จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
สนธิสัญญาไม่เสมอภาค (อังกฤษ: unequal treaty) เป็นชื่อที่ชาวจีนตั้งให้กับชุดสนธิสัญญา ที่ลงนามระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 19 และต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 ระหว่างจีน (ส่วนใหญ่หมายถึง ราชวงศ์ชิง ) กับมหาอำนาจตะวันตกต่าง ๆ (โดยเฉพาะ จักรวรรดิอังกฤษ ฝรั่งเศส จักรวรรดิเยอรมัน สหรัฐอเมริกาและจักรวรรดิรัสเซีย) และจักรวรรดิญี่ปุ่น[1] ข้อตกลงซึ่งมักบรรลุหลังจากความพ่ายแพ้ทางทหารหรือการข่มขู่จะรุกรานทางทหาร โดยมีเงื่อนไขที่ได้ประโยชน์ฝ่ายเดียว โดยกำหนดให้จีนต้องยกดินแดน จ่ายค่าปฏิกรรมสงคราม เปิดท่าเรือตามสนธิสัญญา ยกเลิกอำนาจการกำหนดภาษีศุลกากรด้วยตนเอง และการให้สิทธิสภาพนอกอาณาเขตแก่พลเมืองต่างชาติ[2]
ด้วยกระแสชาตินิยมจีนและการต่อต้านจักรวรรดินิยมที่เพิ่มขึ้นในคริสต์ทศวรรษ 1920 ทั้งพรรคก๊กมินตั๋งและพรรคคอมมิวนิสต์จีนใช้แนวคิดนี้เพื่ออธิบายถึงประสบการณ์ของจีนในการสูญเสียอำนาจอธิปไตย ระหว่างปี 1840 ถึง 1950 คำว่า "สนธิสัญญาไม่เสมอภาค" นั้นมีความเกี่ยวข้องกับแนวคิดของ "ศตวรรษแห่งความอัปยศอดสู" ของจีน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการต้องยอมยกดินแดนให้เป็นเขตเช่าแก่มหาอำนาจต่างชาติ และการสูญเสียอำนาจการตั้งภาษีศุลกากรผ่านท่าเรือตามสนธิสัญญา
ญี่ปุ่นและเกาหลียังใช้คำนี้เพื่ออ้างถึงสนธิสัญญาหลายฉบับที่ส่งผลให้สูญเสียอำนาจอธิปไตยในระดับที่แตกต่างกันไป
