สระปากห่อ หน้า ปิด
| สระปากห่อ หน้า ปิด | |||
|---|---|---|---|
| y | |||
| หมายเลข IPA | 309 | ||
| ตัวอย่างเสียง | |||
| การเข้ารหัส | |||
| เอนทิตี (ฐาน 10) | y | ||
| ยูนิโคด (ฐาน 16) | U+0079 | ||
| เอกซ์-แซมปา | y | ||
| เบรลล์ |  | ||
| |||
สระปากห่อ หน้า ปิด (อังกฤษ: close front rounded vowel หรือ สระปากห่อ หน้า สูง (อังกฤษ: high front rounded vowel)[1] เป็นประเภทของเสียงสระที่ใช้ในภาษาพูดบางภาษา สัญลักษณ์ในสัทอักษรสากลที่แทนเสียงนี้คือ ⟨y⟩ ในหลายภาษา มักเขียนแทนด้วยอักขรวิธีเป็น ⟨ü⟩ (ในภาษาเยอรมัน, ตุรกี, เอสโตเนีย และฮังการี) หรือ ⟨y⟩ (ในภาษาเดนมาร์ก, นอร์เวย์, สวีเดน, ฟินแลนด์ และแอลเบเนีย) รวมถึง ⟨u⟩ (ในภาษาฝรั่งเศส, ภาษาดัตช์ และมาตรฐาน Kernewek Kemmyn ของภาษาคอร์นวอลล์); ⟨iu⟩/⟨yu⟩ (ในการปริวรรตภาษาเอเชียหลายภาษา); ⟨уь⟩ (ในระบบการเขียนที่ใช้อักษรซีริลลิก เช่น สำหรับภาษาเชเชน); หรือ ⟨ү⟩ (ในระบบการเขียนที่ใช้อักษรซีริลลิก เช่น สำหรับภาษาตาตาร์)
เสียง /y/ แบบสั้นและ /yː/ แบบยาวเคยปรากฏในภาษากรีกก่อนยุคโมเดิร์น ในสำเนียงแอตติกและไอโอนิกของภาษากรีกโบราณ เสียงหน้า [y yː] พัฒนามาจากการเลื่อนสระหลัง /u uː/ ไปข้างหน้า ราวศตวรรษที่ 6 ถึง 7 ก่อนคริสตกาล ต่อมาเล็กน้อย เสียงประสมสระ /yi/ เมื่อไม่ได้อยู่หน้าสระตัวอื่นได้กลายเป็นสระเดี่ยวและรวมเข้ากับ /yː/ เสียงยาว ในภาษากรีกคอยเน เสียงประสมสระ /oi/ เปลี่ยนเป็น [yː] ซึ่งน่าจะผ่านขั้นตอนตัวกลางคือ [øi] และ [øː] ผ่านการทำให้สระสั้นลงในภาษากรีกคอยเน ทำให้เสียงยาว /yː/ รวมเข้ากับเสียงสั้น /y/ ต่อมาเสียง /y/ คลายการห่อปากเป็น [i] กลายเป็นระบบการออกเสียงของภาษากรีกสมัยใหม่ สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม โปรดดูบทความเกี่ยวกับภาษากรีกโบราณและภาษากรีกคอยเน
สระปากห่อ หน้า ปิด เทียบเท่ากับเสียงกึ่งสระเพดานแข็งห่อริมฝีปาก [ɥ] ในแง่ของเสียงสระ เสียง [y] จะสลับกับเสียง [ɥ] ในบางภาษา เช่น ภาษาฝรั่งเศส และในสระประสมของบางภาษา มีการใช้ ⟨y̑⟩ (พร้อมเครื่องหมายเสริมสัทอักษรแบบไม่ใช่เสียงสระ) และ ⟨ɥ⟩ ในระบบการถอดเสียงที่แตกต่างกันเพื่อแทนเสียงเดียวกัน
ใน1ภาษาถิ่นส่วนใหญ่ สระห่อปากนี้จะออกเสียงโดยการเม้มริมฝีปากเข้าหากัน ('exolabial') อย่างไรก็ตาม ในบางกรณี ริมฝีปากจะยื่นออกไปข้างหน้า ('endolabial')
สระปากห่อ หน้า ปิด แบบเม้มริมฝีปาก
[แก้]โดยทั่วไปสระปากห่อ หน้า ปิด แบบเม้มริมฝีปากจะถอดความในสัทอักษรสากลเป็น ⟨y⟩ ง่ายๆ และนั่นคือข้อตกลงที่ใช้ในบทความนี้ สัทอักษรสากลไม่มีเครื่องหมายเสริมสัทอักษรที่เจาะจงสำหรับการเม้มริมฝีปากโดยเฉพาะ อย่างไรก็ตาม การเม้มริมฝีปากสามารถแสดงได้ด้วยตัวอักษร ⟨β̞⟩ เป็น ⟨i͡β̞⟩ (เสียง [i] พร้อมกับการเม้มริมฝีปากไปพร้อมกัน) หรือ ⟨iᵝ⟩ (เสียง [i] ที่ปรับด้วยการเม้มริมฝีปาก) นอกจากนี้ยังอาจใช้เครื่องหมายเสริมสัทอักษรกางริมฝีปาก ⟨ ͍ ⟩ ร่วมกับตัวอักษรสระห่อปาก ⟨y͍⟩ เป็นสัญลักษณ์เฉพาะกิจ แม้ว่าในทางเทคนิคแล้วคำว่า 'กาง' จะหมายถึงการไม่ห่อปากก็ตาม
สระปากห่อ หน้า ปิด แบบยื่นริมฝีปาก
[แก้]| สระปากยื่น หน้า ปิด | |
|---|---|
| y᫇ | |
| ตัวอย่างเสียง | |
แคตฟอร์ด (Catford) ตั้งข้อสังเกต[ต้องการอ้างอิงเต็มรูปแบบ] ว่าภาษาส่วนใหญ่ที่มีสระหน้าและสระหลังที่ห่อปากจะใช้การห่อริมฝีปากประเภทที่แตกต่างกัน คือ สระหลังแบบยื่นริมฝีปากและสระหน้าแบบเม้มริมฝีปาก อย่างไรก็ตาม บางภาษา เช่น ภาษากลุ่มสแกนดิเนเวีย มีสระหน้าแบบยื่นริมฝีปาก หนึ่งในนั้นคือภาษาสวีเดน ซึ่งมีความแตกต่างของการห่อปากทั้งสองประเภทในสระหน้า (ดู สระหน้าเกือบชิดเกือบหน้าปากห่อ, พร้อมตัวอย่างจากภาษาสวีเดนของการห่อปากทั้งสองประเภท)
เนื่องจากสัทอักษรสากลไม่มีเครื่องหมายเสริมสัทอักษรเพื่อแยกแยะการห่อปากแบบยื่นและแบบเม้มริมฝีปาก จึงจะใช้เครื่องหมายเสริมสัทอักษรแบบเก่าสำหรับการทำริมฝีปากให้เป็นรูปห่อ ⟨ ̫⟩ ที่นี่เป็นสัญลักษณ์เฉพาะกิจสำหรับสระหน้าแบบยื่นริมฝีปาก การถอดเสียงที่เป็นไปได้อีกแบบคือ ⟨yʷ⟩ หรือ ⟨iʷ⟩ (สระหน้าปิดที่ปรับด้วยการห่อริมฝีปากด้านใน) แต่อาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นสระประสมได้
ในทางเสียง เสียงนี้อยู่ "ระหว่าง" สระหน้าปิดแบบเม้มริมฝีปากที่เป็นแบบทั่วไป [y] และสระหน้าปิดแบบไม่ห่อปาก [i]
เชิงอรรถ
[แก้]- ↑ แม้ว่าสมาคมสัทศาสตร์สากล (International Phonetic Association) จะนิยมใช้คำว่า "ปิด" และ "เปิด" สำหรับ ความสูงของสระ แต่ผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาศาสตร์หลายคนใช้คำว่า "สูง" และ "ต่ำ"
แหล่งข้อมูลอื่น
[แก้]```