สังฆราช

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

สังฆราช คือพระมหาเถระผู้เป็นใหญ่สูงสุดในสังฆมณฑล[1] ในแต่ละประเทศ เช่น ประเทศพม่า ประเทศไทย ประเทศกัมพูชา มักมีพระสังฆราชเป็นของตน พระสังฆราชอาจเป็นประมุขเฉพาะคณะสงฆ์นิกายหนึ่งหรือเป็นประมุขคณะสงฆ์ทั้งปวงทุกนิกายในประเทศนั้น (ซึ่งเรียกว่าสกลมหาสังฆปริณายก[2]) คำว่า สังฆราช เป็นคำสมาสจากคำว่า สงฺฆ (พระสงฆ์) + ราช (พระราชา) ซึ่งแปลว่า พระราชาแห่งคณะสงฆ์

ประเทศไทย[แก้]

พระสังฆราชของประเทศไทยเรียกว่า สมเด็จพระสังฆราช และมีตำแหน่งเป็นสกลมหาสังฆปริณายก เพราะทรงเป็นประมุขปกครองบัญชาการคณะสงฆ์ทุกนิกายในประเทศไทย และมีพระอิสริยยศเสมอด้วยพระองค์เจ้าต่างกรม พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. ๒๕๗๕ ฉบับปัจจุบันให้พระมหากษัตริย์ไทยเป็นผู้สถาปนาสมเด็จพระราชาคณะผู้มีอาวุโสสูงสุดโดยสมณศักดิ์ขึ้นเป็นสมเด็จพระสังฆราช[3]

สมเด็จพระสังฆราชพระองค์ปัจจุบันคือ สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ซึ่งดำรงตำแหน่งมาตั้งแต่วันที่ 21 เมษายน พ.ศ. 2532[4] และได้สิ้นพระชนม์ลงเมื่อวันที่ 24 ตุลาคม พ.ศ. 2556[5] ซึ่งในขณะนี้กำลังอยู่ระหว่างการคัดเลือกสมเด็จพระราชาคณะขึ้นดำรงตำแหน่งสมเด็จพระสังฆราช [6]

ประเทศกัมพูชา[แก้]

ช่วง พ.ศ. 2398-2524 ประเทศกัมพูชามีพระสังฆราช 2 พระองค์ คือฝ่ายมหานิกายและฝ่ายธรรมยุติกนิกาย ในปี พ.ศ. 2524 ได้มีการรวมคณะสงฆ์ทั้งสองนิกายเป็นคณะสงฆ์หนึ่งเดียว โดยมีสมเด็จพระมหาสุเมธาธิบดีเทพ วงศ์ เป็นประมุข[7] ต่อมาในปี พ.ศ. 2534 พระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุทรงสถาปนาสมเด็จบัว กรี เป็นสมเด็จพระอภิสิรีสุคันธามหาสังฆราชาธิบดี ประมุขฝ่ายธรรมยุติกาย ทำให้คณะสงฆ์กัมพูชาแบ่งการปกครองเป็นสองนิกายอีกครั้ง[8] (โดยสมเด็จพระมหาสุเมธาธิบดีเทพ วงศ์ เป็นประมุขฝ่ายมหานิกาย) และในปี พ.ศ. 2549 สมเด็จพระมหาสุเมธาธิบดีได้เลื่อนสมณศักดิ์เป็นสมเด็จพระอัคคมหาสังฆราชาธิบดี และสมเด็จนนท์ แง้ด ได้รับสถาปนาเป็นสมเด็จพระมหาสุเมธาธิบดี ประมุขฝ่ายมหานิกายสืบแทนมาจนปัจจุบัน ในปัจจุบันประเทศกัมพูชาจึงมีสมเด็จพระมหาสังฆราช 2 พระองค์

อ้างอิง[แก้]

  • Harris, Ian (August 2001), "Sangha Groupings in Cambodia", Buddhist Studies Review (UK Association for Buddhist Studies) 18 (I): 65–72 
  1. ราชบัณฑิตยสถาน, พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542, กรุงเทพฯ : นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์, 2546, หน้า 1160
  2. ราชบัณฑิตยสถาน, พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542, หน้า 1110
  3. พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535, สำนักงานเจ้าคณะภาค 16, เรียกข้อมูลวันที่ 21 พฤศจิกายน 2555
  4. ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสถาปนาสมเด็จพระสังฆราช, ตอนที่ 63, เล่ม 106, วันที่ 21 เมษายน พ.ศ. 2532, หน้า 1-7
  5. ผู้จัดการออนไลน์, สมเด็จพระสังฆราช สิ้นพระชนม์แล้ว
  6. ไทยรัฐ, เปิดระเบียบแต่งตั้ง 'สมเด็จพระสังฆราช' องค์ใหม่
  7. (Harris 2001, p. 75)
  8. (Harris 2001, p. 77)