ยุคทองแดง
ยุคทองแดง (อังกฤษ: Copper Age, Chalcolithic หรือ Eneolithic) เป็นช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนผ่านในพัฒนาการของเทคโนโลยียุคก่อนประวัติศาสตร์ ซึ่งเกิดขึ้นระหว่างยุคหินใหม่ (Neolithic) และยุคสัมฤทธิ์ (Bronze Age) ในยุคนี้มนุษย์เริ่มรู้จักการนำทองแดงบริสุทธิ์มาถลุงและตีเป็นเครื่องมือเครื่องใช้ อาศัยควบคู่ไปกับการใช้เครื่องมือหินขัดที่ยังคงเป็นที่นิยมอยู่
เดิมทีนักวิชาการนิยามยุคทองแดงว่าเป็นยุคที่แยกตัวออกมาชัดเจน แต่ปัจจุบันนักโบราณคดีส่วนใหญ่ถือว่ายุคทองแดงเป็นช่วงท้ายของยุคหินใหม่ หรือช่วงรอยต่อก่อนที่มนุษย์จะค้นพบเทคโนโลยีการผสมโลหะ (ทองแดงผสมดีบุก) จนก้าวเข้าสู่ยุคสัมฤทธิ์อย่างเต็มรูปแบบ
หลักฐานและพัฒนาการในระดับสากล
[แก้]การค้นพบเทคโนโลยีการหลอมทองแดงไม่ได้เกิดขึ้นพร้อมกันทั่วโลก แต่อย่างไรก็ตาม หลักฐานทางโบราณคดีที่เก่าแก่ที่สุดในปัจจุบันพบในทวีปยุโรปและตะวันออกกลาง
- ยุโรปตะวันออก: แหล่งโบราณคดี Belovode บนภูเขารูดนิกในประเทศเซอร์เบีย (เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมวินชา - Vinča culture) มีหลักฐานการหลอมทองแดงที่ระบุอายุแน่ชัดเก่าแก่ที่สุดในโลก ย้อนไปถึงประมาณ 5,000 ปีก่อนคริสตกาล[1][2]
- มัมมี่น้ำแข็งเอิตซี (Ötzi the Iceman): หนึ่งในหลักฐานที่โด่งดังที่สุดของยุคทองแดงคือ ร่างมัมมี่ธรรมชาติที่ถูกพบในเทือกเขาแอลป์ บริเวณพรมแดนอิตาลี-ออสเตรีย ซึ่งมีอายุราว 3,300 ปีก่อนคริสตกาล เอิตซีพก ขวานทองแดง ที่มีความบริสุทธิ์ถึง 99.7% ซึ่งแสดงให้เห็นถึงเทคโนโลยีการหล่อโลหะที่ก้าวหน้าในยุโรปช่วงรอยต่อยุคหินใหม่[3]
ยุคทองแดงในประเทศไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
[แก้]ในบริบทของโบราณคดีภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงประเทศไทย นักวิชาการ มักไม่จัดจำแนก "ยุคทองแดง" แยกออกมาเป็นยุคเอกเทศอย่างชัดเจน เหมือนในยุโรปหรือตะวันออกกลาง เนื่องจากหลักฐานการใช้ทองแดงบริสุทธิ์และการใช้สัมฤทธิ์ (ทองแดงผสมดีบุก) มักปรากฏขึ้นในระยะเวลาที่ใกล้เคียงกันมาก หรือถูกนำเข้ามาพร้อมกันจากภายนอก (เช่น จากพื้นที่ตอนใต้ของจีน) นักโบราณคดีในไทยจึงมักรวมช่วงเวลานี้เข้าเป็นส่วนหนึ่งของ "ยุคโลหะ" หรือ "ยุคสัมฤทธิ์" ไปเลย[4]
อย่างไรก็ตาม ประเทศไทยเป็นที่ตั้งของแหล่งขุดค้นและผลิตแร่ทองแดงยุคก่อนประวัติศาสตร์ที่ ใหญ่และสำคัญที่สุดแห่งหนึ่งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งทำหน้าที่จัดหาทองแดงบริสุทธิ์เพื่อส่งออกไปเป็นวัตถุดิบในการทำสัมฤทธิ์ให้แก่ชุมชนอื่น ๆ ทั่วภูมิภาค หลักฐานที่สำคัญ ได้แก่:
- แหล่งโบราณคดีเขาวงพระจันทร์ จังหวัดลพบุรี: กลุ่มแหล่งโบราณคดีในพื้นที่นี้ (เช่น โนนป่าหวาย, นิคมสร้างตนเอง, และเนินขาม) เป็นศูนย์กลางการทำเหมืองและถลุงแร่ทองแดงขนาดมหึมา มีอายุราว 1,500 - 1,000 ปีก่อนคริสตกาล นักโบราณคดีพบหลักฐานของเตาถลุง แร่ทองแดง เบ้าหลอม และตะกรันแร่ (Slag) ปริมาณมหาศาลหนาหลายเมตร แสดงให้เห็นถึงการผลิตทองแดงในระดับอุตสาหกรรมโบราณ[5]
- แหล่งโบราณคดีภูโล้น จังหวัดหนองคาย: ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำโขง เป็นอีกหนึ่งแหล่งเหมืองแร่ทองแดงโบราณที่สำคัญ พบร่องรอยการสกัดหินเพื่อขุดสายแร่ทองแดง รวมถึงพบเครื่องมือหินที่ใช้สำหรับทุบและบดแร่ก่อนนำไปถลุง มีอายุราว 1,500 ปีก่อนคริสตกาล
ชุมชนผู้ผลิตทองแดงเหล่านี้ (ซึ่งไม่มีแร่ดีบุกในพื้นที่) จะทำการหลอมทองแดงเป็นแท่ง แล้วส่งออกไปแลกเปลี่ยนค้าขายกับชุมชนอื่น ๆ เช่น ชุมชนในภาคอีสาน (อาทิ แหล่งโบราณคดีบ้านเชียง หรือ บ้านโนนวัด) ซึ่งมีความรู้ในการนำทองแดงไปหลอมรวมกับดีบุกเพื่อผลิตเป็นเครื่องใช้และอาวุธสัมฤทธิ์ต่อไป
ดูเพิ่ม
[แก้]อ้างอิง
[แก้]- ↑ "Serbian site may have hosted first copper makers". UCL.ac.uk. UCL Institute of Archaeology. 23 กันยายน 2010. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2017-03-28. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2017.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ Bruce Bower (กรกฎาคม 17, 2010). "Serbian site may have hosted first copper makers". ScienceNews. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2013-05-08. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2017.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ Artioli, Gilberto (2017). "The Copper Axe of Ötzi the Iceman". PLOS ONE. 12 (7): e0179263. doi:10.1371/journal.pone.0179263.
{{cite journal}}: CS1 maint: article number as page number (ลิงก์) CS1 maint: unflagged free DOI (ลิงก์) - ↑ Higham, Charles (2002). Early Cultures of Mainland Southeast Asia. River Books. ISBN 974-8225-70-4.
- ↑ Pigott, Vincent C.; Ciarla, Roberto (2007). "On the Origins of Metallurgy in Prehistoric Southeast Asia: The View from Thailand". Khao Wong Prachan Valley Archaeological Project. 1: 75–88.
 | บทความประวัติศาสตร์นี้ยังเป็นโครง คุณสามารถช่วยวิกิพีเดียได้โดยการเพิ่มเติมข้อมูล |