หอยเบี้ยจักจั่น

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
หอยเบี้ยจักจั่น
Monetaria moneta 600x600.jpg
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร: Animalia
ไฟลัม: Mollusca
ชั้น: Gastropoda
วงศ์ใหญ่: Cypraeoidea
ไม่ถูกจัดอันดับ: clade Caenogastropoda
clade Hypsogastropoda
clade Littorinimorpha
วงศ์: Cypraeidae
สกุล: Monetaria
สปีชีส์: M.  moneta
ชื่อทวินาม
Monetaria moneta
(Linnaeus, 1758)
ชนิดย่อย
  • Monetaria moneta barthelemyi (f) Bernardi, M., 1861
  • Monetaria moneta erosaformis (f)
  • Monetaria moneta harrisi (f) Iredale, T., 1939
  • Monetaria moneta icterina (f) Lamarck, J.B.P.A. de, 1810
  • Monetaria moneta rhomboides (f) Schilder, F.A. & M. Schilder, 1933
  • Monetaria moneta tuberculosa (f) Quoy, J.R.C. & J.P. Gaimard, 1834
Wyst-moneta.jpg
แผนที่แสดงการกระจายพันธุ์
ชื่อพ้อง[1]
  • Monetaria monetacongo Gmelin, J.F., 1791
  • Cypraea moneta Linnaeus, 1758 (basionym)
  • Cypraea numisma Röding, P.F., 1798
  • Cypraea gibbosa Schröter, J.S., 1804
  • Cypraea marginata Kiesenwetter, 1872
  • Monetaria ethnographica Rochebrune, A.-T. de, 1884
  • Monetaria mercatorium Rochebrune, A.-T. de, 1884
  • Monetaria pleuronectes Rochebrune, A.-T. de, 1884
  • Monetaria vestimenti Rochebrune, A.-T. de, 1884
  • Monetaria chionella Sulliotti, G.R., 1924
  • Monetaria britannica Schilder, F.A., 1927
  • Monetaria candida Dautzenberg, Ph. & J.L. Bouge, 1933
  • Monetaria circumvallata Schilder, F.A. & M. Schilder, 1933
  • Monetaria ethnographica circumvallata Schilder, F.A. & M. Schilder, 1933
  • Monetaria moneta subalata (f) Schilder, F.A. & M. Schilder, 1933
  • Monetaria isomeres Iredale, T., 1939
  • Erosaria monetoides Iredale, T., 1939
  • Monetaria moneta endua Steadman, W.R. & B.C. Cotton, 1943
  • Monetaria moneta erua Steadman, W.R. & B.C. Cotton, 1943
  • Monetaria moneta etolu Steadman, W.R. & B.C. Cotton, 1943
  • Cypraea annulifera Coen, G.S., 1949
  • Monetaria bulgarica Kojumdgieva, E., 1960

หอยเบี้ยจักจั่น หรือ หอยเบี้ยจั่น (อังกฤษ: Money cowry) เป็นหอยทะเลฝาเดียวชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Monetaria moneta (ศัพทมูลวิทยา: moneta (/โม-เน-ตา/) เป็นภาษาละตินแปลว่า "เงินตรา"[2]) ในวงศ์ Cypraeidae

มีเปลือกแข็ง ผิวเป็นมัน หลังนูน ท้องแบน ช่องปากยาวแคบและไปสุดตอนปลายทั้ง 2 ข้าง เป็นลำราง ริมปากทั้ง 2 เป็นหยักคล้ายฟัน ไม่มีฝาปิด มีความยาวประมาณ 12-24 มิลลิเมตร มีถิ่นแพร่กระจายอยู่ในทะเลเขตอบอุ่นทั้งในมหาสมุทรแปซิฟิกและมหาสมุทรอินเดีย อาทิ ทะเลแดง อินโด-แปซิฟิก นอกชายฝั่งทะเลด้านมหาสมุทรแปซิฟิกของอเมริกากลาง ชายฝั่งทะเลทวีปแอฟริกาตอนตะวันออกและใต้ ทะเลอันดามัน อ่าวไทย ทะเลญี่ปุ่น ไปจนถึงโอเชียเนีย ดำรงชีวิตอยู่ตามแนวปะการังใกล้ชายฝั่ง กินอาหารจำพวกแพลงก์ตอนและสาหร่ายทะเลที่ลอยมาตามกระแสน้ำ

เปลือกหอยของหอยเบี้ยชนิดนี้ มีความสำคัญต่อมนุษย์มาตั้งแต่ยุคโบราณ โดยใช้เป็นเครื่องแลกเปลี่ยนสิ่งของแทนเงินตราในปัจจุบัน สันนิษฐานว่าคำว่า "เบี้ย" ในภาษาไทยก็เรียกเพี้ยนมาจากคำว่า "รูปี" ซึ่งเป็นหน่วยเงินตราของอินเดียมาตั้งแต่สมัยพุทธกาล[3]

นอกจากนี้แล้ว เปลือกหอยเบี้ยจักจั่นยังใช้เป็นเครื่องรางของขลังในวัฒนธรรมไทย โดยมักนำไปบรรจุปรอทแล้วเปิดทับด้วยชันโรงใต้ดิน อาจจะมีแผ่นทองแดงลงอักขระยันต์หรือไม่ก็ได้ เชื่อกันว่า ถ้าพกเปลือกหอยเบี้ยชนิดนี้ไว้กับตัวเวลาเดินทางสัญจรในป่า จะช่วยป้องกันไข้ป่า รวมถึงป้องกันและแก้ไขภยันอันตรายจากร้ายให้กลายเป็นดีได้ หรือนำไปตกแต่งพลอยเรียกว่า "ภควจั่น" ในเด็ก ๆ เชื่อว่าช่วยป้องกันฟันผุ หรือพกใส่กระเป๋าสตางค์ เชื่อว่าทำให้เงินทองไหลเทมาและโชคดี [4]

ปัจจุบัน เปลือกหอยเบี้ยจักจั่นยังนิยมสะสมกันเป็นของประดับและของสะสมกันอีกด้วย โดยมีชนิดที่แปลกแตกต่างไปจากปกติ คือ "ไนเจอร์" (Niger) ที่หอยจะสร้างเมลานินสีดำเคลือบเปลือกไว้จนกลายเป็นสีดำหรือสีน้ำตาลคล้ำทั้งหมด และชนิดที่มีราคาสูงที่สุด เรียกว่า "โรสเตรท" (Rostrat) หรือ หอยเบี้ยจักจั่นงวง คือ เป็นหอยเบี้ยจักจั่นในตัวที่ส่วนท้ายของเปลือกมิได้กลมมนเหมือนเช่นปกติ แต่สร้างแคลเซี่ยมเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ในเวลาหลายปี จนกระทั่งยาวยืดออกมาและม้วนขึ้นเป็นวงอย่างสวยงามเหมือนงวงช้าง ซึ่งหอยในรูปแบบนี้จะพบได้เฉพาะแถบอ่าวด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้ของหมู่เกาะนิวแคลิโดเนียที่เดียวในโลกเท่านั้น มีการประเมินราคาของเปลือกหอยลักษณะนี้ไว้ถึง 25 ล้านบาท ซึ่งนับเป็นราคาของเปลือกหอยที่มีค่าสูงที่สุดในโลกอีกด้วย[3]

อ้างอิง[แก้]

  1. Gastropods.com : Monetaria moneta; accessed : 20 October 2010
  2. เปลือกหอยร้อยล้าน, "วีไอพี". ทอล์คโชว์ทางช่อง 9: 15 กุมภาพันธ์ 2553
  3. 3.0 3.1 คอลัมน์ Aqua Pets โดย จอม สมหวัง ปัทมคันธิน "สุดยอดแฟนพันธุ์แท้เปลือกหอย 2 สมัย" หน้า 107 นิตยสาร Aquarium Biz Vo.1 issue 6 ฉบับเดือนธันวาคม 2010
  4. ภคจั่น เครื่องรางโภคทรัพย์

ดูเพิ่ม[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]