สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ พระองค์เจ้าศิริวงศ์ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ พระองค์เจ้าศิริวงศ์ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์

พระอิสริยยศ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์
ฐานันดรศักดิ์ พระองค์เจ้าชั้นเอก
ราชวงศ์ จักรี
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2355 [1]
สิ้นพระชนม์ 29 เมษายน พ.ศ. 2382 (26 ปี)
พระบิดา พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระมารดา เจ้าจอมมารดาทรัพย์
หม่อม 7 ท่าน
พระบุตร 8 พระองค์

สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ พระองค์เจ้าศิริวงศ์ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ (10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2355 - 29 เมษายน พ.ศ. 2382) ต้นราชสกุลศิริวงศ์ เป็นพระชนกของสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี (พระราชชนนีในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว)

สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ พระองค์เจ้าศิริวงศ์ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ เดิมมีพระนามว่า พระองค์เจ้าศิริวงศ์ เป็นพระราชโอรสลำดับที่ 6 ในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว และลำดับที่ 1 ในเจ้าจอมมารดาทรัพย์ [2] ธิดาหม่อมราชวงศ์ทับ [3] ประสูติเมื่อวันอังคารที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2355 มีพระขนิษฐาร่วมเจ้าจอมมารดาหนึ่งพระองค์ คือ พระองค์เจ้าหญิงละม่อม (พระเจ้าบรมมหัยยิกาเธอ กรมสมเด็จพระสุดารัตนราชประยูร)

พระโอรสและพระธิดา[แก้]

พระองค์เจ้าศิริวงศ์ มีพระโอรส พระธิดา รวม 8 พระองค์ คือ [4] [5][6][7]

  • หม่อมเจ้าชายมงคล (24 มิ.ย. 2377 - 11 ส.ค. 2404) ประสูติแต่หม่อมแพ ศิริวงศ์ ณ อยุธยา ทรงได้รับสถาปนา เลื่อนพระยศเป็น พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้ามงคลเลิศ ในรัชกาลที่ 4 (พ.ศ. 2396)
  • หม่อมเจ้าหญิงรำเพย (17 ก.ค. 2377 - 9 ก.ย. 2404) ประสูติแต่หม่อมน้อย ศิริวงศ์ ณ อยุธยา ทรงได้รับสถาปนา เลื่อนพระยศเป็น สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี ในรัชกาลที่ 4
  • หม่อมเจ้าหญิงชมชื่น (พ.ศ. 2377 - 28 ต.ค. 2436) ประสูติแต่หม่อมงิ้ว ศิริวงศ์ ณ อยุธยา ทรงได้รับสถาปนา เลื่อนพระยศเป็น พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชมชื่น ในรัชกาลที่ 5 (พ.ศ. 2436)
  • หม่อมเจ้าหญิงพื้นพงศ์ (พ.ศ. 2378 - 17 ก.ค. 2435) ประสูติแต่หม่อมจาด ศิริวงศ์ ณ อยุธยา ทรงได้รับสถาปนา เลื่อนพระยศเป็น พระประพันธวงษ์เธอ พระองค์เจ้าพื้นพงศ์ประยุรวงศ์สนิท ในรัชกาลที่ 5 (พ.ศ. 2413) ภายหลังรัชกาลที่ 5 ทรงเปลี่ยนคำนำหน้าเป็น พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพื้นพงศ์ประยุรวงศ์สนิท
  • หม่อมเจ้าหญิงประสงค์สรร ประสูติแต่หม่อมสัน ศิริวงศ์ ณ อยุธยา (พ.ศ. 2380 - 30 ส.ค. 2456)
  • หม่อมเจ้าหญิงสารพัดเพ็ชร์ ประสูติแต่หม่อมน้อย (ภมรมนตรี)ศิริวงศ์ ณ อยุธยา (? - 2 ต.ค. 2443)
  • หม่อมเจ้าหญิงแฉ่ ประสูติแต่หม่อมกิ่ม ศิริวงศ์ ณ อยุธยา (9 พ.ค. 2381 - 22 มิ.ย. 2457) ทรงได้รับสถาปนา เลื่อนพระยศเป็นพระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพรรณราย
  • หม่อมเจ้าชายฉายเฉิด (พระนามเดิม หม่อมเจ้าชายขาว รัชกาลที่ 4 พระราชทานนามใหม่ว่า ฉายเฉิด) (? - 25 เม.ย. 2439) ประสูติแต่หม่อมเชย ศิริวงศ์ ณ อยุธยา ทรงได้รับสถาปนา เลื่อนพระยศเป็น พระประพันธวงษ์เธอ พระองค์เจ้าฉายเฉิด ในรัชกาลที่ 5 (พ.ศ. 2418) ภายหลังรัชกาลที่ 5 ทรงเปลี่ยนคำนำหน้าเป็น พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าฉายเฉิด กรมหมื่นนฤบาลมุขมาตย์
  • หม่อมเจ้าชายประเสริฐศักดิ์ (พระนามเดิม หม่อมเจ้าชายดำ) (? - 17 พ.ย. 2424) ประสูติแต่หม่อมน้อย (ภมรมนตรี) ศิริวงศ์(คนละคนกับหม่อมน้อยพระชนนีของหม่อมเจ้ารำเพย )ทรงได้รับสถาปนา เลื่อนพระยศเป็น พระประพันธวงษ์เธอ พระองค์เจ้าประเสริฐศักดิ์ ในรัชกาลที่ 5 (พ.ศ. 2412) ภายหลังรัชกาลที่ 5 ได้เปลี่ยนคำนำหน้าเป็น พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประเสริฐศักดิ์

สิ้นพระชนม์[แก้]

กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ สิ้นพระชนม์ในรัชกาลที่ 3 เมื่อวันเสาร์เดือน 7 ขึ้น 5 ค่ำ ปีกุน [2]ตรงกับวันที่ 29 เมษายน พ.ศ. 2382 พระชันษา 26 ปี พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาพระอัฐิ ขึ้นเป็น สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติแด่ สมเด็จพระราชชนนี

อ้างอิง[แก้]

  1. ธำรงศักดิ์ อายุวัฒนะ. ราชสกุลจักรีวงศ์ และราชสกุลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช. กรุงเทพ : สำนักพิมพ์บรรณกิจ, พิมพ์ครั้งที่ 3 พ.ศ. 2544. 490 หน้า. หน้า หน้าที่. ISBN 974-222-648-2
  2. 2.0 2.1 กิตติพงษ์ วิโรจน์ธรรมากูร. ย้อนรอยราชสกุลวงศ์ "วังหลวง". กรุงเทพ : สำนักพิมพ์ดอกหญ้า, พิมพ์ครั้งที่ 4 พ.ศ. 2549. 304 หน้า. หน้า หน้าที่. ISBN 974-941-205-2
  3. แม่แบบ:อ้างหนังสือ กับคุณหญิงผ่องธิดาพระยาพัทลุง(ทองขาว)
  4. ศุภวัฒย์ เกษมศรี, พลตรี หม่อมราชวงศ์, และรัชนี ทรัพย์วิจิตร. พระอนุวงศ์ชั้นหม่อมเจ้าในพระราชวงศ์จักรี. กรุงเทพ : สำนักพิมพ์บรรณกิจ, พิมพ์ครั้งที่ 3 พ.ศ. 2549. 360 หน้า. หน้า หน้าที่. ISBN 974-221-818-8
  5. จุลลดา ภักดีภูมินทร์, 'พระสัมพันธวงศ์เธอ', สกุลไทย, ฉบับที่ 2421, ปีที่ 47, ประจำวันอังคารที่ 13 มีนาคม 2544
  6. จุลลดา ภักดีภูมินทร์, สถาปนาคำนำพระนาม, สกุลไทย, ฉบับที่ 2448, ปีที่ 47, ประจำวันอังคารที่ 18 กันยายน 2544
  7. จุลลดา ภักดีภูมินทร์, เล่าเรื่องมอญ, สกุลไทย, ฉบับที่ 2486, ปีที่ 48, ประจำวันอังคารที่ 11 มิถุนายน 2545