ลวดลายปมเคลต์
ลวดลายปมเคลต์ (อังกฤษ: Celtic knots; ไอริช: snaidhm Cheilteach, เวลส์: cwlwm Celtaidd, คอร์นวอลล์: kolm Keltek, แกลิกสกอต: snaidhm Ceilteach) เป็นกลุ่มปมและรูปแทนเชิงแบบแผนของปมในงานกราฟิกที่ใช้เป็นลวดลายประดับ โดยพบอย่างแพร่หลายในศิลปะแบบเคลต์และนอร์ทอัมเบรียของศิลปะเกาะ ลวดลายเหล่านี้เป็นที่รู้จักอย่างยิ่งจากการนำไปใช้ประดับอนุสรณ์สถานและต้นฉบับคริสต์ศาสนา เช่น พระวรสารนักบุญเตโลในคริสต์ศตวรรษที่ 8 พระวรสารเคลส์ และพระวรสารลินดิสฟาร์น ลวดลายส่วนใหญ่เป็นปมอนันต์ (endless knot) และจำนวนมากเป็นรูปแบบหนึ่งของปมสานตะกร้า (basket weave knot)
ประวัติ
[แก้]การใช้ลวดลายสอดประสาน (interlace) มีต้นกำเนิดย้อนกลับไปถึงช่วงปลายจักรวรรดิโรมัน[1] ลวดลายปมเริ่มปรากฏในคริสต์ศตวรรษที่ 3 และ 4 และพบได้ในโมเสกปูพื้นของโรมันในสมัยดังกล่าว การพัฒนาที่สำคัญของการใช้ลวดลายปมสอดประสานในเชิงศิลปะพบได้ในสถาปัตยกรรมไบแซนไทน์และการประดับภาพในหนังสือ ศิลปะคอปติก ศิลปะเคลต์ ศิลปะอิสลาม การประดับต้นฉบับของเคียฟรุส ศิลปะเอธิโอเปีย ตลอดจนสถาปัตยกรรมและการประดับต้นฉบับของยุโรป
ก่อนอิทธิพลของคริสต์ศาสนาจะเริ่มแพร่เข้าสู่สังคมเคลต์ราว ค.ศ. 450 ลายก้นหอย ลวดลายขั้นบันได และลายกุญแจ (key pattern) เป็นลวดลายหลักของศิลปะเคลต์ ต่อมาลวดลายเหล่านี้ถูกนำเข้าสู่ต้นฉบับและงานศิลปะคริสต์ศาสนายุคต้น พร้อมกับการเพิ่มภาพสิ่งมีชีวิต เช่น สัตว์ พืช และแม้แต่มนุษย์
ในระยะแรก ลวดลายดังกล่าวประกอบด้วยเส้นสายที่ถักสอดประสานกันอย่างซับซ้อน เรียกว่าลายถัก (plait) ซึ่งพบในภูมิภาคอื่นของยุโรปด้วย เช่น อิตาลีในคริสต์ศตวรรษที่ 6 ชิ้นส่วนหนังสือพระวรสาร ณ หอสมุดอาสนวิหารเดอรัม A. II. 10. ซึ่งปัจจุบันเก็บรักษาอยู่ในหอสมุดอาสนวิหารเดอรัม และสร้างขึ้นในบริเวณตอนเหนือของบริเตนในคริสต์ศตวรรษที่ 7 มีตัวอย่างเก่าแก่ที่สุดของลวดลายปมอย่างแท้จริงที่สร้างขึ้นตามแบบศิลปะเคลต์
ตัวอย่างของงานลายถัก ซึ่งประกอบด้วยเส้นที่สานต่อเนื่องไม่ขาดมีอยู่ก่อนการพัฒนาลวดลายปมในหลายวัฒนธรรมทั่วโลก[2] อย่างไรก็ตาม ลายถักแบบเส้นขาดและเชื่อมต่อใหม่ ซึ่งเป็นลักษณะสำคัญของลวดลายปมอย่างแท้จริง เริ่มปรากฏในอิตาลีตอนเหนือและกอลตอนใต้ ก่อนแพร่เข้าสู่ไอร์แลนด์ภายในคริสต์ศตวรรษที่ 7[3]
รูปแบบศิลปะดังกล่าวมีความเกี่ยวข้องอย่างเด่นชัดกับดินแดนของชาวเคลต์และอังกฤษ โดยเฉพาะราชอาณาจักรนอร์ทัมเบรีย และต่อมาแพร่เข้าสู่ยุโรปภาคพื้นทวีปผ่านกิจกรรมทางศาสนาของนักบวชและอารามชาวไอริชและนอร์ทัมเบรีย เจ. รอมิลลี แอลเลน (J. Romilly Allen) จำแนก "ปมพื้นฐานแปดแบบซึ่งเป็นรากฐานของลวดลายสอดประสานเกือบทั้งหมดในศิลปะประดับแบบเคลต์"[4][5]
ลวดลายปมเคลต์ได้รับความนิยมในสหรัฐในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1970 และ 1980 ในฐานะลวดลายรอยสัก[6]
ตัวอย่าง
[แก้]
ส่วนเล็ก ๆ ของ มหาพื้นโมเสก (The Great Pavement) โมเสกโรมันที่สร้างขึ้นเมื่อ ค.ศ. 325 ณ วูดเชสเตอร์ กลอสเตอร์เชอร์ ประเทศอังกฤษ
แอบบีย์แคร์ ราวคริสต์ศตวรรษที่ 15
ลวดลายที่ได้รับอิทธิพลจากภาพประกอบในพระวรสารลินดิสฟาร์น
รูปแบบพื้นฐานของกางเขนลวดลายปมเคลต์
รูปแบบประดับของกางเขนสูงแบบเคลต์ พร้อมลวดลายปมประดับ
กางเขนเสมือนเคลต์ที่ประกอบขึ้นจากปมสมมาตรขนาดใหญ่ โดยมีวงกลมสอดประสานผ่านจุดศูนย์กลาง
ลวดลายปมโดยสตีฟ บอลล์ ซึ่งใช้ประกอบ Discipline ของคิงคริมสัน และใช้เป็นตราสัญลักษณ์ของ Discipline Global Mobile
ลวดลายปมเสมือนเคลต์ที่ได้รับการดัดแปลงเล็กน้อย
ปมไตรเกตรา
ดูเพิ่ม
[แก้]อ้างอิง
[แก้]- ↑ Trilling, James (2001). The Language of Ornament. World of Art. Thames and Hudson. ISBN 978-0500203439.
- ↑ George Bain (1951). Celtic art: The methods of construction. London: Constable Press.George Bain (1973). Celtic Art: The Methods of Construction. Dover Publications, Inc. ISBN 0-486-22923-8.
- ↑ Sullivan, Sir Edward (1920). The Book of Kells (พิมพ์ครั้งที่ Second). "The Studio" Ltd. น. 39. ISBN 1-85170-035-8.
{{cite book}}: ISBN / Date ไม่เข้ากัน (วิธีใช้) - ↑ Allen, J. Romilly (1904). Celtic Art in Pagan and Christian Times. Methuen & Co. น. 265. ISBN 1-85891-075-7.
{{cite book}}: ISBN / Date ไม่เข้ากัน (วิธีใช้) - ↑ Ivan, Drew (10 สิงหาคม 2005). "Eight Basic Knotwork Patterns". ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 30 มกราคม 2018. สืบค้นเมื่อ 2007-01-10.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ Shapiro, Ari (25 พฤศจิกายน 2014). "The American Origins Of The Not-So-Traditional Celtic Knot Tattoo". NPR. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 23 มกราคม 2019.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
แหล่งข้อมูลอื่น
[แก้]
- Make Your Own Celtic Knotwork รายการแหล่งข้อมูลเกี่ยวกับวิธีสร้างลวดลายปมและรูปแบบต่าง ๆ ของลวดลายปมเคลต์
- Celtic Interlace - An Overview โดย Stephen Walker เผยแพร่ซ้ำโดยได้รับอนุญาตจาก Dalriada Magazine, 2000
- Font with Zoomorphic (animal) ornaments โครงการฟอนต์และโปรแกรมสร้างลวดลายภายใต้สัญญาอนุญาต GPL
- Celtic Knot Generator เครื่องมือออกแบบลวดลายปมเคลต์ออนไลน์ซึ่งใช้แบบอักษร Knots
