วิกิพีเดีย:สอนการใช้งาน/จำไว้ว่า

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
หน้าแรก   แก้ไข   วิกิพีเดียลิงก์   อ้างอิง   หน้าพูดคุย   จำไว้ว่า   ลงทะเบียน   ท้ายสุด  


 

มีบางเรื่องที่ต้องจำใส่ใจเมื่อแก้ไขวิกิพีเดีย

นโยบายแกนกลางด้านเนื้อหา

มุมมองที่เป็นกลาง

การผดุงมุมมองที่เป็นกลาง (NPOV) เป็นหนึ่งในห้าเสาหลักและหลักการก่อตั้งของวิกิพีเดีย นโยบายนี้กล่าวว่า เรายอมรับทุกมุมมองที่สำคัญต่อประเด็นหนึ่ง ๆ แทนที่เพียงแถลงเพียงมิติเดียว เราพยายามนำเสนอทุกมุมมองที่เกี่ยวข้องโดยไม่ตัดสินมุมมองเหล่านั้น เป้าหมายของเราเป็นไปเพื่อให้ความรู้ มิใช่โน้มน้าว นโยบายนี้มิได้หมายความว่า บทความของเราถูกคาดหวังให้ "วัตถุพิสัย" 100% เพราะในการถกเถียงทุกครั้ง ทุกฝ่ายต่างเชื่อว่าความเห็นของตนถูก

วิกิพีเดียมิได้รักษาสมดุลของบทความโดยให้ทุกมุมมองที่ขัดแย้งกันมีพื้นที่เท่ากันหรือถือว่ามุมมองเหล่านั้นถูกต้องเท่ากัน มุมมองจะถูกนำเสนอเป็นสัดส่วนกับการนำเสนอในแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ เมื่อทฤษฎีชายขอบ แนวคิดปฏิเสธเอดส์ บทความควรให้น้ำหนักแก่มุมมองกระแสหลักมากกว่า โดยอธิบายแนวคิดชายขอบนั้นต้องอธิบายชัดเจนว่าเป็น "ชายขอบ"

คุณจะแถลงความคิดเห็นในบทความก็ได้ แต่ต้องนำเสนอเป็นความคิดเห็น มิใช่ข้อเท็จจริง เช่นเดียวกัน ยังเป็นความคิดที่ดีที่จะหาแหล่งที่มาของความเห็นเหล่านี้ ตัวอย่างเช่น "ผู้สนับสนุน ก กล่าวว่า ..." หรือ "นักวิจารณ์ชื่อดัง ข เชื่อว่า ..."

คุณอาจเห็นชาววิกิพีเดียคุยกันถึงบทความว่ามีปัญหา "ความเป็นกลาง" ซึ่งหมายความว่า บทความนั้นมีอคติ หรือบทความที่เขียนขึ้นจากมิติเดียวอย่างชัดเจน สำเนาโฆษณาเองก็อยู่ในหมวดหมู่นี้ เช่นเดียวกับคำวิพากษ์ทางการเมือง ในกรณีที่สุดขั้วน้อยกว่า บทความอาจมีปัญหา "ความเป็นกลาง" ได้หากใช้พื้นที่ถกมุมมองหนึ่งมากกว่าอีกมุมมองหนึ่งที่มีความสำคัญเท่ากัน แม้แต่ละมุมมองจะนำเสนออย่างเป็นกลางก็ตาม หรือบทความกล่าวถึงมุมมองส่วนน้อยมากเกินไป

ถ้าคุณกำลังใช้เวลากับบทความที่มีการโต้เถียงกัน ในเรื่องอย่างศาสนาหรือการเมือง สำคัญที่คุณจะอ่านหน้านโยบายมุมมองที่เป็นกลางให้เร็วที่สุดเท่าที่ทำได้ แม้คุณกำลังใช้เวลากับเรื่องที่ถืออารมณ์น้อยกว่าอย่างคณิตศาสตร์ หรือวิดีโอเกม คุณก็ยังควรอ่านนโยบายอยู่ดี แต่จะเป็นความกังวลที่กดดันน้อยกว่า พึงระลึกคำแนะนำ ณ ที่นี้ และอ่านนโยบายเต็มหากประเด็นมุมมองที่เป็นกลางปรากฏขึ้น

การพิสูจน์ยืนยันได้

วิกิพีเดียต้องการเนื้อหาที่พิสูจน์ยืนยันได้ หมายความว่า คุณสามารถเขียนเฉพาะสิ่งที่แหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือกล่าวถึงหัวข้อนั้นเท่านั้น หากคุณไม่สามารถหาแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือสนับสนุนสารสนเทศของคุณ สารสนเทศนั้นก็ไม่อาจเพิ่มเข้ามาได้แม้เป็นจริงก็ตาม คุณต้องอ้างอิงแหล่งที่มาสำหรับสารสนเทศใด ๆ ที่คุณร่วมเขียน ซึ่งเป็นที่ถกเถียง หรือมีแนวโน้มจะถูกคัดค้าน แนะนำให้เพิ่มเชิงอรรถ ตามที่อภิปรายในหน้า "สอนการใช้งาน" ของหน้าสอนการใช้งานนี้ การอ้างอิงช่วยให้ผู้อ่านของเราพิสูจน์ยืนยันสิ่งที่คุณเขียนได้ และหาสารสนเทศเพิ่มได้

"กรุงปารีสเป็นเมืองหลวงของประเทศฝรั่งเศส" เป็นตัวอย่างถ้อยแถลงที่ไม่จำเป็นต้องมีแหล่งอ้างอิง เพราะเป็นความรู้สามัญและทุกคนทราบว่ามีแหล่งข้อมูลนับร้อยที่สามารถใช้สนับสนุนได้ สารสนเทศนี้สามารถหาที่มาได้ แม้จะยังไม่ได้ระบุก็ตาม

หากเว็บไซต์ใด ๆ จะอยู่ในความสนใจเฉพาะของผู้อ่านบทความ ก็ควรรวบรวมไว้และลิงก์ไปในส่วน "แหล่งข้อมูลอื่น" หนังสือความสนใจเฉพาะควรรวบรวมไว้ในส่วน "หนังสืออ่านเพิ่มเติม" แต่เฉพาะเมื่อหนังสือเหล่านี้มิได้ถูกใช้เป็นแหล่งข้อมูลแก่บทความแล้วเท่านั้น

สำหรับสารสนเทศเพิ่มเติม ดูที่ วิกิพีเดีย:การพิสูจน์ยืนยันได้

งดงานค้นคว้าต้นฉบับ

วิกิพีเดียมิใช่ที่สำหรับงานค้นคว้าต้นฉบับ นั่นคือ ข้อเท็จจริง ข้อกล่าวหาหรือความคิดซึ่งไม่มีแหล่งข้อมูลตีพิมพ์ที่น่าเชื่อถืออยู่ นอกจากนี้ยังรวมบทวิเคราะห์หรือการสังเคราะห์สาระที่ได้รับการตีพิมพ์ซึ่งมีจุดประสงค์เพื่อต่อยอด แต่ไม่มีแหล่งข้อมูลประกอบ แหล่งข้อมูลต้องสนับสนุนสาระนั้นโดยตรงและในบริบท ตัวอย่างเช่น "คนส่วนมากเชื่อเรื่องผี" ต้องได้รับการสนับสนุนจากแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือที่กล่าวว่า คนส่วนมากเชื่อเรื่องผี มิใช่การอ้างอิงจากห้าคนที่กล่าวว่า ตนเชื่อเรื่องผี โดยมิได้อ้างการกล่าวถึงคนส่วนมาก

การคำนวณกิจวัตร การแปลจากภาษาอื่น และการถอดเสียงและวิดีทัศน์โดยทั่วไปไม่ถูกพิจารณาว่าเป็นงานค้นคว้าต้นฉบับ

สำหรับสารสนเทศเพิ่มเติม ดูที่ วิกิพีเดีย:งดงานค้นคว้าต้นฉบับ

นโยบายการเขียนอื่น

ประเด็นเรื่อง

วิกิพีเดียเป็นสารานุกรมที่แก้ไขได้ ร่วมกับบางหัวข้อที่พบทั่วไปในกาลานุกรม ฉะนั้น บทความควรประกอบด้วยสารสนเทศที่เป็นสารานุกรมเกี่ยวกับเรื่องที่ "มีความโดดเด่น" การชี้ชัดองค์ประกอบความโดดเด่นที่ว่านี้ยังเป็นหัวข้อถกเถียงอย่างต่อเนื่องบนวิกิพีเดีย แต่ไม่ว่ากรณีใด ๆ ไม่ควรมี (ตามกฎวิกิพีเดีย) บทความสำหรับทุกคนบนโลก หรือทุกบริษัทที่ขายของทุกอย่าง หรือถนนทุกสายในทุกเมืองในโลก อย่างไรก็ดี มีโครงการพี่น้องแก่เนื้อหาอันไม่เป็นสารานุกรมบางประเภท เช่น

บทความสารานุกรมเกี่ยวข้องกับเรื่องเป็นหลัก มิใช่คำของเรื่องนั้น ฉะนั้น บทความใด ๆ ที่เพียงนิยามและอธิบายการใช้คำหรือวลีสั้น ๆ เช่นที่คุณจะพบตามพจนานุกรมทั่วไป ก็ควรจะอยู่ในโครงการพี่น้องวิกิพจนานุกรมแทน

ข้อความจากแหล่งข้อมูลต้นฉบับ เช่น จากหนังสือสาธารณสมบัติที่คุณต้องการโพสต์ให้เข้าถึงได้แพร่หลายขึ้น ควรจะอยู่ในวิกิซอร์ซ โครงการพี่น้องอีกโครงการหนึ่งของวิกิพีเดียแทน

วิกิพีเดียดำเนินการโดยมูลนิธิวิกิมีเดีย องค์กรไม่แสวงผลกำไร ผู้ดำเนินการอีกหลายโครงการ ได้แก่

คอมมอนส์
คอมมอนส์
คลังสื่อเสรี
มีเดียวิกิ
มีเดียวิกิ
การพัฒนาซอฟต์แวร์วิกิ
เมทาวิกิ
เมทาวิกิ
ศูนย์ประสานงานโครงการวิกิมีเดีย
วิกิตำรา
วิกิตำรา
ตำราและคู่มือเสรี
วิกิสนเทศ
วิกิสนเทศ
ฐานความรู้เสรี
วิกิคำคม
วิกิคำคม
แหล่งรวบรวมคำพูดเสรี
วิกิซอร์ซ
วิกิซอร์ซ
เอกสารต้นฉบับเสรี
วิกิสปีชีส์
วิกิสปีชีส์
สารบบอนุกรมวิธานเสรี
วิกิพจนานุกรม
วิกิพจนานุกรม
พจนานุกรมและอรรถาภิธานเสรี

สำหรับรายการโครงการที่เกี่ยวข้องทั้งหมด ดู รายการโครงากรวิกิมีเดียฉบับเต็ม

เรายังมีแนวโน้มกีดกันมิให้ผู้เขียน เขียนเรื่องเกี่ยวกับตนเองหรือความสำเร็จของตน เพราะเป็นผลประโยชน์ทับซ้อน หากคุณมีความสำเร็จที่โดดเด่น จะมีคนอื่นเขียนบทความเกี่ยวกับคุณเอง (ในที่สุด) มีรายละเอียดเพิ่มเติมใน วิกิพีเดีย:อัตชีวประวัติ

สำหรับสารสนเทศเพิ่มเติม ดูที่ วิกิพีเดีย:อะไรที่ไม่ใช่วิกิพีเดีย

ลิขสิทธิ์

อย่าเพิ่มเนื้อหาที่มีลิขสิทธิ์ในวิกิพีเดียเว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากเจ้าของลิขสิทธิ์ เมื่อเพิ่มสารสนเทศในบทความ ให้แน่ใจว่าเขียนขึ้นด้วยภาษาของคุณเอง พึงระลึกว่า สารสนเทศทั้งหมดที่พบบนอินเทอร์เน็ตมีลิขสิทธิ์เว้นแต่เว็บไซต์จะระบุเจาะจงเป็นอื่น

สำหรับสารสนเทศเพิ่มเติม ดูที่ วิกิพีเดีย:ลิขสิทธิ์

การใช้ภาษา

ในวิกิพีเดียภาษาไทยนี้ มีจุดมุ่งหมายในการสร้างสารานุกรมในภาษาไทย ซึ่งการใช้ภาษาไทยให้ถูกต้องจะช่วยเพิ่มความน่าเชื่อถือในวิกิพีเดียได้ โดยมีสิ่งที่ควรจำได้แก่

  1. ควรตรวจสอบคำสะกด โดยให้กด "ดูตัวอย่าง" และลองอ่านดูก่อนที่จะบันทึก
  2. ใช้เครื่องหมายวรรคตอนให้ถูกต้อง เช่นเครื่องหมายจุลภาค (,) มักถูกใช้เกินความจำเป็น
  3. ใช้คำภาษาไทยที่ปรากฏในพจนานุกรมเป็นหลัก
  4. คำทับศัพท์ตลอดจนถึงชื่อบุคคลที่ใช้ในบทความ ให้อ้างอิงตามเจ้าของภาษาเป็นหลักสำคัญ ดังแสดงในตาราง โดยไม่ต้องกังวลเกี่ยวกับคำในบทความที่ต่างจากแหล่งข้อมูลอื่น ๆ ซึ่งอาจไม่ถูกต้อง
คำเดิม คำที่อ่านผิดในภาษาไทย คำที่อ่านถูกต้องตามแบบเจ้าของภาษา หมายเหตุ
Michelangelo ไมเคิลแองเจโล มีเกลันเจโล ชื่อตัวของจิตรกรชาวอิตาลีผู้โด่งดัง โดยชื่อเต็มคือมีเกลันเจโล บัวนาร์โรตี
Thévenin's theorem ทฤษฎีบทของเทเวนิน ทฤษฎีบทของเตเวอแนง ทฤษฎีบทเกี่ยวกับวงจรไฟฟ้าค้นพบโดยเลยง ชาร์ล เตเวอแนง (Léon Charles Thévenin)
Kirchhoff เคอร์ชอฟฟ์ คีร์คฮอฟฟ์ ชื่อสกุลของกุสตาฟ คีร์คฮอฟฟ์ นักฟิสิกส์ชาวเยอรมัน

อย่างไรก็ดี บางคำอาจเป็นที่นิยมในภาษาไทยแล้วก็ให้คงไว้ เช่น นโปเลียน แก๊สโซลีน เซี่ยงไฮ้ เป็นต้น (ดู วิกิพีเดีย:หลักการตั้งชื่อบทความ)

สำหรับสารสนเทศเพิ่มเติม ดูที่ วิกิพีเดีย:คู่มือในการเขียน

ความประพฤติ

วิกิพีเดียสนับสนุนบรรยากาศแห่งความเป็นมิตรและเปิดเผย แน่นอน ในทางปฏิบัติ มีความไม่ลงรอยและการถกเถียงอย่างเผ็ดร้อนบ้าง แต่สมาชิกชุมชนถูกคาดหวังให้มีความประพฤติโดยทั่วไปเยี่ยงอารยชน

สิ่งสำคัญสุดที่ต้องจำ คือ คุณควรเชื่อว่าผู้ใช้อื่นมีเจตนาดีเสมอ อย่าสันนิษฐานว่าบางคนกระทำออกมาจากเจตนาร้าย หากมีบางคนทำให้คุณอารณ์เสีย ให้ทิ้งข้อความไว้ในหน้าอภิปรายของบทความที่เกี่ยวข้องหรือในหน้าคุยกับผู้ใช้ของผู้ใช้นั้น และถามเหตุผล คุณอาจพบว่าคุณหลีกเลี่ยงความเข้าใจผิดและช่วยให้คุณไม่ต้องอับอาย

สำหรับสารสนเทศเพิ่มเติม ดูที่ วิกิพีเดีย:มารยาทในวิกิพีเดีย

การสร้างบทความ

เมื่อสร้างบทควาในวิกิพีเดีย พยายามยึดคำแนะนำที่ให้ในการสอนการใช้งาน และปฏิบัติตามนโยบายที่กล่าวถึง ณ ที่นี้ เช่น ความเป็นกลาง สำคัญที่จะอ้างอิงแหล่งที่มาเพื่อสร้างความโดดเด่นของหัวข้อ และทำให้บทความสามารถพิสูจน์ยืนยันได้ คุณยังอาจเสนอบทความที่ควรเขียนขึ้นได้ใน วิกิพีเดีย:บทความที่ต้องการ

สำหรับรายละเอียดวิธีสร้างบทความ ดูที่ วิกิพีเดีย:บทความแรกของคุณ

การเปลี่ยนชื่อหน้า

หากคุณพบบทความที่คุณเชื่อว่าตั้งชื่อผิด โปรดอย่าคัดลอกและวางเนื้อหาของบทความเก่าไปยังบทความใหม่ เพราะจะเป็นการแยกประวัติการเขียนเก่าออกจากประวัติการแก้ไข ซึ่งเราจำเป็นต้องใช้ติดตามด้วยเหตุผลด้านลิขสิทธิ์ วิธีที่แนะนำคือ ให้ย้ายหน้าไปยังชื่อใหม่ โดยคุณต้องลงทะเบียนก่อน หากนี่เป็นการย้ายครั้งแรกของคุณ โปรดอ่านคำเตือนในการย้ายหน้าอย่างระมัดระวัง เพราะมีหลายประเด็นที่ต้องพิจารณาก่อนการย้ายหน้า หากหน้า "แก้ความกำกวม" เข้ามาเกี่ยวข้อง ก็ควรทบทวน วิกิพีเดีย:การแก้ความกำกวม ก่อนเป็นดีที่สุด

เรียนรู้ต่อในเรื่อง ลงทะเบียน