รัฐสุลต่านซามูเดอราปาไซ
รัฐสุลต่านซามูเดอราปาไซ كسلطانن سامودرا ڤاساي | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1267–1524 | |||||||||
 แผนที่ปาไซ ปัจจุบันอยู่ที่ลกเซอมาเวของเกาะสุมาตรา จังหวัดอาเจะฮ์ | |||||||||
| เมืองหลวง | ปาไซ | ||||||||
| ภาษาทั่วไป | มลายูเก่า | ||||||||
| ศาสนา | อิสลามนิกายซูนนี | ||||||||
| การปกครอง | ราชาธิปไคย | ||||||||
| สุลต่าน | |||||||||
• 1267–1297 | มะลิกุศศอเลียะห์ (ผู้ก่อตั้ง) | ||||||||
• 1514–1517 | ไซนัล อาบีดินที่ 4 (สุดท้าย) | ||||||||
| ประวัติศาสตร์ | |||||||||
• สถาปนา | 1267 | ||||||||
• โปรตุเกสเข้ารุกราน | 1521 | ||||||||
| 1524 | |||||||||
| สกุลเงิน | เงินดิรฮัม | ||||||||
| |||||||||
| ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ | ประเทศอินโดนีเซีย | ||||||||
รัฐสุลต่านซามูเดอราปาไซ (มลายู: Kesultanan Samudera Pasai; كسلطانن سامودرا ڤاساي) หรือ รัฐสุลต่านสมุทรปาไซ มีอีกชื่อว่า ซามูเดอรา หรือ ปาไซ หรือ ซามูเดอราดารุสสลาม หรือ ปาเจ็ม เป็นอาณาจักรมุสลิมที่ชายฝั่งตอนเหนือของเกาะสุมาตราในคริสต์ศตวรรษที่ 13 ถึง 16
หลักฐานหลงเหลืออยู่ที่สามารถนำไปใช้ในการศึกษาประวัติศาสตร์ของอาณาจักรได้มีเพียงเล็กน้อย[1] เชื่อกันว่าอาณาจักรนี้ก่อตั้งโดยเมระฮ์ ซีลู ผู้ภายหลังเข้ารับอิสลามและเปลี่ยนพระนามเป็นมะลิกุศศอเลียะห์ใน ค.ศ. 1267[2] หลังการรุกรานของโปรตุเกสใน ค.ศ. 1521 กองทหารรักษาการณ์ได้อพยพออกจากปาไซใน ค.ศ. 1524 และอาลี มูฆายัต ชะฮ์ สุลต่านองค์แรกแห่งอาเจะฮ์ เข้าผนวกดินแดนนี้
รากศัพท์
[แก้]เมื่ออิงจากพงศาวดารฮีกายัตราจา-ราจาปาไซในคริสต์ศตวรรษที่ 14 'Samudera' อาจอนุมานได้ว่ามาจากคำว่า "เซอมูเดอรา" (Semudera, [səmudəra]) ซึ่งหมายถึง 'มดขนาดใหญ่มาก'[3] ชื่อนี้ตั้งโดยเมระฮ์ ซีลู เมื่อพระองค์ค้นพบมดตัวใหญ่เท่าแมวขณะล่าสัตว์บน 'ที่สูง'[3] ในที่สุด สถานที่แห่งนี้ก็ถูกเคลียร์พื้นที่เพื่อจัดตั้งรัฐใหม่ และ 'Semudera' ก็ถูกนำมาใช้เป็นชื่อของรัฐ[3]
'Samudera' ยังมีการคาดว่ามาจากศัพท์ภาษาสันสกฤตว่า สมุทร แปลว่า "มหาสมุทร"
วรรณกรรมยังระบุถึงที่มาของชื่อ 'Pasai' ซึ่งมาจากชื่อ Si-Pasai สุนัขล่าสัตว์ของสุลต่านมะลิกุศศอเลียะห์ ซึ่งคือเมราห์ ซิลูหลังเปลี่ยนนับถือศาสนาอิสลาม[3][4] ตำนานเล่าว่ามาลิกขณะล่าสัตว์กับสุนัขตัวนั้น ได้พบกับกวางตัวหนึ่งซึ่งไม่กลัวเสียงเห่าของสุนัข แต่กลับร้องตอบกลับ พระองค์รู้สึกสับสนและคิดว่านี่อาจเป็นสัญญาณที่ดีสำหรับการก่อตั้งรัฐใหม่ให้กับมาลิก อัลตาฮีร์ พระราชโอรสของพระองค์[4] สุนัขตัวนี้ตายหลังก่อตั้งอาณาจักรไม่นาน และมาลิกเลือกที่จะฝังมันไว้ที่นั่น โดยตั้งชื่ออาณาจักรปาไซตามชื่อของมัน[4]
ในคริสต์ศตวรรษที่ 14 Odoric แห่ง Pordenone นักเดินทางชาวอิตาลี ใช้ชื่อ Sumoltra แทนสุมาตรา และนักเขียนชาวยุโรปภายหลังก็ใช้รูปชื่อที่คล้ายกันเพื่อเรียกเกาะสุมาตรา[5][6]
ประวัติ
[แก้]![[icon]](http://th.wikipedia.org/wiki/ไฟล์:Wiki_letter_w_cropped.svg){kind=small} | ส่วนนี้รอเพิ่มเติมข้อมูล คุณสามารถช่วยเพิ่มข้อมูลส่วนนี้ได้ |
รายพระนามผู้ปกครอง
[แก้]ด้านล่างคือรายพระนามผู้ปกครองรัฐสุลต่านซามูเดอราปาไซ:[7][8]
| สมัย | พระนามสุลต่าน หรือเกอลาร์ | หมายเหตุและเหตุการณ์ประวัติศาสตร์สำคัญ |
|---|---|---|
| 1267–1297 | สุลต่านมะลิกุศศอเลียะห์ (มือระฮ์ ซีลู) | ผู้ก่อตั้งอาณาจักรซามูเดอราปาไซ |
| 1297–1326 | สุลต่านมูฮัมมัด มาลิกุซซาฮีร์ | เริ่มใช้เหรียญทอง |
| 1326–1340 | สุลต่านอะฮ์มัด มาลิกุซซาฮีร์ | อิบน์ บัฏฏูเฏาะฮ์เข้าเยือน |
| 1340–1355 | มาลิก ซาลาฮุดดิน | โจมตีอาณาจักรการังบารู, ตาเมียง |
| 1360–1369 | มาลิกุซซาฮีร์ | |
| 1360/69–1380/89 | มาลีกะฮ์ วาบีซา (นูร์ อีละฮ์) | จารึกมีเญอตูโจะฮ์ |
| 1394–1400 | สุลต่านไซนัล อาบีดินที่ 1 | ถูกอาณาจักรมัชปาหิตเข้าโจมตี |
| 1406–1428 | สุลตานะฮ์นะฮ์ราซียะฮ์ | ยุครุ่งเรืองของซามูเดอราปาไซ |
| 1428–1438 | สุลต่านไซนัล อาบีดินที่ 2 | |
| 1438–1462 | สุลต่านซาลาฮุดดิน | |
| 1462–1464 | สุลต่านอะฮ์มัดที่ 2 | |
| 1464–1466 | สุลต่านอาบู ซาอิด อะฮ์มัดที่ 3 | |
| 1466–1466 | สุลต่านอะฮ์มัดที่ 4 | |
| 1466–1468 | สุลต่านมะฮ์มุด | |
| 1468–1474 | สุลต่านไซนัล อาบีดินที่ 3 | ถูกโค่นโดยพระเชษฐา/อนุชา |
| 1474–1495 | สุลต่านมูฮัมมัด ชะฮ์ที่ 2 | |
| 1495–1495 | สุลต่าน อัล-กามิล | |
| 1495–1506 | สุลต่านอัดลุลละฮ์ | |
| 1506–1507 | สุลต่านมูฮัมมัด ชะฮ์ที่ 3 | มีสุสานสองแห่ง |
| 1507–1509 | สุลต่านอับดุลละฮ์ | |
| 1509–1514 | สุลต่านอะฮ์มัดที่ 5 | การพิชิตมะละกา |
| 1514–1517 | สุลต่านไซนัล อาบีดินที่ 4 |
พระราชพงศาวลี
[แก้]| พระราชพงศาวลีพระมหากษัตริย์ซามูเดอราปาไซ[9][10] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
อ้างอิง
[แก้]- ↑ Ricklefs, M.C. 1991. A History of Modern Indonesia since c. 1300. 2nd ed., Stanford: Stanford University Press, p. 15. ISBN 0-333-57690-X
- ↑ "Samudra Pasai worthy to be world historical site". Republika Online. 2017-03-24. สืบค้นเมื่อ 2020-01-24.
- 1 2 3 4 Mead, J. P. (1914-01-01). "A Romanized Version of the Hikayat Raja-Raja Pasai". Journal of the Straits Branch of the Royal Asiatic Society (66): 9. JSTOR 41561000.
- 1 2 3 Mead, J. P. (1914-01-01). "A Romanized Version of the Hikayat Raja-Raja Pasai". Journal of the Straits Branch of the Royal Asiatic Society (66): 17. JSTOR 41561000.
- ↑ Sir Henry Yule, บ.ก. (1866). Cathay and the Way Thither: Being a Collection of Medieval Notices of China, Issue 36. pp. 86–87.
- ↑ William Marsden (1811). History of Sumatra, containing an account of the government (etc.). pp. 4–10.
- ↑ Taqiyuddin Muhammad (2011). Daulah Shalihiyyah Di Sumatera. CISAH. pp. 115–186.
- ↑ Hägerdal, Hans (2023-02-01), Kerajaan2 Indonesia (ภาษาอังกฤษ), p. 54, สืบค้นเมื่อ 2025-06-05
- ↑ "Sultan Al-Malik Ash-Shalih, wafat dalam bulan Ramandhan tahun 696 Hijriah, dimakamkan di pusat pemerintahan Kota Sumatra" (ภาษาอินโดนีเซีย). สืบค้นเมื่อ 2023-06-15.
- ↑ "Makam Sultan Pasai, Kesultanan Islam Terbesar di Asia Tenggara, Dibiarkan Hancur Berkeping". indozone.id (ภาษาอินโดนีเซีย). 2020-10-31. สืบค้นเมื่อ 2023-06-15.
อ่านเพิ่ม
[แก้]- Hall, Kenneth R. (1981). "Trade and statecraft in the Western Archipelago at the dawn of the European age". Journal of the Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society. 54 (1): 21–47. JSTOR 41492897.
- Hall, Kenneth R. (2010). A History of Early Southeast Asia: Maritime Trade and Societal Development, 100–1500. Plymouth, UK: Rowman & Littlefield. ISBN 978-0-7425-6761-0.
- Hill, A.H. (1963). "The coming of Islam to North Sumatra". Journal of Southeast Asian History. 4 (1): 6–21. doi:10.1017/S0217781100000739. JSTOR 20067418.