีตัวอาคารที่ว่าการอำเภอ ใช้บ้านพักของหลวงจัดโจรกรรม ซึ่งดำรงตำแหน่งนายอำเภอในสมัยนั้น เป็นสถานที่ทำการอำเภอระหว่าง พ.ศ. 2440 - 2447

ต่อมาได้ย้ายไปตั้งที่บ้านเกาะกะพี้ ตำบลศรีมหาโพธิ ซึ่งอยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอปัจจุบันไปตามลำน้ำบางปะกงด้านทิศเหนือ ประมาณ 1 กม.  การย้ายที่ว่าการอำเภอมาตั้งมาอยู่ที่บ้านเกาะกะพี้นี้ตั้งอยู่ได้ถึง พ.ศ. 2458 จึงได้ย้ายไปตั้งใหม่ ณ ที่บ้านท่าประชุม หมู่ที่ 4 ตำบลศรีมหาโพธิ สถานที่แห่งใหม่นี้อยู่ติดกับริมแม่น้ำบางปะกง จนถึง พ.ศ. 2508 จึงได้ย้ายมาตั้งใหม่ เป็นตัวอาคารครึ่งตึกครึ่งไม้ อยู่ริมทางหลวงสายปราจีนบุรี - ศรีมหาโพธิ (ทางหลวงสายสุวินทวงศ์) ห่างจากที่ว่าการอำเภอหลังเดิมประมาณ 700 เมตร สาเหตุที่ย้ายเนื่องจากอาคารหลังเดิมเก่าและชำรุดทรุดโทรมมาก

ความหมายของชื่ออำเภอ "ศรีมหาโพธิ" เนื่องจากที่ตำบลโคกปีบ ซึ่งเดิมขึ้นการปกครองอยู่กับอำเภอศรีมหาโพธิ (ปัจจุบันตั้งเป็นอำเภอศรีมโหสถ) มีต้นโพธิ์ศรีมหาโพธิอยู่ต้นหนึ่ง เป็นต้นโพธิ์ที่มีขนาดใหญ่มาก นักโบราณคดีสันนิษฐานว่าต้นโพธิ์นี้ได้นำพันธุ์มาจาก "ต้นพระศรีมหาโพธิ" พุทธคยาประเทศอินเดีย เพราะสมัยนั้นพระพุทธศาสนาได้แพร่มาถึงอาณาจักรสุวรรณภูมิราวพุทธศักราช 300 แล้ว ได้แพร่มาถึงทวาราวดีราวพุทธศักราช 500 ความเจริญของพระพุทธศาสนาดังกล่าวนี้ บรรดาสมณะทูตทั้งหลายจะนำเอาพระศรีมหาโพธิพันธุ์พุทธคยา มาปลูกเป็นบริโภคเจดีย์สำหรับกราบไหว้บูชา เพราะอาณาจักรทวาราวดีนอกจากจะได้รับแจกจ่ายพระบรมสารีริกธาตุแล้ว คงได้รับพันธุ์พระศรีมหาโพธิพุทธคยา จากสมณะทูตมาเผยแพร่ศาสนาอีกครั้งและนำมาปลูกไว้ ณ ที่หลายแห่ง จึงน่าเชื่อว่าต้นโพธิ์ต้นนี้เป็นต้นโพธิ์พุทธคยา แต่ว่าต้นเดิมอาจจะตายไป เพราะเป็นเวลานานถึง 2,000 ปีล่วงมาแล้ว และต้นที่อยู่ปัจจุบันเป็นหน่อที่เกิดขึ้นใหม่รอบๆ ต้นเดิม และตรงที่ปลูกอยู่นั้นอยู่ในสังฆารวาสแห่งหนึ่งซึ่งมีอาณาเขตเข้าไปถึงเมืองโพธิสัตว์และเมืองตะโหนดในประเทศกัมพูชา ดังนั้นจึงเรียกว่า "ดงศรีมหาโพธิ"

เนื่องจากประชาชนในจังหวัดปราจีนบุรี และจังหวัดใกล้เคียงถือกันว่า เป็นต้นโพธิ์ที่ได้รับพันธุ์มาจากพุทธคยาประเทศอินเดีย อันเป็นบริโภคเจดีย์สำคัญแห่งหนึ่งของพระพุทธศาสนาจึงได้นับถือกราบไหว้บูชาระลึกถึงองค์สัมมาสัมพุทธเจ้าตลอดมาจนถึงทุกวันนี้ เมื่อมีการจัดตั้งอำเภอตามแนวกาiปกครองมณฑลเทศาภิบาลขึ้น อำเภอนี้ได้มีสิ่งศักดิ์สิทธิ์แห่งนี้อยู่ด้วย จึงได้นามของอำเภอว่า "ศรีมหาโพธิ"[2]

  • วันที่ 30 กันยายน 2467 ยุบตำบลดอนใหญ่ ไปรวมกับตำบลดงกระทงยาม[3]
  • วันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2473 โอนพื้นที่หมู่ 14,15 (ในขณะนั้น) ของตำบลสัมพันธ์ อำเภอศรีมหาโพธิ ไปขึ้นกับตำบลประจันตคาม อำเภอประจันตคาม[4]
  • วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลบางกุ้ง แยกออกจากตำบลหาดยาง ตั้งตำบลคู้ลำพัน แยกออกจากตำบลไผ่ชะเลือด[5]
  • วันที่ 3 สิงหาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลศรีมหาโพธิ ในท้องที่บางส่วนของตำบลศรีมหาโพธิ[6]
  • วันที่ 23 ธันวาคม 2501 ตั้งตำบลท่าตูม แยกออกจากตำบลศรีมหาโพธิ์[7]
  • วันที่ 17 มกราคม 2510 จัดตั้งสุขาภิบาลโคกปีบ ในท้องที่บางส่วนของตำบลโคกปีบ[8]
  • วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2512 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลศรีมหาโพธิ เพื่อความเหมาะสมในการบริหารกิจการและการทะนุบำรุงท้องถิ่น โดยเพิ่มอาณาเขตมาถึงหมู่ที่ 6 บ้านโคกขวาง ตำบลหนองโพรง[9]
  • วันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2513 ได้แยกพื้นที่ตำบลโคกปีบ ตำบลคู้ลำพัน และไผ่ชะเลือด จากอำเภอศรีมหาโพธิ ไปตั้งเป็นกิ่งอำเภอโคกปีบ ขึ้นกับอำเภอศรีมหาโพธิ พร้อมโอนสุขาภิบาลโคกปีบ ไปขึ้นกับกิ่งอำเภอโคกปีบ อีกด้วย[10]
  • วันที่ 5 กรกฎาคม 2517 ตั้งตำบลโคกไทย แยกออกจากตำบลโคกปีบ[11]
  • วันที่ 12 เมษายน 2520 ยกฐานะกิ่งอำเภอโคกปีบ เป็นอำเภอโคกปีบ[12]
  • วันที่ 29 มิถุนายน 2525 ตั้งตำบลกรอกสมบูรณ์ แยกออกจากตำบลท่าตูม[13]
  • วันที่ 22 เมษายน 2535 จัดตั้งสุขาภิบาลกรอกสมบูรณ์ ในท้องที่บางส่วนของตำบลกรอกสมบูรณ์[14]
  • วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลศรีมหาโพธิ และสุขาภิบาลกรอกสมบูรณ์ เป็นเทศบาลตำบลศรีมหาโพธิ และเทศบาลตำบลกรอกสมบูรณ์ ตามลำดับ
  • วันที่ 24 กันยายน 2547 ยุบสภาตำบลหาดยาง รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลดงกระทงยาม[15] ยุบสภาตำบลสัมพันธ์ รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลศรีมหาโพธิ[16] และยุบองค์การบริหารส่วนตำบลบางกุ้ง รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลศรีมหาโพธิ[17]

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอศรีมหาโพธิตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอศรีมหาโพธิแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 10 ตำบล 90 หมู่บ้าน ได้แก่

1. ศรีมหาโพธิ (Si Maha Phot) 12 หมู่บ้าน 6. ดงกระทงยาม (Dong Krathong Yam) 7 หมู่บ้าน
2. สัมพันธ์ (Samphan) 7 หมู่บ้าน 7. หนองโพรง (Nong Phrong) 12 หมู่บ้าน
3. บ้านทาม (Ban Tham) 8 หมู่บ้าน 8. หัวหว้า (Hua Wa) 17 หมู่บ้าน
4. ท่าตูม (Tha Tum) 10 หมู่บ้าน 9. หาดยาง (Hat Yang) 4 หมู่บ้าน
5. บางกุ้ง (Bang Kung) 5 หมู่บ้าน 10. กรอกสมบูรณ์ (Krok Sombun) 7 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอศรีมหาโพธิประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 9 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลกรอกสมบูรณ์ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลกรอกสมบูรณ์
  • เทศบาลตำบลศรีมหาโพธิ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลศรีมหาโพธิและบางส่วนของตำบลหนองโพรง
  • องค์การบริหารส่วนตำบลศรีมหาโพธิ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศรีมหาโพธิ (นอกเขตเทศบาลตำบลศรีมหาโพธิ) ตำบลสัมพันธ์ทั้งตำบล และตำบลบางกุ้งทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านทาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านทามทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลท่าตูม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าตูมทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลดงกระทงยาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงกระทงยาม และตำบลหาดยางทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองโพรง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองโพรง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลศรีมหาโพธิ)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหัวหว้า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหัวหว้าทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลกรอกสมบูรณ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกรอกสมบูรณ์ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลกรอกสมบูรณ์)

เขตอุตสาหกรรม[แก้]

  • เขตอุตสาหกรรม 304
  • สวนอุตสาหกรรมโรจนะ ปราจีนบุรี

อ้างอิง[แก้]

  1. ราชบัณฑิตยสถาน. อ่านอย่างไร และ เขียนอย่างไร ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. พิมพ์ครั้งที่ 22. กรุงเทพฯ : ราชบัณฑิตยสถาน, 2557, หน้า 55.
  2. [1]อำเภอศรีมหาโพธิ - ข้อมูลอำเภอ-สถานที่ท่องเที่ยว-ติดต่อราชการ
  3. [2]ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง การใช้พระราชบัญญัติประถมศึกษา พุทธศักราช ๒๔๖๔ ในตำบลดอนใหญ่ อำเภอศรีมหาโพธิ์ จังหวัดปราจีนบุรี ซึ่งยุบไปรวมกับตำบลดงกระทงยาม
  4. [3]ประกาศกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ เรื่อง ลดอัตราชั้นที่นาฟางลอย หมู่บ้านที่ ๑๔,๑๕ ตำบลสัมพันธ์ อำเภอศรีมหาโพธิ์ ซึ่งโอนไปรวมขึ้นในตำบลประจันตคาม อำเภอประจันตคาม จังหวัดปราจีนบุรี
  5. [4]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งตำบลในจังหวัดต่าง ๆ
  6. [5]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลศรีมหาโพธิ์ อำเภอศรีมหาโพธิ์ จังหวัดปราจีนบุรี
  7. [6]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอยางตลาด และอำเภอสหัสขันธ์ จังหวัดกาฬสิทธุ์ อำเภอขาณุวรลักษณ์บุรี จังหวัดกำแพงเพชร อำเภอน้ำพอง อำเภอเมืองขอนแก่น อำเภอพล อำเภอบ้านไผ่ และอำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น อำเภอบัวใหญ่ อำเภอพิมาย และอำเภอจักราชจังหวัดนครราชสีมา อำเภอบรรพตพิสัย จังหวัดนครสวรรค์ อำเภอกระสัง จังหวัดบุรีรัมย์ อำเภอศรีมหาโพธิ์ และอำเภอกบินทร์บุรี จัจังหวัดปราจีนบุรี กับอำเภอตะพานหิน และอำเภอบางมูลนาก จังหวัดพิจิตร
  8. [7]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลโคกปีบ อำเภอศรีมหาโพธิ จังหวัดปราจีนบุรี
  9. [8]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลศรีมหาโพธิ อำเภอศรีมหาโพธิ จังหวัดปราจีนบุรี
  10. [9]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งท้องที่ตั้งเป็นอำเภอ กิ่งอำเภอโคกปีบ จังหวัดปราจีนบุรี
  11. [10]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่กิ่งอำเภอโคกปีบ อำเภอศรีมหาโพธิ จังหวัดปราจีนบุรี
  12. [11]พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอปลายพระยา อำเภอห้วยเม็ก อำเภอละแม อำเภอแม่จริม อำเภอหนองกี่ อำเภอโคกปีบ อำเภอเกาะพะงัน อำเภอสนม อำเภอโซ่พิสัย อำเภอโนนสะอาด และอำเภอนาจะหลวย พ.ศ. ๒๕๒๐
  13. [12]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอวัฒนานคร อำเภอศรีมหาโพธิ จังหวัดปราจีนบุรี
  14. [13]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลกรอกสมบูรณ์ อำเภอศรีมหาโพธิ จังหวัดปราจีนบุรี
  15. [14]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การยุบรวมสภาตำบลกับองค์การบริหารส่วนตำบล
  16. [15]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การยุบรวมสภาตำบลกับองค์การบริหารส่วนตำบล
  17. [16]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การยุบรวมองค์การบริหารส่วนตำบลกับองค์การบริหารส่วนตำบล