สุโขทัยระทม

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
ไฟล์:Fai Mai Sukhothai 11 March 2511 .jpg
ภาพไฟใหม้ตลาดสุโขทัย รวมทั้งวัดราชธานี ซึ่งอยู่ติดกับตลาดสุโขทัย เมื่อ 11 มีนาคม พ.ศ. 2511 ซึ่งเป็นที่มาของการนำแนวเหตุการณ์มาแต่งเป็นเพลง "สุโขทัยระทม" โดยครูจิ๋ว พิจิตร และขับร้องโดย เพชร โพธาราม
ไฟล์:Watratthanee Sukhothai.jpg
ภาพซากอุโบสถหลวงพ่อเป๋า วัดราชธานี จังหวัดสุโขทัย ที่ยังหลวงเหลือเป็นหลักฐานจากเหตุการณ์ไฟใหม้ใหญ่ เมื่อ 11 มีนาคม 2511

สุโขทัยระทม เป็นชื่อเพลง ที่แต่งโดยครูจิ๋ว พิจิตร ที่แต่งขึ้นในปี พ.ศ. 2511 โดยอาศัยโครงเหตุการณ์ ไฟไหม้ครั้งใหญ่ที่สุโขทัย ที่ใหม้ทั้งตลาดและอาคารบ้านเรือนใกล้เคียง มีข้อมูลจากประวัติวัดราชธานี ซึ่งเป็นวัดที่มีประวัติความเป็นมานับแต่ครั้งกรุงสุโขทัย [1]และตั้งอยู่ติดกับตลาดอันเป็นพื้นที่เหตุการณ์ไฟไหม้ด้วยมีว่า "เหตุการณ์ไฟไหม้ตลาดครั้งใหญ่ที่ปรากฏเมื่อ วันที่ 11 มีนาคม พ.ศ. 2511 และวัดราชธานีก็ถูกไฟไหม้ในครั้งนั้น อุโบสถที่เก็บพระพุทธรูปสำคัญก็ถูกไฟไหม้ด้วย ซึ่งในปัจจุบันยังคงเหลือซากนั้นปรากฏอยู่"[2] โดยครูจิ๋ว พิจิตร (ดิเรก เกศรีระคุปต์, พ.ศ. 2466-2553) เป็นผู้แต่ง จากข้อมูลของ ทรายทอง ณ โคราช มีว่า "วันที่ไฟไหม้ตลาดสุโขทัย น่าจะราว ๆ ปีใหม่ 2511 เธออยู่บนรถวงดนตรีไวพจน์ จะไปแสดงที่เพชรบูรณ์พอถึงสุโขทัยรถติดมากและนาน ครูจิ๋ว พิจิตร เลยนั่งแต่งเพลงสุโขทัยระทม บนรถขณะมองเห็นไฟไหม้ และแต่งสงสารสุโขทัย มอบให้ทรายทองร้องแก้"[3] เหตุการณ์ไฟใหม้ จึงเป็น "โครงเรื่อง"แรงบันดาลใจในการแต่งเพลงนี้ โดยเพลงนี้มีการมอบให้นักร้อง เพชร โพธาราม ขับร้องอัดแผ่นเสียงในปี พ.ศ.นั้น และเพลงนี้ก็ถูกนำมาขับร้องในอีกหลายครั้ง อาทิ สายัณห์ นิรันดร เสรี รุ่งสว่าง เป็นต้น

ลักษณะการประพันธ์เพลง[แก้]

ผู้ประพันธ์คือครูจิ๋ว พิจิตร ไม่ได้อยู่ในเหตุการณ์ แต่ใช้ "ฉาก" ความเสียหายจากไฟใหม้ในครั้งนั้นมาเป็นต้นเรื่องในการแต่งเพลง หรือแรงบันดาลใจถึงการแต่งเพลง จึงเริ่มด้วยประโยคว่า "..บ้าน พี่อยู่สุโขทัย เพราะบ้านพี่ไฟไหม้" โดยเชื่อมกับเหตุการณ์ ไฟใหม้ตลาดสุโขทัย เมื่อ 11 มีนาคม พ.ศ. 2511 ซึ่งถือว่าเป็นอุบัติภัยครั้งใหญ่ของจังหวัดสุโขทัย ผู้แต่งเพลงก็อาจจะเชื่อมต่อไปในเนื้องเพลงที่ว่าเมื่อไฟใหม้ บ้านไม่มี ทรัพย์สินหมด "ถูกไฟผลาญต้องซมซานจากสุโขทัย-หมดทรัพย์สินเพราะไฟไหม้" โดยเปรียบเทียบตังเองว่าเป็นคนจร โดยใช้นกขมิ้นมาอธิบายพฤติกรรมนั้น "ขอลามาไกลทิ้งถิ่น ดั่งคนจรขาดที่นอนที่อยู่ที่กิน เปรียบเหมือนเป็นเช่นนกขมิ้น" นอกจากนี้ยังเนื้อเพลงยังบรรยายถึงความยากลำบากจากไฟใหม้ไปสู่การ "พลัดถิ่น" และการประกอบอาชีพ "พี่ เสี่ยงโชคด้วยน้ำตา เหมือนคนไม่มีค่าทุกวันเวลาร้องไห้ พี่คนจนสู้อดทนเที่ยวเร่ร่อนไป เดินหางานไกลใกล้ จงเห็นใจคนอกตรม" และสภาพความรุ้สึกที่สูญเสีย สิ้นหวังจากไฟใหม้ และการต้องหาอาชีพ หางานเพื่อการยังชีพ และการหาที่พักพิง เนื้อเพลงสะท้อนถึงความสิ้นเนื้อประดาตัว พร้อมสะท้อนสภาพความรู้สึกในเชิงหดหู่ แต่ก็ต้องต่อสู้ต่อไป อีกมุมหนึ่ง "ครูสลา คุณวุฒิ" ก็ได้สะท้อนมุมว่าเพลงนี้นอกเหนือจากการสะท้อน "เหตูการณ์ทางประวัติศาสตร์ของจังหวัดสุโขทัยแล้ว" อีกนัยหนึ่งเพลงสุโขทัยระทม เป็นเพลง "จีบสาว"[4] ดังมีประโยคว่า "พี่ฝากให้น้องนางขอร่วมเรียงเคียงข้าง น้องจงนำพาชิดใกล้/ขอทรามวัย ใจอ่อน อุ้มชูให้อยู่สุขสม ปลอบใจ ยามเศร้า ยามหนาวให้มีผ้าห่ม อย่าทิ้งให้พี่ขื่นขม ระทมเหมือนสุโขทัย"

ดังนั้นนภาพรวมของเพลง สะท้อนคิดให้เห็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงในเชิงประจักษ์ แต่อีกนัยหนึ่งก็สะท้อนให้เห็นว่าผลกระทบจากอุบัติภัย จากไฟใหม้ ทำให้คนต้องพลัดที่ พลัดถิ่น ไร้ที่อยู่อาศัย และทรัพย์สมบัติ ก็สูญสิ้นไปในกองเพลิง

การนำไปร้องต่อ[แก้]


อ้างอิง[แก้]

  1. แจ้งความกระทรวงธรรมการ แผนกศึกษามณฑล เรื่อง จัดการย้ายโรงเรียนสุโขทัยวิทยาคมมาปลูกสร้างในวัดราชธานี http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2450/041/1100.PDF
  2. กองพุทธศาสนสถาน,กรมการศาสนา,กระทรวงศึกษาธิการ,ประวัติวัดทั่วราชอาณาจักร เล่มที่ 7,กรุงเทพฯ โรงพิมพ์การศาสนา,2531. หน้า 509-10
  3. ข้อมูลจากลุงโคราช https://plus.google.com/109956851906331684168/posts/1fwK8tU3Efo
  4. ครูสลา คุณวุฒิ ในรายการคุณพระช่วย เมื่อ  | 28 มิ.ย. 58 https://www.youtube.com/watch?v=qmMPcEIZ6QY