อำเภอบ้านโฮ่ง

อำเภอบ้านโฮ่ง
อำเภอบ้านโฮ่ง
อำเภอ
การถอดเสียงอักษรโรมัน
• อักษรโรมัน	Amphoe Ban Hong
	คำขวัญ: ถ้ำหลวงงดงาม ลือนามหอมกระเทียม; ลำไยรสเยี่ยม พระเจ้าสะเลียมหวานเลิศล้ำ; น้ำตกงามแท้ แค่หลวงตางาม; บูชาพระเจ้าตนหลวง บวงสรวงพระบาทสามยอด
	แผนที่จังหวัดลำพูน เน้นอำเภอบ้านโฮ่ง
	พิกัด: 18°19′52″N 98°49′8″E / 18.33111°N 98.81889°E
ประเทศ	ไทย
จังหวัด	ลำพูน
พื้นที่
• ทั้งหมด	596.901 ตร.กม. (230.465 ตร.ไมล์)
ประชากร (2567)
• ทั้งหมด	37,606 คน
• ความหนาแน่น	63.00 คน/ตร.กม. (163.2 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์	51130
รหัสภูมิศาสตร์	5103
ที่ตั้งที่ว่าการ	ที่ว่าการอำเภอบ้านโฮ่ง หมู่ที่ 7 ตำบลบ้านโฮ่ง อำเภอบ้านโฮ่ง จังหวัดลำพูน 51130
	ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

บ้านโฮ่ง (ไทยถิ่นเหนือ: ) เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดลำพูน อยู่ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 40 กิโลเมตร แยกออกเป็นกิ่งอำเภอ เมื่อปี พ.ศ. 2460 และยกฐานะเป็นอำเภอในปี พ.ศ. 2499

ประวัติ

อำเภอบ้านโฮ่ง แต่เดิมมาเป็นพื้นที่ป่าดงพงไพรเคยมีชุมชนเก่าแก่ตั้งแต่ยุคหริภุญชัย มีตำนานเล่าขานสืบกันมาเกี่ยวกับเมือง “เวียงหวาย” (ซึ่งตั้งอยู่บริเวณวัดพระเจ้าสะเลียมหวานและพื้นที่ใกล้เคียง) ที่มีเจ้าพ่อพระยาจันทร์” (หรือปัจจุบันชาวบ้านนิยม เรียกตามสมัญญานามว่า เจ้าพ่อแปดเหลี่ยม) เป็นผู้ปกครองซึ่งเป็นเวียงหรือชุมชนร่วมสมัยกับขุนหลวงมะลังกะที่มีเวียงอยู่ที่เชิงดอยสุเทพ(ตามตำนานเรื่อง นางแก้ว-เวียงหวาย) ในสมัยเจ้าผู้ครองนคร อำเภอบ้านโฮ่งก็เป็นเพียงตำบลหนึ่ง ที่อยู่ในการปกครองดูแลของ“เมืองปากบ่อง” (ปัจจุบันคืออำเภอป่าซาง) ในช่วง พ.ศ.2450 มีหลักฐานว่าขุนโฮ่งหาญผจญซึ่งเป็นบุตรของพระยาสุพรรณเป็นกำนันปกครองท้องที่ตำบลบ้านโฮ่ง 24 เมษายน 2460 ทางราชการยกตำบลบ้านโฮ่ง ตำบลเหล่ายาว ตำบลป่าพลูขึ้นเป็นกิ่งอำเภอ ชื่อ “กิ่งอำเภอบ้านโฮ่ง” ขึ้นกับเมืองปากบ่อง โดยในช่วงนั้น จังหวัดลำพูน จะประกอบด้วย3 อำเภอ กับ 2 กิ่งอำเภอ คือ อำเภอเมืองลำพูน อำเภอปากบ่อง อำเภอลี้ กิ่งอำเภอบ้านโฮ่ง และกิ่งอำเภอแม่ทา 25 พฤษภาคม 2499 กิ่งอำเภอบ้านโฮ่งได้รับยกฐานะเป็น “อำเภอบ้านโฮ่ง” มีนายสีห์ ปล่องทอง เป็นนายอำเภอคนแรก โดยที่ว่าการกิ่งอำเภอและ ที่ว่าอำเภอ สมัยแรกๆ ตั้งอยู่ที่บริเวณโรงเรียนบ้านโฮ่งศีลาภรณ์(หมู่ 2 ตำบลบ้านโฮ่ง ในปัจจุบัน) ในช่วง 2499 – 2501 นายสีห์ ปล่องทอง นายอำเภอคนแรกได้ของบประมาณมาสร้าง ที่ว่าการอำเภอบ้านโฮ่ง ที่บ้านสันตับเต่า (ที่ตั้งอำเภอปัจจุบัน) เพราะเห็นว่า เป็นที่ป่ากว้างขวาง เมื่อสร้างเสร็จแล้วก็ยังไม่สามารถย้ายสถานที่ปฏิบัติราชการมาอยู่ ณ ที่แห่งใหม่ได้ เนื่องจากชาวบ้าน และเจ้าหน้าที่ได้คัดค้านไม่ยอมให้ย้ายมาอยู่ที่ใหม่ เพราะว่าที่ว่าการอำเภอที่สร้างใหม่ ยังไม่มีน้ำ ไม่มีไฟฟ้าใช้และห่างไกลชุมชน จนมาถึงสมัยเจ้าพงศ์สุวรรณ ณ ลำพูน นายอำเภอ บ้านโฮ่งคนที่ 8 (พ.ศ.2505 – 2509 ) ท่านได้พูดชี้แจงกับชาวบ้านและเจ้าหน้าที่จนเกิดความเข้าใจ ตลอดจนได้ซ่อมแซมอาคารที่ว่าการอำเภอ หลังใหม่เรียบร้อยแล้ว จึงย้ายจากอาคารเดิม หมู่ 2 ตำบลบ้านโฮ่ง มาอยู่ ณ ที่ตั้งปัจจุบัน จนกระทั่งบัดนี้คำว่า โฮ่ง หมายถึงที่ล่ม หรือลาดต่ำลงไปมีดิน อุดมสมบูรณ์ อำเภอบ้านโฮ่ง จึงเป็นแหล่ง ผลิตพืชผลการเกษตร ที่สำคัญของจังหวัดลำพูนมาตั้งแต่สมัยโบราณ จนถึงปัจจุบันปัจจุบัน

ที่ตั้งและอาณาเขต

อำเภอบ้านโฮ่งตั้งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอเวียงหนองล่อง
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอป่าซางและอำเภอแม่ทา
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอทุ่งหัวช้าง อำเภอลี้ และอำเภอฮอด (จังหวัดเชียงใหม่)
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอจอมทอง (จังหวัดเชียงใหม่)

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอบ้านโฮ่งแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 5 ตำบล 62 หมู่บ้าน ได้แก่

ลำดับที่	อักษรไทย	อักษรโรมัน	จำนวนหมู่บ้าน	ประชากรทั้งหมด (พ.ศ. 2559)^[1]	ประชากรแยกตามส่วนท้องถิ่น (พ.ศ. 2559)^[1]
1.	บ้านโฮ่ง	Ban Hong	18	14,280	8,079 6,201	(ทต.บ้านโฮ่ง) (อบต.เวียงกานต์)
2.	ป่าพลู	Pa Phlu	14	7,589	7,589	(อบต.ป่าพลู)
3.	เหล่ายาว	Lao Yao	13	8,871	8,871	(อบต.เหล่ายาว)
4.	ศรีเตี้ย	Si Tia	9	5,721	5,721	(ทต.ศรีเตี้ย)
5.	หนองปลาสะวาย	Nong Pla Sawai	8	3,993	3,993	(อบต.หนองปลาสะวาย)
รวม			62	40,454	13,800 (เทศบาล) 26,654 (อบต.)

การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอบ้านโฮ่งประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 6 แห่ง ได้แก่

เทศบาลตำบลบ้านโฮ่ง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลบ้านโฮ่ง
เทศบาลตำบลศรีเตี้ย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศรีเตี้ยทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลเวียงกานต์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านโฮ่ง (นอกเขตเทศบาลตำบลบ้านโฮ่ง)
องค์การบริหารส่วนตำบลป่าพลู ครอบคลุมพื้นที่ตำบลป่าพลูทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลเหล่ายาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเหล่ายาวทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลหนองปลาสะวาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองปลาสะวายทั้งตำบล