ข้ามไปเนื้อหา

รายชื่อแผ่นธรณีภาค

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
แผนที่แผ่นธรณีภาคหลัก 16 แผ่นของโลก[1] ประเภทของแนวขอบแผ่นธรณีภาค:เคลื่อนที่เข้าหากัน                      เขตการชนกัน                      เขตการมุดตัว เคลื่อนที่แยกออกจากกัน                     เขตการขยายตัว                      ศูนย์กลางการแผ่ขยาย เคลื่อนที่ผ่านกันในแนวราบ                     รอยเลื่อนแบบเหลื่อมขวา                      รอยเลื่อนแบบเหลื่อมซ้าย
แผนที่แผ่นธรณีภาคจาก NASA

นี่คือรายชื่อแผ่นธรณีภาคบนพื้นผิวโลก แผ่นธรณีภาคคือส่วนหนึ่งของเปลือกโลก และส่วนบนสุดของเนื้อโลก ซึ่งรวมกันเรียกว่าธรณีภาค แผ่นธรณีภาคเหล่านี้มีความหนาประมาณ 100 km (62 mi) และประกอบด้วยวัสดุหลักสองประเภท ได้แก่ เปลือกโลกภาคพื้นสมุทร (เรียกอีกอย่างว่า ไซมา (sima) จากซิลิคอนและแมกนีเซียม ) และเปลือกโลกภาคพื้นทวีป (ไซอัล (sial) จากซิลิคอนและ อะลูมิเนียม ) องค์ประกอบของเปลือกโลกทั้งสองประเภทนี้แตกต่างกันอย่างชัดเจน โดยเปลือกโลกภาคพื้นสมุทรจะหนาแน่นด้วยหินบะซอลต์สีเข้ม (mafic) ในขณะที่เปลือกโลกภาคพื้นทวีปส่วนใหญ่ประกอบด้วยหินแกรนิตสีอ่อน (felsic) ที่ความหนาแน่นต่ำกว่า

แผ่นธรณีภาคในปัจจุบัน

[แก้]

โดยทั่วไปนักธรณีวิทยาเห็นพ้องกันว่า แผ่นธรณีภาคต่อไปนี้มีอยู่บน พื้นผิวโลก ในปัจจุบันโดยมีขอบเขตที่กำหนดได้คร่าวๆ บางครั้งแผ่นธรณีภาคจะถูกแบ่งออกเป็นสามประเภทที่ค่อนข้างเป็นไปตามอำเภอใจ ได้แก่ แผ่นธรณีภาคหลัก (หรือปฐมภูมิ) แผ่นธรณีภาครอง (หรือทุติยภูมิ ) และแผ่นธรณีภาคขนาดย่อย (หรือตติยภูมิ) (microplates)[2]

แผ่นหลัก

[แก้]
แผนที่แสดงแผ่นธรณีภาคหลักและขอบเขตของแผ่นธรณีภาคเหล่านั้นอย่างละเอียด

แผ่นธรณีภาคเหล่านี้ประกอบขึ้นเป็นส่วนใหญ่ของทวีปและ มหาสมุทรแปซิฟิก สำหรับเกณฑ์ในรายการนี้ แผ่นธรณีภาคหลักคือแผ่นธรณีภาคที่มีพื้นที่มากกว่า 20 ล้าน ตารางกิโลเมตร (7.7 ล้าน ตารางไมล์)*

แผ่นรอง

[แก้]

แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กกว่าเหล่านี้มักไม่ปรากฏในแผนที่แผ่นธรณีภาคหลัก เนื่องจากส่วนใหญ่มีพื้นที่ไม่มากนัก สำหรับเกณฑ์ในรายการนี้ แผ่นธรณีภาครองหมายถึงแผ่นธรณีภาคที่มีพื้นที่น้อยกว่า 20 ล้าน ตารางกิโลเมตร (7.7 ล้าน ตารางไมล์)* กิโลเมตร แต่มากกว่า 1 ล้าน ตารางกิโลเมตร (0.39 ล้าน ตารางไมล์)*

แผ่นจุลภาค

[แก้]

แผ่นธรณีภาคเหล่านี้มักถูกจัดกลุ่มรวมกับแผ่นธรณีภาคหลักที่อยู่ติดกันบนแผนที่โลกแสดงแผ่นธรณีภาค สำหรับเกณฑ์ในรายการนี้ แผ่นธรณีภาคขนาดย่อย (microplate) คือแผ่นธรณีภาคใด ๆ ที่มีพื้นที่น้อยกว่า 1,000,000 km2 (390,000 sq mi) แบบจำลองบางชุดมีการระบุแผ่นธรณีภาคขนาดรองเพิ่มเติมภายในเขตการเกิดเทือกเขาในปัจจุบัน (ซึ่งเป็นกระบวนการที่นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างขนานใหญ่ของธรณีภาคโลก) เช่น แผ่นอะพิวเลีย, แผ่นอิกซ์พลอเรอร์, แผ่นกอร์ดา และฟิลิปปินโมบายล์เบลต์[3] การศึกษาล่าสุดชี้ให้เห็นว่าแผ่นธรณีภาคขนาดย่อยเป็นองค์ประกอบพื้นฐานที่ประกอบขึ้นเป็นเปลือกโลก และแผ่นธรณีภาคขนาดใหญ่ประกอบขึ้นจากการรวมตัวของแผ่นธรณีภาคขนาดย่อยเหล่านี้ ปัจจุบันมีการแบ่งย่อยออกเป็นแผ่นธรณีภาคขนาดย่อยประมาณ 1200 แผ่น[4]

แผนที่ธรณีวิทยาโลกฉบับใหม่ แสดงการแบ่งทวีป มหาสมุทร และแนวเทือกเขาเคลื่อนที่ ออกเป็นแผ่นธรณีภาคขนาดเล็กประมาณ 1200 แผ่น คำอธิบายสัญลักษณ์: สีเขียว: ขอบเขตของแผ่นธรณีภาคขนาดเล็ก (เทอร์เรน) ในบล็อกทวีป; สีฟ้า: เทอร์เรนของแผ่นธรณีภาคมหาสมุทร; สีส้ม: เทอร์เรนภายในแนวเทือกเขาเคลื่อนที่; สีน้ำเงิน: รอยเลื่อนแปลงสภาพในมหาสมุทร; สีแดง: เขตแนวรอยเลื่อนในบริเวณทวีปและแนวเทือกเขา; สีม่วง: เขตมุดตัวหลักและเขตแนวรอยต่อ; จุดสีส้ม: ภูเขาไฟ
  • แผ่นแอฟริกา
    • แผ่นลแวนเดิล (Lwandle plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็ก ส่วนใหญ่เป็นมหาสมุทร นอกชายฝั่งตะวันออกเฉียงใต้ของแอฟริกา
    • แผ่นโรวูมา (Rovuma plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กในแอฟริกา
    • แผ่นวิกตอเรีย (Victoria microplate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กในแอฟริกาตะวันออก
    • แผ่นดานาคิล (Danakil microplate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กบริเวณจุดเชื่อมต่อสามสายอาฟาร์ (Afar triple junction)
  • แผ่นแอนตาร์กติก
    • แผ่นแอนตาร์กติกตะวันออก (East Antarctic plate)
    • แผ่นเชตแลนด์ (Shetland plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กนอกปลายคาบสมุทรแอนตาร์กติก
    • แผ่นแอนตาร์กติกตะวันตก (West Antarctic plate)
  • แผ่นออสเตรเลีย
    • แผ่นแคปริคอร์น (Capricorn plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กที่ถูกเสนอว่าอยู่ใต้มหาสมุทรอินเดีย
    • แผ่นฟูตูนา (Futuna plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กมากใกล้เกาะฟูตูนาในแปซิฟิกใต้
    • แผ่นเคอร์มาเดก (Kermadec plate): แผ่นธรณีภาคในมหาสมุทรแปซิฟิกตอนใต้
    • แผ่นแมคควอรี (Macquarie plate)[5]
    • แผ่นมาโอเก (Maoke plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กในนิวกินีตะวันตก
    • แผ่นนีอูอาโฟโออู (Niuafo'ou plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กทางตะวันตกของตองกา
    • แผ่นตองกา (Tonga plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กในมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงใต้
    • แผ่นวุดลาร์ก (Woodlark plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กทางตะวันออกของเกาะนิวกินี
  • แผ่นแคริบเบียน
    • แผ่นกอนาฟว์ (Gonâve microplate): ส่วนหนึ่งของแนวรอยต่อระหว่างแผ่นอเมริกาเหนือและแผ่นแคริบเบียน
    • แผ่นฮิสปันโยลา (Hispaniola microplate)
    • แผ่นฮิสปันโยลาเหนือ (North Hispaniola microplate)
    • แผ่นปานามา (Panama plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กในอเมริกากลาง
    • แผ่นปวยร์โตรีโก-หมู่เกาะเวอร์จิน (Puerto Rico-Virgin Islands microplate): ส่วนหนึ่งของแนวรอยต่อระหว่างแผ่นอเมริกาเหนือและแผ่นแคริบเบียน
    • แผ่นจาเมกาใต้ (South Jamaica microplate)
  • แผ่นโคคอส
    • แผ่นรีเบรา (Rivera plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กนอกชายฝั่งตะวันตกของเม็กซิโก
  • แผ่นยูเรเชีย
    • แผ่นอะดรีอาติก (Adriatic plate) หรือ แผ่นอะพิวเลีย (Apulian plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กในทะเลเมดิเตอร์เรเนียน
    • แผ่นทะเลอีเจียน (Aegean Sea plate) หรือ แผ่นเฮลเลนิก (Hellenic plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กในทะเลเมดิเตอร์เรเนียนตะวันออก
    • แผ่นอะนาโตเลีย (Anatolian plate): แผ่นธรณีภาคทวีปซึ่งประกอบเป็นพื้นที่ส่วนใหญ่ของคาบสมุทรอะนาโตเลีย (เอเชียไมเนอร์)
    • แผ่นอะโซร์ส (Azores microplate): ที่ราบสูงในมหาสมุทรแอตแลนติกเหนือ
    • แผ่นทะเลบันดา (Banda Sea plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กใต้ทะเลบันดาในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
    • แผ่นฮเรปปาร์ (Hreppar microplate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กทางตอนใต้ของไอซ์แลนด์ ระหว่างแผ่นยูเรเชียและแผ่นอเมริกาเหนือ
    • แผ่นไอบีเรีย (Iberian plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กซึ่งปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของแผ่นยูเรเชีย
    • แผ่นอิหร่าน (Iranian plate): ลักษณะทางธรณีวิทยาในเอเชีย
    • แผ่นทะเลโมลุกกะ (Molucca Sea plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กที่มุดตัวลงไปทั้งหมด ใกล้กับอินโดนีเซีย
      • แผ่นฮัลมาเฮรา (Halmahera plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กในทะเลโมลุกกะ
      • แผ่นซางีเฮ (Sangihe plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กในอินโดนีเซียตะวันออก
    • แผ่นโอะกินะวะ (Okinawa plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กตั้งแต่ปลายเกาะไต้หวันจนถึงปลายทิศใต้ของเกาะคิวชู
    • แผ่นเปลโช (Pelso plate): หน่วยธรณีภาคขนาดเล็กในแอ่งพันโนเนียน ยุโรป
    • แผ่นติมอร์ (Timor plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เป็นที่ตั้งของเกาะติมอร์และเกาะโดยรอบ
    • แผ่นตีซอ (Tisza plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กในยุโรปปัจจุบัน
  • แผ่นนาซคา
    • แผ่นคอยบา (Coiba plate): แผ่นธรณีภาคนอกชายฝั่งทางตอนใต้ของปานามาและตะวันตกเฉียงเหนือของโคลอมเบีย
    • แผ่นมัลเปโล (Malpelo plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กนอกชายฝั่งเอกวาดอร์และโคลอมเบีย
  • แผ่นอเมริกาเหนือ
    • แผ่นกรีนแลนด์ (Greenland plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กที่เป็นที่ตั้งของมหาทวีปกรีนแลนด์ (Greenland craton)[6]
    • แผ่นควีนเอลิซาเบธ (Queen Elizabeth Islands Subplate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กที่เป็นที่ตั้งของหมู่เกาะควีนเอลิซาเบธ ทางตอนเหนือของแคนาดา
  • แผ่นแปซิฟิก
    • แผ่นแบลมอรัลรีฟ (Balmoral Reef plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กในแปซิฟิกใต้ ทางเหนือของฟิจิ
    • แผ่นเบิดส์เฮด (Bird's Head plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กในนิวกินี
    • แผ่นคอนเวย์รีฟ (Conway Reef plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กในแปซิฟิกใต้ ทางตะวันตกของฟิจิ
    • แผ่นอีสเตอร์ (Easter microplate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กมากทางตะวันตกของเกาะอีสเตอร์
    • แผ่นกาลาปาโกส (Galápagos microplate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กมากบริเวณจุดเชื่อมต่อสามสายกาลาปาโกส
    • แผ่นควนเดฟูกา (Juan de Fuca plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กในแปซิฟิกเหนือตะวันออก (250,000 ตร.กม.)
      • แผ่นอิกซ์พลอเรอร์ (Explorer plate): แผ่นธรณีภาคในแปซิฟิกตะวันออกเฉียงเหนือ
      • แผ่นกอร์ดา (Gorda plate): ส่วนที่เหลือทางตอนเหนือของแผ่นฟารัลลอน
    • แผ่นควนเฟร์นันเดซ (Juan Fernández plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กมากในมหาสมุทรแปซิฟิกตอนใต้
    • แผ่นแมนัส (Manus plate): แผ่นธรณีภาคขนาดจิ๋วทางตะวันออกเฉียงเหนือของนิวกินี
    • แผ่นบิสมาร์กเหนือ (North Bismarck plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กในทะเลบิสมาร์ก ทางเหนือของนิวกินี
    • แผ่นกาลาปาโกสเหนือ (North Galápagos microplate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กมากบริเวณจุดเชื่อมต่อสามสายกาลาปาโกส
    • แผ่นทะเลโซโลมอน (Solomon Sea plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กใกล้หมู่เกาะโซโลมอนในมหาสมุทรแปซิฟิก
    • แผ่นบิสมาร์กใต้ (South Bismarck plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กในทะเลบิสมาร์กตอนใต้
    • แผ่นวุดลาร์ก (Trobriand plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กทางตะวันออกของเกาะนิวกินี
  • แผ่นทะเลฟิลิปปิน
    • แผ่นมาเรียนา (Mariana plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กทางตะวันตกของร่องลึกมาเรียนา
    • ฟิลิปปินโมบายล์เบลต์ (Philippine Mobile Belt) หรือ แผ่นฟิลิปปินขนาดเล็ก: แนวรอยต่อทางธรณีภาค
  • แผ่นสโกเชีย
    • แผ่นเซาท์แซนด์วิช (South Sandwich plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กทางตอนใต้ของแผ่นอเมริกาใต้
  • แผ่นโซมาลี
    • แผ่นมาดากัสการ์ (Madagascar plate): แผ่นธรณีภาคซึ่งเคยเป็นส่วนหนึ่งของมหาทวีปกอนด์วานา
  • แผ่นอเมริกาใต้
    • แผ่นอัลตีปลาโน (Altiplano plate)
    • แผ่นฟอล์กแลนส์ (Falklands microplate)
    • แผ่นแอนดีสเหนือ (North Andes plate): แผ่นธรณีภาคขนาดเล็กในเทือกเขาแอนดีสตอนเหนือ (ส่วนใหญ่อยู่ในโคลอมเบีย และบางส่วนในเอกวาดอร์และเวเนซุเอลา)

แผ่นธรณีภาคโบราณ

[แก้]

หมายเหตุและเอกสารอ้างอิง

[แก้]
  1. New Map Shows Earth’s Tectonic Plates In Unprecedented Detail
  2. Madaan, About Sonia (2020-08-18). "7 Major Tectonic Plates (Pacific, African, Eurasian, Antarctic and more)". Earth Eclipse. How Many Tectonic Plates Are on Earth?. สืบค้นเมื่อ 2022-05-12.
  3. Bird, P. (2003). "An updated digital model of plate boundaries". Geochemistry, Geophysics, Geosystems 4 (3): 1027. doi:10.1029/2001GC000252. http://peterbird.name/publications/2003_PB2002/2003_PB2002.htm.
  4. van Dijk, J.P. (2023); The New Global Tectonic Map – Analyses and Implications. Terra Nova, 2023, 27 pp. doi:10.1111/TER.12662
  5. Gasperini, L; Ligi, M; Accettella, D; Bosman, A; Cuffaro, M; Lodolo, E; Martorelli, E; Muccini, F; Palmiotto, C; Polonia, A (1 February 2023). "Late Miocene to recent tectonic evolution of the Macquarie Triple Junction". Geology. 51 (2): 146–50. doi:10.1130/G50556.1.
  6. Niels Henriksen; A.K. Higgins; Feiko Kalsbeek; T. Christopher R. Pulvertaft (2000). "Greenland from Archaean to Quaternary" (PDF). Greenland Survey Bulletin. No. 185. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2008-12-07. สืบค้นเมื่อ 2009-10-04.

บรรณานุกรม

[แก้]
แผ่นธรณีภาคแอนดีสเหนือ
  1. 15,600,000 km2 is the original size before the 2017 split of the Coiba and Malpelo plates.
อ้างอิงผิดพลาด: มีป้ายระบุ <ref> สำหรับกลุ่มชื่อ "note" แต่ไม่พบป้ายระบุ <references group="note"/> ที่สอดคล้องกัน