สถาปัตยกรรมฮินดู

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
มณฑปและหลังคาแบบวิมานัมสูงสองชั้น

สถาปัตยกรรมฮินดู หมายถึงระบบดั้งเดิมของสถาปัตยกรรมในศาสนสถาน, สุสาน และอาคารอื่น ๆ ที่ใช้งานในเชิงศาสนาฮินดู วิทยาศาสร์และหลักการของสถาปัตยกรรมฮินดูนั้นมีอธิบายไว้ในวาสตุศาสตร์และศิลปศาสตร์ ซึ่งรวมไปถึงการสร้างรูปเคารพ ภาพแกะสลักหินและจิตรกรรม[1][2] โบสถ์พราหมณ์ส่วนใหญ่ถูกทำลายไปในช่วงยุคกลางของอินเดีย ซึ่งปกครองโดยจักรวรรดิของชาวมุสลิม[3]

โบสถ์พราหมณ์ (มณเทียร)[แก้]

ดูบทความหลักที่: สถาปัตยกรรมโบสถ์พราหมณ์
ครรภคฤห์ใต้วิมานัมความสูงสี่ชั้น

สถาปัตยกรรมโบสถ์พราหมณ์ มีรูปแบบที่หลากหลาย กระนั้นธรรมชาติของโบสถ์พราหมณ์ทุกแห่งจะเหมือนกัน อันประกอบด้วยโถงในสุดเรียกว่า "ครรภคฤห์" เป็นที่ประดิษฐานรูปเคารพคือมูรติ จากนั้นจึงมีโครงสร้างอื่น ๆ ที่สร้างขึ้นเพื่อรายล้อมห้องครรภคฤห์นี้ องค์ประกอบสำคัญอื่น ๆ ได้แก่ ศิขร (อินเดียเหนือ) หรือ วิมาน (อินเดียใต้) คือส่วนโครงสร้างหอที่ครอบห้องครรภคฤห์นี้ไว้ ตัวอาคารศาลมักเว้นพื้นที่ไว้สำหรับการ "ปริกรม" (parikrama; circumambulation ), มณฑป คือโถงรวมตัวสำหรับศาสนิกชนประกอบพิธีกรรม บางครั้งยังพบ อันตราล เชื่อมระหว่างมณฑปและห้องครรภคฤห์ มณฑปนั้นอาจพบมากกว่าหนึ่งมณฑปก็ได้ แตกต่างกันไปตามขนาดของมณเทียร[4] บางครั้งยังพบศาลาพิเศษสำหรับการร่ายรำโดยเฉพาะ เรียกว่า "นาฏมณเทียร" เช่นที่Koranak Sun Temple และบ่อน้ำที่เรียกว่า "Kunda" สำหรับการสรงน้ำ[5]

โคปุรัม[แก้]

ดูบทความหลักที่: โคปุรัม
โคปุรัมความสูงสองชั้นแบบอินเดียเหนือ

โคปุรัม เป็นโครงสร้างสำคัญที่ขาดไม่ได้ของโบสถ์ โคปุรัมคือหอทางเข้า มักสร้างอย่างวิจิตรงดงาม และนิยมสร้างให้มีขนาดยิ่งใหญ่โดยเฉพาะในอินเดียใต้ (สถาปัตยกรรมดราวิเดียน)[6]

อาราม (มัธ)[แก้]

อารามในศาสนาฮินดู เช่น มัธ (Matha) และ อาศรม ประกอบด้วยคอมเพล็กซ์ของโบสถ์ กุฏิของสาธุ ฯลฯ[7] ในศาสนาฮินดูบางกระแสจะพบพาชนะ กุติร (Bhajana Kutir) ซึ่งเป็นที่ทำสมาธิของสาธุ

สุสาน (สมาธิ)[แก้]

ดูบทความหลักที่: สมาธิ (สถานที่)

สมาธิ (สถานที่) คือสุสานที่อาจบรรจุศพหรือไม่บรรจุศพ เป้าหมายหลักของสมาธิคือสร้างขึ้นเพื่อระลึกถึงบุคคลนั้น ๆ มากกว่า[8]

ราชรถ (รัถ)[แก้]

ดูบทความหลักที่: รัถ
กัลลิณรัถ (Kallina Ratha) ของวัดวิฐลา (Vittala Temple)

ในสถานที่ของฮินดูบางแห่งจะพบอาคารหนึ่งที่เรียกว่า "รัถ" คืออาคารที่สร้างเป็นรูปราชรถขนาดใหญ่[9]

ซุ้มทางเข้า (โตรณะ)[แก้]

ดูบทความหลักที่: โตรณะ

โตรณะ (Torana) คือซุ้มทางเข้าศาสนสถาน[10][11] เทียบได้กับโทริอิของจินจะในญี่ปุ่น

เสา (สถัมพา)[แก้]

ดูบทความหลักที่: สถัมพา และ ธวัช

สถัมพา คือเสา[12]ที่สร้างขึ้นเพื่อระลึกหรือแสดงการเคารพต่อเทพหรือบุคคล ส่วนเสาที่พบตรงทางเข้านั้นจะเรียกว่า ธวัช บางครั้งใช้เป็นเสาธงหรือประดับด้วยศิวลึงค์และสัตว์ศักดิ์สิทธิ์

ฉัตรี[แก้]

ดูบทความหลักที่: ฉัตรี
ฉัตรีจำลองสีขาว

ฉัตรีคือโครงสร้างศาลาทรงโดม มีรากฐานมาจากสถาปัตยกรรมราชสถาน

ขัต[แก้]

ดูบทความหลักที่: ขัต
ผู้คนกำลังลงอาบน้ำริมคงคาขัตที่พาราณสี

ขัตคือบันไดทางลงแม่น้ำ โดยเฉพาะแม่น้ำหรือทะเลสาบศักดิ์สิทธิ์

โคศาลา[แก้]

ดูบทความหลักที่: โคศาลา

โคศาลาคือที่อยู่ของวัว ในฐานะเป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ของฮินดู จึงมีการสร้างโคศาลาขึ้นเพื่อไว้เป็นที่อยู่ของสัตว์จำพวกวัว กระทิง[13]

อ้างอิง[แก้]

  1. Acharya 1927.
  2. Shukla 1993.
  3. Goel 1991.
  4. Michell 1988.
  5. Acharya 2010, p. 74.
  6. "Gopura". Encyclopædia Britannica. สืบค้นเมื่อ 2008-01-20.
  7. Sears 2014, pp. 4—9.
  8. Glushkova 2014, p. 116.
  9. Harle 1994, p. 153.
  10. "Toraṇa | Grove Art". doi:10.1093/gao/9781884446054.001.0001/oao-9781884446054-e-7000085631. สืบค้นเมื่อ 2018-08-08.
  11. Dhar 2010.
  12. Acharya 2010, p. 533.
  13. "300 cattle head for goshala everyday". Times Of India. 2011-08-17. สืบค้นเมื่อ 2013-02-06.