คณะองคมนตรีไทย

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

คณะองคมนตรีในประเทศไทย คือกลุ่มบุคคลที่ให้คำปรึกษาแก่พระมหากษัตริย์ โดยในอดีตเคยใช้ชื่อ ปรีวีเคาน์ซิล (สภาที่ปฤกษาในพระองค์), องคมนตรีสภา, และ สภากรรมการองคมนตรี ตามลำดับ ก่อนจะเปลี่ยนมาเป็นชื่อปัจจุบัน

ประวัติ[แก้]

คำ "องคมนตรี" ในภาษาไทย เกิดขึ้นครั้งแรกในรัชกาลที่ 5 เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงตั้งสภาขึ้น 2 สภา คือ สภาที่ปรึกษาราชการแผ่นดิน (Council of state) จำนวน 12 คน เมื่อวันที่ 8 พฤษภาคม พ.ศ. 2417 (ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2437 ได้ยกเลิกไปและจัดตั้ง รัฐมนตรีสภา ขึ้นแทน) และปรีวีเคาน์ซิล (Privy council) หรือ ที่ปฤกษาในพระองค์ จำนวน 49 คน เมื่อวันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2417 (ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น องคมนตรีสภา)

ในรัชกาลที่ 6 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงแต่งตั้งองคมนตรี จำนวน 40 คน ตั้งเป็น สภากรรมการองคมนตรี ทำหน้าที่พิจารณาร่างกฎหมาย ต่อมาได้โปรดเกล้าฯ แต่งตั้งองคมนตรี ขึ้นใหม่ทุกปีในวันที่ 4 เมษายน เนื่องในพระราชพิธีถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยา เมื่อสิ้นรัชกาลจึงมีองคมนตรีมากถึง 233 คน

ในรัชกาลที่ 7 พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงแต่งตั้งคณะที่ปรึกษาราชการแผ่นดินเป็น 3 องค์กร คือ อภิรัฐมนตรีสภา เสนาบดีสภา และสภากรรมการองคมนตรี โดยอภิรัฐมนตรีสภาก่อตั้งเมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 เทียบเท่าได้กับสภาที่ปรึกษาราชการแผ่นดินในรัชกาลที่ 5 ประกอบด้วยพระบรมวงศานุวงศ์ชั้นผู้ใหญ่จำนวน 5 พระองค์ ซึ่งทรงเคยรับราชการตำแหน่งสำคัญในรัชกาลที่ 5 ประกอบด้วย

ต่อมาเมื่อมีการปฏิวัติเปลี่ยนแปลงการปกครองจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ไปเป็นราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ ในระยะแรกคณะราษฎรได้มีประกาศยกเลิกอภิรัฐมนตรีสภา และพระราชบัญญัติองคมนตรี เมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม พ.ศ. 2475 และว่างเว้นมาเป็นเวลา 15 ปี จนกระทั่งในรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2490 จึงมีบทบัญญัติคล้ายคลึงกันโดยกำหนดให้มี "คณะอภิรัฐมนตรี" ทำหน้าที่นี้ ซึ่งเปลี่ยนชื่อเป็น "คณะองคมนตรี" ในรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2492 และใช้มาตราบจนถึงปัจจุบัน

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ระบุว่าเป็นคณะบุคคลที่พระมหากษัตริย์ทรงเลือกและทรงแต่งตั้งผู้ทรงคุณวุฒิเป็นประธานองคมนตรีคนหนึ่ง และองคมนตรีอื่นอีกไม่เกิน 18 คนมีหน้าที่ถวายความเห็นต่อพระมหากษัตริย์ในพระราชกรณียกิจทั้งปวงที่พระมหากษัตริย์ทรงปรึกษา รวมทั้งปฏิบัติภารกิจตามที่พระมหากษัตริย์ทรงกำหนดหรือทรงมอบหมาย การเลือกและแต่งตั้งองคมนตรีหรือการให้องคมนตรีพ้นจากตำแหน่งให้เป็นไปตามพระราชอัธยาศัย โดยประธานรัฐสภาเป็นผู้รับสนองพระบรมราชโองการแต่งตั้งประธานองคมนตรี หรือให้ประธานองคมนตรีพ้นจากตำแหน่ง และประธานองคมนตรีเป็นผู้รับสนองพระบรมราชโองการแต่งตั้งองคมนตรี หรือให้องคมนตรีพ้นจากตำแหน่ง

องคมนตรีเป็นข้าราชการในพระองค์ ตามพระราชกฤษฎีกาจัดระเบียบราชการและการบริหารงานบุคคลของราชการในพระองค์ พ.ศ. 2560 และต้องไม่เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร สมาชิกวุฒิสภา หรือดำรงตำแหน่งทางการเมืองอื่น ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระ ข้าราชการซึ่งมีตำแหน่งหรือเงินเดือนประจำ ข้าราชการในพระองค์ตำแหน่งอื่นนอกจากองคมนตรี พนักงานรัฐวิสาหกิจ เจ้าหน้าที่อื่นของรัฐ หรือสมาชิกหรือเจ้าหน้าที่ของพรรคการเมือง และต้องไม่แสดงการฝักใฝ่ในพรรคการเมืองใด ๆ ก่อนเข้ารับหน้าที่ องคมนตรีต้องถวายสัตย์ปฏิญาณต่อพระมหากษัตริย์ และพ้นจากตำแหน่งเมื่อตาย ลาออก หรือมีพระบรมราชโองการให้พ้นจากตำแหน่ง

คณะองคมนตรี จะทำการประชุมทุกสัปดาห์ ณ ทำเนียบองคมนตรี บริเวณพระราชอุทยานสราญรมย์ ใกล้พระบรมมหาราชวัง ด้านถนนสนามไชย โดยมีสำนักงานองคมนตรี ซึ่งเป็นส่วนราชการในพระองค์ คอยสนับสนุนภารกิจขององคมนตรีในการปฏิบัติหน้าที่ถวายพระมหากษัตริย์ และการอื่นตามพระราชอัธยาศัย

คณะองคมนตรีชุดปัจจุบัน[1][แก้]

ลำดับ รูป รายนาม วาระ ดำรงตำแหน่งที่สำคัญอื่น ๆ ประวัติการทำงาน
1. พลเอกเปรม.jpeg พลเอกเปรม ติณสูลานนท์ 2 ธันวาคม พ.ศ. 2559[2] - ปัจจุบัน • ประธานองคมนตรี
รัฐบุรุษ
• กรรมการบริหารมูลนิธิอานันทมหิดล
• อดีตผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์
• อดีตนายกรัฐมนตรี
• อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม
• อดีตผู้บัญชาการทหารบก
2. Surayut.JPG พลเอกสุรยุทธ์ จุลานนท์ 6 ธันวาคม พ.ศ. 2559 - ปัจจุบัน • กรรมการบริหารมูลนิธิอานันทมหิดล
• รองประธานกรรมการมูลนิธิโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราช คนที่ ๑
• กรรมการสภากาชาดไทย
• กรรมการมูลนิธิรางวัลสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
• รองประธานกรรมการกิตติมศักดิ์มูลนิธิพระราชวังพญาไท ในพระอุปถัมภ์ฯ
• ฯลฯ
• อดีตนายกรัฐมนตรี
• อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
• อดีตผู้บัญชาการทหารสูงสุด
• อดีตผู้บัญชาการทหารบก
3. Kasem-Watanachai.jpg นายเกษม วัฒนชัย 6 ธันวาคม พ.ศ. 2559 - ปัจจุบัน • กรรมการบริหารมูลนิธิอานันทมหิดล
• กรรมการมูลนิธิแพทย์อาสาสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
• ฯลฯ
• อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ
4. Palakorn Suwanarat.jpg นายพลากร สุวรรณรัฐ 6 ธันวาคม พ.ศ. 2559 - ปัจจุบัน • กรรมการบริหารมูลนิธิอานันทมหิดล
• กรรมการมูลนิธิชัยพัฒนา
• อดีตรองปลัดกระทรวงมหาดไทย
5. Atthaniti Disatha-amnarj.jpg นายอรรถนิติ ดิษฐอำนาจ 6 ธันวาคม พ.ศ. 2559 - ปัจจุบัน • กรรมการบริหารมูลนิธิอานันทมหิดล
• รองประธานกรรมการมูลนิธิปกเกล้าตุลาการ ในพระราชูปถัมภ์ฯ
• อดีตประธานศาลฎีกา
6. Supachai Poo-ngam.jpg นายศุภชัย ภู่งาม 6 ธันวาคม พ.ศ. 2559 - ปัจจุบัน • อดีตประธานศาลฎีกา
7. ชลิต พุกผาสุข.jpg พลอากาศเอกชลิต พุกผาสุข 6 ธันวาคม พ.ศ. 2559 - ปัจจุบัน • กรรมการบริหารมูลนิธิอานันทมหิดล • อดีตผู้บัญชาการทหารอากาศ
8. บิ๊กหมู1.jpg พลเอกธีรชัย นาควานิช 6 ธันวาคม พ.ศ. 2559 - ปัจจุบัน • กรรมการบริหารมูลนิธิอานันทมหิดล • อดีตผู้บัญชาการทหารบก
9. ไพบูลย์1.jpeg พลเอกไพบูลย์ คุ้มฉายา 6 ธันวาคม พ.ศ. 2559 - ปัจจุบัน • อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม
• อดีตรองผู้บัญชาการทหารสูงสุด
10. ดาว์พงษ์ รัตนสุวรรณ.jpg พลเอกดาว์พงษ์ รัตนสุวรรณ 6 ธันวาคม พ.ศ. 2559 - ปัจจุบัน • อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
• อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ
• อดีตรองผู้บัญชาการทหารบก
11. Wiraj Chinwinechkul PC.jpg วิรัช ชินวินิจกุล 12 ธันวาคม พ.ศ. 2559 – ปัจจุบัน • อดีตรองประธานศาลฎีกา
12. Jarantada Kannasut PC.jpg จรัลธาดา กรรณสูต 12 ธันวาคม พ.ศ. 2559 – ปัจจุบัน • อดีตที่ปรึกษาสำนักราชเลขาธิการ
• อดีตปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
13. บิ๊กโชย.jpg พลเอกกัมปนาท รุดดิษฐ์ 23 ธันวาคม พ.ศ. 2559 – ปัจจุบัน • อดีตสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
• อดีตผู้ช่วยผู้บัญชาการทหารบก
• อดีตแม่ทัพภาคที่ 1
14. พงษ์เทพ หนูเทพ.jpg พลเรือเอกพงษ์เทพ หนูเทพ 8 มิถุนายน พ.ศ. 2560 [3] – ปัจจุบัน • อดีตรองปลัดกระทรวงกลาโหม

ประธานองคมนตรี[แก้]

ลำดับ รูป รายพระนาม/รายนาม เริ่มวาระ สิ้นสุดวาระ หมายเหตุ
1 พระองค์เจ้าธานีนิวัต.jpg พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าธานีนิวัต กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร 18 มิถุนายน พ.ศ. 2492
8 เมษายน พ.ศ. 2495
24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2502
8 มิถุนายน พ.ศ. 2506
14 กรกฎาคม พ.ศ. 2506
30 กรกฎาคม พ.ศ. 2511
14 ธันวาคม พ.ศ. 2515
25 มีนาคม พ.ศ. 2493
20 ตุลาคม พ.ศ. 2501
27 พฤษภาคม พ.ศ. 2506
9 กรกฎาคม พ.ศ. 2506
20 มิถุนายน พ.ศ. 2511
17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2514
8 กันยายน พ.ศ. 2517
2 Prince Rangsit Prayurasakdi.jpg พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ารังสิตประยูรศักดิ์ กรมขุนชัยนาทนเรนทร 25 มีนาคม พ.ศ. 2493 7 มีนาคม พ.ศ. 2494 ทรงได้รับการสถาปนาเป็นสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาชัยนาทนเรนทร เมื่อ 28 มกราคม พ.ศ. 2495
3 Prince Alongkod 1.1.jpg พลโท พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอลงกฎ กรมหมื่นอดิศรอุดมศักดิ์ 13 มีนาคม พ.ศ. 2494 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2494 ทรงได้รับการสถาปนาเป็นพระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นอดิศรอุดมศักดิ์ เมื่อ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2495
4 จิตร ณ สงขลา.jpg เจ้าพระยาศรีธรรมาธิเบศ (จิตร ณ สงขลา) 27 พฤษภาคม พ.ศ. 2506
9 กรกฎาคม พ.ศ. 2506
8 มิถุนายน พ.ศ. 2506
14 กรกฎาคม พ.ศ. 2506
ดำรงตำแหน่งเป็นการชั่วคราว
5 หม่อมหลวงเดช สนิทวงศ์.jpg หม่อมหลวงเดช สนิทวงศ์ 24 มีนาคม พ.ศ. 2518 8 กันยายน พ.ศ. 2518
6 Sanya Dharmasakti.jpg นายสัญญา ธรรมศักดิ์ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2518 4 กันยายน พ.ศ. 2541
7 Prem Tinsulanonda (Cropped).jpg พลเอก เปรม ติณสูลานนท์ 4 กันยายน พ.ศ. 2541
2 ธันวาคม พ.ศ. 2559
13 ตุลาคม พ.ศ. 2559
ปัจจุบัน
8 Tanin2011.jpg นายธานินทร์ กรัยวิเชียร 14 ตุลาคม 2559 2 ธันวาคม 2559 ดำรงตำแหน่งเป็นการชั่วคราว

อ้างอิง[แก้]

  1. ราชกิจจานุเบกษา,พระราชโองการ ประกาศแต่งตั้งองคมนตรี เล่ม ๑๓๓ ตอนพิเศษ ๒๘๑ ง, ๖ ธันวาคม 2559
  2. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชโองการ ประกาศแต่งตั้งประธานองคมนตรี, เล่ม ๑๓๓, ตอนพิเศษ ๒๘๐ ง, ๒ ธันวาคม ๒๕๕๙
  3. พระราชโองการ แต่งตั้งองคมนตรี ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๔ ตอน ๑๕๔ ง พิเศษ หน้า ๑ ๘ มิถุนายน ๒๕๖๐

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

  • ธงทอง จันทรางศุ, สารานุกรมรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (พ.ศ. ๒๕๔๐) พระมหากษัตริย์, สถาบันพระปกเกล้า, พ.ศ. 2544, หน้า 13-17
  • จีรวัฒน์ ครองแก้ว. องคมนตรี ศักดิ์ศรีแผ่นดิน. กรุงเทพ : มูลนิธิทรัพยากรมนุษย์ระหว่างประเทศ, พ.ศ. 2550. 269 หน้า. หน้า หน้าที่. ISBN 978-974-7362-09-1
  • รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (พ.ศ. ๒๕๕๐), หมวด ๒ พระมหากษัตริย์


ดูเพิ่ม[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]