ข้ามไปเนื้อหา

สาธารณรัฐนิยม

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

สาธารณรัฐนิยม (อังกฤษ: republicanism) เป็นอุดมการณ์ทางการเมืองที่ส่งเสริมระบอบสาธารณรัฐซึ่งอำนาจอธิปไตยเป็นของปวงชนและผู้แทนที่มาจากการเลือกตั้ง ต่างจากระบอบที่ประมุขมาจากการสืบสายโลหิตหรือมีอำนาจเบ็ดเสร็จอื่น ๆ หลักการสำคัญของสาธารณรัฐนิยมได้แก่ คุณธรรมสำหรับพลเมือง การมีส่วนร่วมทางการเมือง วิชาพลเมือง การต่อสู้กับการทุจริต การนิยมรัฐธรรมนูญที่สมดุลและผสม รัฐบาลที่ถูกจำกัดด้วยกฎหมายรัฐธรรมนูญ เสรีภาพแบบไม่ครอบงำ และการผูกมัดต่อหลักนิติธรรมและประโยชน์สาธารณะ[1][2][3][4][5][6][7] อย่างไรก็ดี ประเทศบางประเทศเป็นสาธารณรัฐเฉพาะในแง่ที่ว่า รัฐเหล่านั้นไม่ได้ปกครองด้วยระบอบกษัตริย์ ทว่าไม่ได้ยึดเอาอุดมคติของสาธารณรัฐนิยมเป็นที่ตั้ง เช่น ในกรณีของสหราชอาณาจักรซึ่งพระมหากษัตริย์มีพระราชอำนาจจำกัดอยู่แล้ว สาธารณรัฐนิยมอาจหมายถึงความต้องการเปลี่ยนแปลงระบอบกษัตริย์ที่มาจากการสืบสายโลหิตด้วยประมุขที่มาจากการเลือกตั้ง[8]

คำว่า "สาธารณรัฐ" มีที่มาจากคำลาตินว่า res publica ซึ่งอ้างอิงถึงรูปแบบของการปกครองที่ถือกำเนิดขึ้นในราว ศตวรรษที่ 6 ก่อนคริสต์ศักราช หลังจากการขับไล่กษัตริย์ของกรุงโรม โดย ลูเชียส จูนิอัส บรูตัส และ คอลลาตินัส[9] รูปแบบการปกครองนี้ล่มสลายลงในช่วงท้ายของ ศตวรรษที่ 1 ก่อนคริสต์ศักราช โดยเปลี่ยนเป็นการปกครองแบบมีกษัตริย์ในเชิงรูปแบบ

การปกครองแบบสาธารณรัฐถูกฟื้นฟูกลับมาอีกครั้ง ในสมัยการฟื้นฟูศิลปะวิทยาการฟลอเรนซ์ คตินิยมแบบสาธารณรัฐนิยมมีบทบาทอย่างมากในการปฏิวัติอเมริกา ส่วนในยุโรปแนวคิดนี้ได้เพิ่มอิทธิพลอย่างมากหลังการปฏิวัติฝรั่งเศส

อ้างอิง

[แก้]
  1. ↑ Lovett, Frank (2022), "Republicanism", ใน Zalta, Edward N.; Nodelman, Uri (บ.ก.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (พิมพ์ครั้งที่ Fall 2022), Metaphysics Research Lab, Stanford University, สืบค้นเมื่อ 2024-01-21
  2. ↑ Hammersley, Rachel (2020). Republicanism: An Introduction. Cambridge, UK: Polity Press. ISBN 978-1-5095-1341-3. OCLC 1145090006.
  3. ↑ Sellers, Mortimer NS (2015). "Republicanism: Philosophical Aspects". International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences (พิมพ์ครั้งที่ Second). น. 477–482. doi:10.1016/B978-0-08-097086-8.63076-3. ISBN 978-0080970875.
  4. ↑ Dagger, Richard (2011). "Republicanism". ใน Klosko, George (บ.ก.). The Oxford Handbook of the History of Political Philosophy. น. 701–711. doi:10.1093/oxfordhb/9780199238804.003.0043.
  5. ↑ Bellamy, Richard (2022). "Republicanism: Non-domination and the free state". Routledge International Handbook of Contemporary Social and Political Theory (พิมพ์ครั้งที่ 2nd). London & New York: Routledge. doi:10.4324/9781003111399-12. ISBN 978-1003111399. S2CID 242874484.
  6. ↑ MacGilvray, Eric (2014). "Republicanism". The Encyclopedia of Political Thought. น. 3234–3243. doi:10.1002/9781118474396.wbept0886. ISBN 9781118474396.
  7. ↑ Murphy, Peter (2017). "Republicanism". The Blackwell Encyclopedia of Sociology. John Wiley & Sons: 1–2. doi:10.1002/9781405165518.wbeosr056. ISBN 9781405165518.
  8. ↑ Williams, Zoe (28 พฤศจิกายน 2023). "'The monarchy looks vulnerable': will Britain's republicans bring down the king?". The Guardian.{{cite news}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  9. ↑ Mortimer N. S. Sellers. American Republicanism: Roman Ideology in the United States Constitution. (New York University Press, 1994. p. 71.)
เข้าถึงจาก "https://th.wikipedia.org/w/index.php?title=สาธารณรัฐนิยม&oldid=13072973"