อัตมโนทัศน์
ในจิตวิทยาแห่งตัวตน อัตมโนทัศน์ (อังกฤษ: self-concept) หมายถึง กลุ่มของความเชื่อที่บุคคลมีต่อตัวเอง[1][2] โดยทั่วไปแล้ว อัตมโนทัศน์คือคำตอบของคำถามที่ว่า "ฉันคือใคร?"[3]
อัตมโนทัศน์แตกต่างจากการตระหนักตน ซึ่งหมายถึงระดับที่ความรู้เกี่ยวกับตนมีความชัดเจน สอดคล้องกัน และสามารถนำมาใช้กับทัศนคติและพื้นนิสัยของบุคคลหนึ่งได้[4] นอกจากนี้ อัตมโนทัศน์ยังแตกต่างจากความภูมิใจแห่งตน โดยอัตมโนทัศน์เป็นองค์ประกอบด้านการรู้คิดหรือการบรรยายเกี่ยวกับตัวตนของบุคคล (เช่น "ฉันเป็นคนวิ่งเร็ว") ในขณะที่ความภูมิใจแห่งตนเป็นการประเมินค่าและความรู้สึกที่มีต่อตนเอง (เช่น "ฉันรู้สึกดีกับการที่ตัวเองเป็นคนวิ่งเร็ว")
อัตมโนทัศน์ประกอบขึ้นจากโครงสร้างความคิดเกี่ยวกับตนของบุคคล และมีปฏิสัมพันธ์กับความภูมิใจแห่งตน ความรู้เกี่ยวกับตน และตัวตนทางสังคมเพื่อหล่อหลอมให้เกิดตัวตนโดยรวม แนวคิดนี้ครอบคลุมทั้งตัวตนในอดีต ปัจจุบัน และอนาคต โดยตัวตนในอนาคตหมายถึง ภาพที่บุคคลจินตนาการว่าตนเองอาจจะเป็น อยากจะเป็น หรือกลัวว่าจะกลายเป็นในอนาคต ตัวตนที่เป็นไปได้เหล่านี้ อาจทำหน้าที่เป็นแรงจูงใจให้บุคคลแสดงพฤติกรรมบางอย่างได้[3][5]
การรับรู้ที่บุคคลมีต่อตัวตนในอดีตหรืออนาคตของตน มีความเชื่อมโยงกับการรับรู้ต่อตัวตนในปัจจุบันของตนเอง ทฤษฎีการประเมินค่าตนเองตามเวลา[6]อธิบายว่า คนเรามีแนวโน้มที่จะรักษาการประเมินค่าตนเองในเชิงบวกไว้ โดยการตีตัวออกห่างจากตัวตนด้านลบของตนเอง และให้ความสำคัญกับตัวตนด้านบวกมากกว่า นอกจากนี้ ผู้คนยังมีแนวโน้มที่จะรับรู้ตัวตนในอดีตของตนเองในแง่ลบมากกว่า[7] (เช่น "ตอนนี้ฉันดีกว่าเมื่อก่อน") และมองตัวตนในอนาคตในแง่บวกมากกว่า[8] (เช่น "อนาคตฉันจะดีกว่าที่เป็นอยู่ตอนนี้")
อ้างอิง
[แก้]- ↑ Leflot, Geertje; Onghena, Patrick; Colpin, Hilde (2010). "Teacher–child interactions: relations with children's self-concept in second grade". Infant and Child Development. 19 (4): 385–405. doi:10.1002/icd.672. ISSN 1522-7219.
- ↑ Flook, Lisa; Repetti, Rena L; Ullman, Jodie B (March 2005). "Classroom social experiences as predictors of academic performance". Developmental Psychology. 41 (2): 31–327. CiteSeerX 10.1.1.590.5750. doi:10.1037/0012-1649.41.2.319. ISSN 0012-1649. PMID 15769188.
- 1 2 Myers, David G. (2009). Social psychology (10th ed.). New York: McGraw-Hill Higher Education. ISBN 978-0073370668.
- ↑ Ayduk, Ozlem; Gyurak, Anett; Luerssen, Anna (November 2009). "Rejection sensitivity moderates the impact of rejection on self-concept clarity". Personality and Social Psychology Bulletin. 35 (11): 1467–1478. doi:10.1177/0146167209343969. ISSN 1552-7433. PMC 4184908. PMID 19713567.
- ↑ Markus, H.; Nurius, P. (1986). "Possible selves". American Psychologist. 41 (9): 954–969. doi:10.1037/0003-066X.41.9.954. S2CID 550525.
- ↑ Wilson, AE; Ross, M (April 2001). "From chump to champ: people's appraisals of their earlier and present selves". Journal of Personality and Social Psychology. 80 (4): 572–584. doi:10.1037/0022-3514.80.4.572. ISSN 0022-3514. PMID 11316222.
- ↑ Ross, Michael; Wilson, Anne E (May 2002). "It feels like yesterday: self-esteem, valence of personal past experiences, and judgments of subjective distance". Journal of Personality and Social Psychology. 82 (5): 792–803. doi:10.1037/0022-3514.82.5.792. ISSN 0022-3514. PMID 12003478.
- ↑ Wilson, Anne E.; Buehler, Roger; Lawford, Heather; Schmidt, Colin; Yong, An Gie (2012). "Basking in projected glory: The role of subjective temporal distance in future self-appraisal". European Journal of Social Psychology. 42 (3): 342–353. doi:10.1002/ejsp.1863. ISSN 1099-0992.