ลำดับการสืบราชสันตติวงศ์ไทย

ลำดับการสืบราชสันตติวงศ์ไทย เป็นการจัดเรียงรายพระนามและนามของบุคคลในสายลำดับการสืบราชสมบัติของราชวงศ์จักรีแห่งราชอาณาจักรไทย การสืบราชสมบัติบัญญัติโดยกฎมณเฑียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์ พระพุทธศักราช 2467 และภายหลังการปฏิวัติ พ.ศ. 2475 มีรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยรับรองทุกฉบับ

ภูมิหลัง

ก่อนหน้านั้น ในสมัยอาณาจักรรัตนโกสินทร์ตอนต้น ในกรณีที่พระมหากษัตริย์เสด็จสวรรคตโดยมิได้ทรงสถาปนากรมพระราชวังบวรสถานมงคลไว้ จะใช้ระบบการสืบราชสันตติวงศ์ที่เรียกว่า "อเนกชนนิกรสโมสรสมมติ" คือการใช้มติของที่ประชุมร่วมระหว่างเสนาบดี และเชื้อพระวงศ์ชั้นผู้ใหญ่ ในการเลือกพระบรมวงศานุวงศ์ที่มีความเหมาะสมทั้งวัยวุฒิและคุณวุฒิ ให้เสด็จขึ้นทรงราชย์เป็นพระมหากษัตริย์พระองค์ใหม่ต่อจากพระมหากษัตริย์ที่สวรรคตลง^[1]

อย่างไรก็ตาม ระบบอเนกชนนิกรสโมสรสมมติถูกยกเลิกไปในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อปี พ.ศ. 2429 หลังจากพระองค์ทรงปรับให้พระมหากษัตริย์ทรงสมมติหรือสถาปนาพระรัชทายาทผู้มีสิทธิโดยตรงขึ้น ซึ่งคือตำแหน่งสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร^[1] และตั้งแต่ปี พ.ศ. 2467 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงตรากฎมณเฑียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์ พระพุทธศักราช 2467 เพื่อรับรองตำแหน่งพระรัชทายาทข้างต้น และทรงวางลำดับการสืบราชสันตติวงศ์ในประเทศไทยสำหรับกรณีที่พระมหากษัตริย์มิได้ทรงสถาปนารัชทายาทไว้อย่างชัดเจน

ภายหลังการปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ซึ่งเป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศไทยทุกฉบับ ได้รับรองและกำหนดให้คณะองคมนตรีใช้ลำดับการสืบราชสันตติวงศ์ไทยตามที่เรียงไว้โดยกฎมณเฑียรบาล พ.ศ. 2467 ในการเสนอพระนามพระบรมวงศานุวงศ์ผ่านคณะรัฐมนตรี เพื่อให้รัฐสภาพิจารณาให้ความเห็นชอบ สำหรับกรณีที่พระมหากษัตริย์มิได้ทรงสถาปนารัชทายาทไว้ อย่างไรก็ตาม ตั้งแต่รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2517 จนถึงปัจจุบัน กำหนดว่า หากพระมหากษัตริย์ไม่มีพระราชโอรส พระราชธิดาสามารถสืบราชสันตติวงศ์ได้ ซึ่งขัดแย้งกับกฎมณเฑียรบาลมาตรา 13 ที่ห้ามราชนารี (คือพระบรมวงศานุวงศ์ที่เป็นสตรี หรือฝ่ายใน) ทุกพระองค์ ขึ้นทรงราชย์อย่างเด็ดขาด

การมีสิทธิ

สิทธิสืบราชสันตติวงศ์นั้นเป็นไปตามกฎมณเฑียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์ พระพุทธศักราช 2467 ซึ่งจัดลำดับราชสันตติวงศ์ไว้ตามสิทธิของพระราชโอรสพระองค์ใหญ่ สถานะของพระราชชนนี และอนุญาตเฉพาะบุรุษเพศเท่านั้น

บุคคลจะอยู่ในลำดับราชสันตติวงศ์นี้ก็ต่อเมื่อเป็นไปตามเงื่อนไขดังนี้ทุกประการ

ได้รับการยอมรับจากประชาชนชาวไทย และพระบรมวงศานุวงศ์ (มาตรา 10)
ไม่มีลักษณะต้องห้ามต่อไปนี้แม้แต่ข้อเดียว (มาตรา 11)
- พระสัญญาวิปลาศ
- ต้องราชทัณฑ์ในคดีมหันตโทษ
- ไม่สามารถทรงเป็นอัครพุทธศาสนูปถัมภก
- มีพระชายาเป็นชาวต่างประเทศ (ดังเช่นพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ พระโอรสในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ ที่มีพระมารดาเป็นชาวต่างประเทศ คือ หม่อมคัทริน ณ พิษณุโลก ชาวรัสเซีย)^[2]
- ถูกถอดถอนออกจากตำแหน่งรัชทายาท (คือถูกพระมหากษัตริย์ทรงถอดถอนออกจากตำแหน่งสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ตามมาตรา 7 วรรคหนึ่ง) ไม่ว่าจะเป็นไปในรัชกาลใด ๆ ก็ตาม
- ถูกประกาศให้ยกเว้นออกจากลำดับการสืบราชสันตติวงศ์ (ตามมาตรา 7 วรรคสอง; ดังเช่นพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรานนท์ธวัช พระโอรสในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจุฑาธุชธราดิลก กรมขุนเพ็ชรบูรณ์อินทราไชย ที่มีพระมารดาคือ ระวี จาตุรจินดา ซึ่งเป็นสามัญชนมิใช่สะใภ้หลวง)^[2]
มิใช่พระราชโอรสสายตรงของพระบรมวงศานุวงศ์ที่มีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา 11 แม้แต่ข้อเดียว (มาตรา 12)
มิใช่ราชนารี คือพระบรมวงศานุวงศ์ที่เป็นสตรี หรือฝ่ายใน ทุกพระองค์ (มาตรา 13; อย่างไรก็ตาม บทบัญญัตินี้ขัดแย้งกับรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยตั้งแต่ฉบับพุทธศักราช 2517 จนถึงปัจจุบัน ซึ่งระบุไว้ว่า ในกรณีที่พระมหากษัตริย์ไม่มีพระราชโอรส คณะองคมนตรีสามารถเสนอชื่อให้รัฐสภาพิจารณาให้ความเห็นชอบให้พระราชธิดาสืบราชสันตติวงศ์ได้)^[3]

ลำดับการสืบราชสันตติวงศ์

ในกฎมนเทียรบาล ระบุถึงผู้ที่มีสิทธิในพระราชบัลลังก์ ดังนี้

มาตรา 5 ระบุว่า พระมหากษัตริย์ทรงมีสิทธิขาดในการที่จะทรงสถาปนาพระรัชทายาทผู้มีสิทธิโดยตรง (ในประเทศไทยหมายถึงตำแหน่งสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร)
มาตรา 6 ระบุว่า หากพระมหากษัตริย์เสด็จสวรรคตหลังจากทรงสถาปนาพระรัชทายาทผู้มีสิทธิโดยตรงแล้ว ให้พระรัชทายาทพระองค์ดังกล่าวขึ้นทรงราชย์ได้ในทันที
มาตรา 8 ระบุว่า หากพระมหากษัตริย์เสด็จสวรรคตก่อนการทรงสถาปนาพระรัชทายาทผู้มีสิทธิโดยตรง ให้เสนาบดีอัญเชิญพระบรมวงศานุวงศ์ที่เป็นพระรัชทายาทโดยสันนิษฐานลำดับที่ 1 ตามลำดับการสืบราชสันตติวงศ์ไทยที่กำหนดไว้ในมาตรา 9 (ยกเว้นผู้ที่มีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา 11 และ 12) เสด็จขึ้นทรงราชย์ต่อไป

ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ในกรณีนี้หมายถึงฉบับปัจจุบัน คือฉบับพุทธศักราช 2560) มีระบุการสืบราชสมบัติหลังจากพระราชบัลลังก์ว่างลงแล้วไว้ในมาตรา 21 ทั้ง 2 กรณี ใน 2 วรรค ดังนี้

วรรคหนึ่ง หากพระมหากษัตริย์ทรงสถาปนาพระรัชทายาทผู้มีสิทธิโดยตรงไว้แล้ว ให้คณะรัฐมนตรีแจ้งประธานรัฐสภาทราบ เพื่อเรียกประชุมรัฐสภาให้รับทราบการสถาปนาพระรัชทายาทข้างต้น จากนั้นประธานรัฐสภาจะกราบบังคับทูลเชิญพระรัชทายาทเสด็จขึ้นทรงราชย์ เมื่อพระรัชทายาททรงตอบรับแล้ว ให้ประธานรัฐสภาประกาศให้ประชาชนทราบ
วรรคสอง หากพระมหากษัตริย์มิได้ทรงสถาปนาพระรัชทายาทผู้มีสิทธิโดยตรงไว้ ให้คณะองคมนตรีเสนอพระนามพระรัชทายาทโดยสันนิษฐานตามมาตรา 8 ของกฎมณเฑียรบาล (ผ่านมาตรา 20 ของรัฐธรรมนูญ ที่กำหนดให้ใช้ลำดับจากกฎมณเฑียรบาลในทางอ้อม) ซึ่งเรียกว่า "ผู้สืบราชสันตติวงศ์" ผ่านคณะรัฐมนตรี เพื่อให้รัฐสภาให้ความเห็นชอบ โดยอาจเสนอพระนามพระราชธิดาก็ได้ หากได้รับความเห็นชอบแล้ว ให้ประธานรัฐสภากราบบังคมทูลเชิญผู้สืบราชสันตติวงศ์ขึ้นทรงราชย์ เมื่อผู้สืบราชสันตติวงศ์ทรงตอบรับแล้ว ให้ประธานรัฐสภาประกาศให้ประชาชนทราบ^[4]

โดยในมาตรา 9 ของกฎมณเฑียรบาล มีการระบุเกณฑ์ในการจัดลำดับการสืบราชสันตติวงศ์เป็น 13 ข้อ โดยสรุปคือ ให้เลือกจากสายตรงก่อน ตาม 12 ข้อแรก หากไม่มี จึงจะเลือกตามลำดับความสนิทจากมากไปน้อยเป็นลำดับสุดท้าย ดังนี้^[5]

สมเด็จหน่อพุทธเจ้า คือ พระราชโอรสพระองค์ใหญ่ในสมเด็จพระอัครมเหสี
พระราชโอรสของสมเด็จหน่อพุทธเจ้า เริ่มจากพระองค์ใหญ่ เรียงตามลำดับพระชนมายุจากมากไปน้อย
สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอพระองค์ที่ 2 ในสมเด็จพระอัครมเหสี
พระโอรสของสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอในข้อ 3 ตามเกณฑ์ในข้อ 2
สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอในสมเด็จพระอัครมเหสีพระองค์ถัดไปตามลำดับพระชนมายุจากมากไปน้อย หรือพระโอรสของสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอพระองค์นั้น ๆ ตามเกณฑ์ในข้อ 2, 3 และ 4
สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอในพระมเหสีรองถัดลงไปตามลำดับชั้นพระอิสริยยศของพระมารดาจากมากไปน้อย หรือพระโอรสของสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอพระองค์นั้น ๆ ตามเกณฑ์ในข้อ 2, 3 และ 4
พระเจ้าลูกยาเธอตามลำดับพระชนมายุ หรือพระโอรสของพระเจ้าลูกยาเธอพระองค์นั้น ๆ ตามเกณฑ์ในข้อ 2, 3 และ 4
สมเด็จพระอนุชาร่วมพระราชชนนีพระองค์ที่มีพระชนมายุถัดลงมาจากพระมหากษัตริย์
พระโอรสของสมเด็จพระอนุชาในข้อ 8 ตามเกณฑ์ในข้อ 2
สมเด็จพระอนุชาร่วมพระชนนีพระองค์ถัดมา หรือพระโอรสของสมเด็จพระอนุชาพระองค์นั้น ๆ ตามเกณฑ์ในข้อ 2, 3 และ 4
สมเด็จพระเชษฐาและสมเด็จพระอนุชาต่างพระชนนี หรือพระโอรสของสมเด็จพระเชษฐาและสมเด็จพระอนุชาพระองค์นั้น ๆ ตามเกณฑ์ในข้อ 2, 3, 4 และ 6
พระเจ้าพี่ยาเธอและพระเจ้าน้องยาเธอ หรือพระโอรสของพระเจ้าพี่ยาเธอและพระเจ้าน้องยาเธอ ตามเกณฑ์ในข้อ 7
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอและพระเจ้าบรมวงศ์เธอ หรือพระโอรสและเชื้อสายของพระองค์ ตามลำดับความสนิทจากมากไปน้อย ตามเกณฑ์ตั้งแต่ข้อ 1 ถึง 12

ลำดับการสืบราชสันตติวงศ์ในปัจจุบัน

ห้าลำดับแรกตามกฎมณเฑียรบาล ณ วันที่ 27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2568
1. เจ้าฟ้าทีปังกรรัศมีโชติ
2. หม่อมเจ้านวพรรษ์
3. พระองค์เจ้าเฉลิมศึกยุคล
4. หม่อมเจ้าฑิฆัมพร
5. หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม

ห้าลำดับแรกตามรัฐธรรมนูญ ณ วันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559
1. เจ้าฟ้าทีปังกรรัศมีโชติ
2. กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร
3. เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี
4. กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา
5. กรมพระศรีสวางควัฒน

ลำดับการสืบราชสันตติวงศ์ที่แท้จริงในปัจจุบันยังไม่ชัดเจน เนื่องจากพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหากษัตริย์ไทยพระองค์ปัจจุบัน ยังมิได้ทรงสถาปนาพระรัชทายาทผู้มีสิทธิโดยตรง และในกฎมณเฑียรบาลกับในรัฐธรรมนูญมีการระบุหลักเกณฑ์ในการจัดลำดับการสืบราชสันตติวงศ์ที่แตกต่างกัน นอกจากนี้ การพูดคุยเกี่ยวกับเรื่องนี้ในประเทศไทยเป็นสิ่งต้องห้ามตามประมวลกฎหมายอาญาว่าด้วยความผิดต่อองค์พระมหากษัตริย์ไทย^[6]

พระรัชทายาทโดยสันนิษฐานคือสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าทีปังกรรัศมีโชติ พระราชโอรสของพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวที่ประสูติแต่ท่านผู้หญิงศรีรัศมิ์ สุวะดี พระชายาพระองค์ที่สาม อย่างไรก็ตาม มีการคาดการณ์อย่างกว้างขวางว่าพระองค์ทรงมีภาวะผิดปกติทางพัฒนาการ ซึ่งอาจทำให้พระองค์ไม่สามารถเสด็จขึ้นทรงราชย์ได้^[6]

สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา พระราชธิดาพระองค์แรกของพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระราชธิดาพระองค์เดียวที่ประสูติแต่พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ พระชายาพระองค์แรก ทรงเป็นพระรัชทายาทลำดับที่ 2 ตามรัฐธรรมนูญ และเคยทรงถูกมองว่ามีความเป็นไปได้สูงที่จะทรงสืบราชสันตติวงศ์ต่อ^[7] อย่างไรก็ตาม พระองค์ทรงพระประชวรด้วยภาวะโคม่าตั้งแต่เดือนธันวาคม พ.ศ. 2565^[6]

พระราชโอรสทั้งสี่ท่านของพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ประสูติแต่สุจาริณี วิวัชรวงศ์ พระชายาพระองค์ที่สอง ถูกถอดฐานันดรศักดิ์และพ้นจากสถานะพระราชวงศ์ในปี พ.ศ. 2539 ทำให้มีลักษณะต้องห้ามในการสืบราชสันตติวงศ์ตามมาตรา 11 (6) ของกฎมณเฑียรบาล การกลับมาประเทศไทยครั้งแรกในรอบ 27 ปีของวัชเรศร วิวัชรวงศ์ พระราชโอรสพระองค์ที่สองในปี พ.ศ. 2566 ทำให้เกิดการพูดคุยถึงการคืนฐานันดรศักดิ์และการกลับเข้าสู่สถานะพระราชวงศ์และลำดับการสืบราชสันตติวงศ์อีกครั้ง อย่างไรก็ตาม วัชเรศรและพี่น้องทั้ง 3 คนถูกเนรเทศออกจากประเทศไทยอีกครั้งในปี พ.ศ. 2568^[8]

สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา พระราชธิดาพระองค์ที่สองของพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระราชธิดาพระองค์เดียวที่ประสูติแต่สุจาริณี ไม่ได้ถูกถอดฐานันดรศักดิ์และยังคงอยู่ในลำดับการสืบราชสันตติวงศ์ลำดับที่ 3 ตามรัฐธรรมนูญ อย่างไรก็ตาม พระองค์เคยมีพระดำรัสเมื่อนานมาแล้วว่ามิได้ทรงสนใจในพระราชบัลลังก์มากนัก^[9]

พระกนิษฐภคินีของพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้แก่ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี ทรงอยู่ในลำดับการสืบราชสันตติวงศ์ลำดับที่ 4 และ 5 ตามรัฐธรรมนูญตามลำดับ

เชื้อสายที่ยังมีชีวิตอยู่ และไม่ได้อยู่ในสายลำดับการสืบราชสมบัติ ไม่ว่าด้วยเหตุผลใดก็ตาม เช่น ลาออก หรือทรงถูกถอดถอนจากฐานันดรศักดิ์พระราชวงศ์ หรือสิ้นพระชนม์ไปแล้ว จะเขียนไว้เป็นตัวเอียง เพราะถือได้ว่าถูกข้ามลำดับไปแล้ว

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (2347–2411)
- พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (2396–2453)
  - พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (2424–2468)
  - พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (2436–2484)
  - สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก (2435–2472)
    - พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร (2468–2489)
    - พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (2470–2559)
      - ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี (2494–ปัจจุบัน)
      - พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (2495–ปัจจุบัน)
        จุฑาวัชร วิวัชรวงศ์ (2522–ปัจจุบัน)
        
        วัชเรศร วิวัชรวงศ์ (2524–ปัจจุบัน)
        
        จักรีวัชร วิวัชรวงศ์ (2526–ปัจจุบัน)
        
        วัชรวีร์ วิวัชรวงศ์ (2528–ปัจจุบัน)
        
        (1) สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าทีปังกรรัศมีโชติ (2548–ปัจจุบัน)^{ม ก}
        
        (1.1) สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา (2521–ปัจจุบัน)^ก
        
        (1.2) สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา (2530–ปัจจุบัน)^ก
      - (1.3) สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (2498–ปัจจุบัน)^ก
      - (1.4) สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี (2500–ปัจจุบัน)^ก
        (1.5) พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ (2525–ปัจจุบัน)^ก
        
        (1.6) พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ (2527–ปัจจุบัน)^ก
  - สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร กรมหลวงลพบุรีราเมศวร์ (2425–2475)
    - พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคล (2453–2538)
      - (2) หม่อมเจ้านวพรรษ์ ยุคล (2521–ปัจจุบัน) ^{ม ก}
    - พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมพลฑิฆัมพร (2456–2534)
      - (3) พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมศึกยุคล (2493–ปัจจุบัน) ^{ม ก}
      - (4) หม่อมเจ้าฑิฆัมพร ยุคล (2494–ปัจจุบัน) ^{ม ก}
    - พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ (2458–2541)
      - (5) หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล (2485–ปัจจุบัน) ^{ม ก}
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นพงษาดิศรมหิป (2404-2479)
  - (6) หม่อมเจ้าจรูญฤทธิเดช ชยางกูร (2476–ปัจจุบัน) ^{ม ก}

หมายเหตุและแหล่งที่มา
เครื่องหมาย	แหล่งที่มาของรายการหรือหมายเหตุเกี่ยวกับข้อยกเว้นการสืบราชสันตติวงศ์
ม	กฎมณเฑียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์ พระพุทธศักราช 2467
ก	ในกรณีที่พระราชบัลลังก์ว่างลง และพระมหากษัตริย์มิได้ทรงแต่งตั้งพระรัชทายาทผู้มีสิทธิโดยตรงตามกฎมณเฑียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์ พระพุทธศักราช 2467 ไว้ การเสนอพระนามพระรัชทายาทโดยสันนิษฐานของคณะองคมนตรีให้รัฐสภาเห็นชอบให้สืบราชสันตติวงศ์นั้น จะเสนอพระนามพระราชธิดาก็ได้ ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 หมวด 2 พระมหากษัตริย์ มาตรา 21 วรรคสอง การเสนอพระนามพระราชธิดาให้สืบราชสันตติวงศ์นั้นมีการระบุไว้ตั้งแต่รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2517 แล้ว ดังนั้นจึงนับพระราชธิดาและพระราชนัดดาที่เป็นสตรีของพระมหากษัตริย์ไทย ตั้งแต่รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เป็นต้นมา ในลำดับการสืบราชสันตติวงศ์ไทย ตามรัฐธรรมนูญที่แก้ไขเพิ่มเติมดังกล่าวด้วย

ดูเพิ่ม

กฎมณเฑียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์ พระพุทธศักราช 2467

อ้างอิง

1 2 ""อเนกชนนิกรสโมสรสมมติ" คติสืบสันตติวงศ์กรุงรัตนโกสินทร์ คืออะไร มีกษัตริย์องค์ใดบ้าง?". ศิลปวัฒนธรรม. 12 มิถุนายน 2024. สืบค้นเมื่อ 13 สิงหาคม 2024.
1 2 อนันทนาธร, กษิดิศ (4 สิงหาคม 2020). "การสืบราชสันตติวงศ์โดยราชสกุล "มหิดล"". 101.world. สืบค้นเมื่อ 13 สิงหาคม 2024.{{cite web}}: CS1 maint: url-status (ลิงก์)
↑ "กฎมนเทียรบาล โดย สมหมาย จันทร์เรือง". มติชน. 21 ธันวาคม 2016. สืบค้นเมื่อ 13 สิงหาคม 2024.{{cite news}}: CS1 maint: url-status (ลิงก์)
↑ "การสืบราชสันตติวงศ์ (สืบราชสมบัติ)". ไอลอว์. 20 ตุลาคม 2016. สืบค้นเมื่อ 13 สิงหาคม 2024.{{cite web}}: CS1 maint: url-status (ลิงก์)
↑ "รู้จัก 'กฎมณเฑียรบาล ว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์' หนึ่งในกฎหมายสำคัญของราชวงศ์ไทย". TheThaiger. 7 สิงหาคม 2023. สืบค้นเมื่อ 13 สิงหาคม 2024.{{cite news}}: CS1 maint: url-status (ลิงก์)
1 2 3 Editors, C. F. R. "Is There a Succession Crisis in the Thai Monarchy? | Council on Foreign Relations". www.cfr.org. {{cite web}}: |last= มีชื่อเรียกทั่วไป (help)
↑ https://www.vice.com/en/article/thailand-royal-crisis-succession-princess-bajrakitiyabhas/
↑ Campbell, Charlie. "Exclusive: Thai Princes Banished Again, Eldest Says 'I Did Nothing Wrong'".
↑ https://www.thestandard.com.hk/world-news/article/311080/Speculations-fueled-on-the-heir-to-the-Thai-throne-ill-princess-autistic-son-or-exiled-prince

แหล่งข้อมูลอื่น

"กฎมณเฑียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 41: 194–213. 12 พฤศจิกายน 2467 – โดยทาง ราชกิจจานุเบกษา.

[:1-1] 1 2 ""อเนกชนนิกรสโมสรสมมติ" คติสืบสันตติวงศ์กรุงรัตนโกสินทร์ คืออะไร มีกษัตริย์องค์ใดบ้าง?". ศิลปวัฒนธรรม. 12 มิถุนายน 2024. สืบค้นเมื่อ 13 สิงหาคม 2024.

[:0-2] 1 2 อนันทนาธร, กษิดิศ (4 สิงหาคม 2020). "การสืบราชสันตติวงศ์โดยราชสกุล "มหิดล"". 101.world. สืบค้นเมื่อ 13 สิงหาคม 2024.{{cite web}}: CS1 maint: url-status (ลิงก์)

[3] "กฎมนเทียรบาล โดย สมหมาย จันทร์เรือง". มติชน. 21 ธันวาคม 2016. สืบค้นเมื่อ 13 สิงหาคม 2024.{{cite news}}: CS1 maint: url-status (ลิงก์)

[4] "การสืบราชสันตติวงศ์ (สืบราชสมบัติ)". ไอลอว์. 20 ตุลาคม 2016. สืบค้นเมื่อ 13 สิงหาคม 2024.{{cite web}}: CS1 maint: url-status (ลิงก์)

[5] "รู้จัก 'กฎมณเฑียรบาล ว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์' หนึ่งในกฎหมายสำคัญของราชวงศ์ไทย". TheThaiger. 7 สิงหาคม 2023. สืบค้นเมื่อ 13 สิงหาคม 2024.{{cite news}}: CS1 maint: url-status (ลิงก์)

[cfr-6] 1 2 3 Editors, C. F. R. "Is There a Succession Crisis in the Thai Monarchy? | Council on Foreign Relations". www.cfr.org. {{cite web}}: |last= มีชื่อเรียกทั่วไป (help)

[7] ttps://www.vice.com/en/article/thailand-royal-crisis-succession-princess-bajrakitiyabhas/

[8] Campbell, Charlie. "Exclusive: Thai Princes Banished Again, Eldest Says 'I Did Nothing Wrong'".

[9] ttps://www.thestandard.com.hk/world-news/article/311080/Speculations-fueled-on-the-heir-to-the-Thai-throne-ill-princess-autistic-son-or-exiled-prince

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]