วงศ์นกโป่งวิด

วงศ์นกโป่งวิด; ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: สมัยไพลโอซีนตอนต้นถึงปัจจุบัน
	นกโป่งวิดตัวเมีย
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:	สัตว์; Animalia
ไฟลัม:	สัตว์มีแกนสันหลัง; Chordata
ชั้น:	สัตว์ปีก; Aves
อันดับ:	Charadriiformes
อันดับย่อย:	นกลุยน้ำ; Thinocori
วงศ์:	นกโป่งวิด; Rostratulidae; Coues, 1888
สกุล
	Rostratula; Nycticryphes;

วงศ์นกโป่งวิด (ชื่อวิทยาศาสตร์: Rostratulidae; อังกฤษ: painted-snipes) เป็นหนึ่งในอันดับนกลุยน้ำ ซึ่งประกอบด้วย 2 สกุลคือ Rostratula และ Nycticryphes

ลักษณะทางสรีรวิทยา

นกทั้งสามชนิดในวงศ์นกโป่งวิด มีขาค่อนข้างยาว จะงอยปากยาวคล้ายนกปากซ่อมในวงศ์ Scolopacidae แต่นกโป่งวิดมีสีขนโดดเด่นกว่ามาก ตาโตและตำแหน่งลูกตาไปทางด้านหน้า ภาวะทวิสันฐานทางเพศของนกโป่งวิด (ความแตกต่างระหว่างสองเพศ) ที่ขนนกและขนาด ตัวผู้มีสีซีดกว่า ลายกว่า และขนาดเล็กกว่าตัวเมีย ทั้งสามชนิดมีดวงตาขนาดใหญ่ที่ชี้ไปข้างหน้า^[1]

วิวัฒนาการชาติพันธุ์

วงศ์นกโป่งวิด (Rostratulidae) ปัจจุบันประกอบด้วยสองสกุล และสามชนิด (ซึ่งหนึ่งชนิดสูญพันธุ์ไปแล้ว) นกในวงศ์นกโป่งวิด (painted-snipe, Rostratulidae) ดูเผิน ๆ คล้ายนกในวงศ์นกปากซ่อม (วงศ์นกอีก๋อย – true-snipe, Scolopacidae) แต่ทั้งสองวงศ์ไม่เกี่ยวข้องเป็นญาติใกล้ชิด วิวัฒนาการที่มาบรรจบกันภายใต้แรงกดดันคัดเลือก (selective pressure) จากสิ่งแวดล้อมที่คล้ายคลึงกันส่งเสริมให้เกิดผลการวิวัฒนาการของลักษณะทางสรีรวิทยาที่คล้ายคลึงกันเช่น จะงอยปาก และขาที่เรียวยาว ขนนกที่มีลายพราง และสัดส่วนของร่างกายที่มีลักษณะเฉพาะ

นกวงศ์นกโป่งวิดเป็นญาติใกล้ชิดที่สุดของอันดับย่อย Thinocoridea และ Jacanoidea ได้แก่ นกอีแจว, นกพริก, seedsnipe และ plains wanderer แม้ว่าจะมีลักษณะทางสรีรวิทยาที่คล้ายคลึงกันน้อยกว่านกปากซ่อม^[1]

วงศ์นกโป่งวิด ชนิด †Rostratula minator ที่สูญพันธุ์ไปแล้ว ได้รับการอธิบายในปีค.ศ. 1988 จากซากสมัยไพลโอซีนช่วงต้น ที่พบในแหล่งโบราณคดีในลางเงอบาอานเวก (Langebaanweg) ประเทศแอฟริกาใต้ และเป็นฟอสซิลชิ้นแรกที่มาจากวงศ์นกโป่งวิด (Rostratulidae) การเปรียบเทียบการวัดกระดูกของ R. minator กับสายพันธุ์ปัจจุบันที่ยังหลงเหลืออยู่แสดงให้เห็นว่ามันมีขนาดพอ ๆ กัน แต่มีความแตกต่างกันมากพอที่บ่งชี้ว่าชนิด R. minator อาจเป็นเพียงนกโป่งวิดเฉพาะถิ่นของแอฟริกาที่สูญพันธุ์ไปแล้ว แทนที่จะเป็นบรรพบุรุษโดยตรงของ R. benghalensis^[2]

นกโป่งวิดออสเตรเลีย ถูกระบุชนิด Rostratula australis โดยจอห์น โกลด์ (John Gould) ในปีค.ศ. 1838 แม้ว่าในภายหลังจะรวมเป็นชนิดย่อยของนกโป่งวิด (R. benghalensis) ที่คล้ายกันมาก ในชื่อ Rostratula benghalensis australis แต่เมื่อไม่นานนี้นกโป่งวิดออสเตรเลียได้รับการแยกออกเป็นชนิดจากความแตกต่างทางสัณฐานวิทยาและพันธุกรรม^[3]^[4]

อนุกรมวิธาน

ภาพ	สกุล	ชนิด
	Rostratula Vieillot, 1816	Rostratula benghalensis, นกโป่งวิดใหญ่ (greater painted-snipe) – พบในที่ลุ่มชื้นแฉะในแอฟริกา, อินเดีย และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ Rostratula australis, นกโป่งวิดออสเตรเลีย (Australian painted-snipe) – หายาก, ร่อนเร่ และประชากรลดลง พบเฉพาะในออสเตรเลีย^[5] †Rostratula minator – ชนิดที่สูญพันธุ์ไปแล้วในสมัยไพลโอซีน พบซากในแอฟริกาใต้^[2]
	Nycticryphes Wetmore & Peters, 1923	Nycticryphes semicollaris, นกโป่งวิดอเมริกาใต้ (South American painted-snipe) – พบในทุ่งหญ้าหนองน้ำในอเมริกาใต้ตอนใต้

พฤติกรรม

โดยทั่วไปนกโป่งวิดทั้ง 3 ชนิดอาศัยอยู่ในหนองน้ำ บึง และหนองน้ำซึ่งโดยปกติจะอยู่ในที่ราบลุ่ม นอกฤดูผสมพันธุ์นกโป่งวิดมักมีนิสัยสันโดษ รวมกันหรือออกหากินเวลาพลบค่ำหรือกลางคืน^[1]

การหาอาหาร

นกโป่งวิดเป็นนกที่กินไม่เลือก (กินทั้งเนื้อและพืช) ได้แก่ สัตว์พวกหนอนปล้อง หอยทาก แมลงในน้ำและหนองน้ำ และกุ้งปู นอกจากนี้ยังกินเมล็ดธัญพืชและหญ้า เช่นข้าวฟ่าง และข้าว ซึ่งธัญพืชอาจเป็นอาหารหลักในประชากรบางกลุ่ม^[1]

การผสมพันธุ์

การผสมพันธุ์ของนกโป่งวิดแตกต่างกันไปตามสกุล ในขณะที่นกโป่งวิดอเมริกาใต้เป็นคู่ผัวเมียเดียว นกโป่งวิดสกุล Rostratula ตัวเมียหนึ่งตัวจะจับคู่ผสมพันธุ์กับเพศผู้หลายตัว (เรียกว่า polyandry) นกตัวเมียในสกุล Rostratula จะผูกพันกับตัวผู้หลายตัวในช่วงฤดูผสมพันธุ์ เมื่อวางไข่แล้วตัวผู้ตัวเดียวจะให้การฟักไข่และการดูแลลูกนกตลอด รังของทั้งสองชนิดมีลักษณะเป็นหลุมตื้น ๆ มักสร้างขึ้นบนกลุ่มพืชพวกหญ้าและกก ขนาดครอกมีตั้งแต่ 2–4 ฟอง ฟักไข่เป็นเวลา 15–21 วัน^[1]

การอนุรักษ์

ในปัจจุบันวงศ์นกโป่งวิด 2 ชนิด คือนกโป่งวิดอเมริกาใต้ และนกโป่งวิดยังไม่ถือว่าถูกคุกคามจากกิจกรรมของมนุษย์ อย่างไรก็ตามนกโป่งวิดออสเตรเลียมีประชากรลดลงและถือว่าใกล้สูญพันธุ์ในออสเตรเลีย^[5]

อ้างอิง

1 2 3 4 5 del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1996). Handbook of the Birds of the World. Volume 3: Hoatzin to Auks. Lynx Edicions. ISBN 84-87334-20-2
1 2 "R. minator description, department of vertebrate zoology at Smithsonian Institution" (PDF). ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ (PDF) เมื่อ 2014-06-02. สืบค้นเมื่อ 2021-05-04.
↑ Christidis, Les; Boles, Walter (2008). Systematics and taxonomy of Australian Birds. Collingwood, Vic: CSIRO Publishing. น. 136. ISBN 978-0-643-06511-6.
↑ Baker AJ, Perreira SL, Rogers DI, Elbourne R and Hassell CJ (2007) Mitochondrial-DNA shows that the Australian Painted Snipe is a full species, Rostratula australis. Emu 107: 185-189
1 2 Lane, B.A.; & Rogers, D.I. (2000). "The Australian Painted-snipe, Rostratula (benghalensis) australis: an Endangered species?". Stilt 36: 26–34

แหล่งข้อมูลอื่น

Painted-snipe videos on the Internet Bird Collection
Painted-snipe เก็บถาวร 2009-01-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Vocal calls of painted snipe on Xeno-canto

[HBW-1] 1 2 3 4 5 del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1996). Handbook of the Birds of the World. Volume 3: Hoatzin to Auks. Lynx Edicions. ISBN 84-87334-20-2

[Rminator-2] 1 2 "R. minator description, department of vertebrate zoology at Smithsonian Institution" (PDF). ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ (PDF) เมื่อ 2014-06-02. สืบค้นเมื่อ 2021-05-04.

[3] Christidis, Les; Boles, Walter (2008). Systematics and taxonomy of Australian Birds. Collingwood, Vic: CSIRO Publishing. น. 136. ISBN 978-0-643-06511-6.

[4] Baker AJ, Perreira SL, Rogers DI, Elbourne R and Hassell CJ (2007) Mitochondrial-DNA shows that the Australian Painted Snipe is a full species, Rostratula australis. Emu 107: 185-189

[Lane-5] 1 2 Lane, B.A.; & Rogers, D.I. (2000). "The Australian Painted-snipe, Rostratula (benghalensis) australis: an Endangered species?". Stilt 36: 26–34

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]