ยานยนต์ไฟฟ้า

บทความนี้เกี่ยวกับยานพาหนะขนส่งที่ขับเคลื่อนด้วยไฟฟ้าทุกประเภท สำหรับรถยนต์ไฟฟ้า ดูที่ รถพลังงานไฟฟ้า สำหรับความหมายอื่นของ "อีวี" ดูที่ อีวี (แก้ความกำกวม)

ยานยนต์ไฟฟ้าทั่วโลก (จากซ้ายไปขวา บนลงล่าง) :

• รถยนต์ไฟฟ้า: บีเอ็มดับเบิลยู ไอ3 ขณะกำลังชาร์จไฟจากเต้ารับไฟฟ้ามาตรฐาน
• อากาศยานไฟฟ้า: โซลาร์ อิมพัลส์ 2 ซึ่งทำการบินรอบโลกสำเร็จ
• เรือไฟฟ้า: ไชนา ซอร์ริลลา ยานยนต์ไฟฟ้าแบตเตอรี่ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยสร้าง
• รถไฟความเร็วสูงไฟฟ้า: ชิงกันเซ็ง ซีรีส์เอ็น700 ของบริษัทรถไฟญี่ปุ่นตอนกลางบนเส้นทางซันโยชิงกันเซ็ง ประเทศญี่ปุ่น
• รถบัสไฟฟ้าแบตเตอรี่: รถบัสของบีวายดีในลันด์สกรูนา ประเทศสวีเดน
• จักรยานไฟฟ้า: กีโร (Geero) พร้อมแบตเตอรี่แบบถอดได้ที่ติดตั้งรวมอยู่ในท่อล่างของโครงจักรยาน
• รถบรรทุกไฟฟ้า: คลาส 8 เทสลา เซมิ ในร็อกลิน รัฐแคลิฟอร์เนีย
• คาร์ตไฟฟ้า: อิตัลคาร์ อัตติวา (Italcar Attiva) C2S.4

ยานยนต์ไฟฟ้า หรือ อีวี (อังกฤษ: electric vehicle; ย่อ: EV) คือยานพาหนะที่ขับเคลื่อนด้วยเครื่องยนต์ซึ่งใช้พลังงานไฟฟ้าเป็นต้นกำลังในการขับเคลื่อนทั้งหมดหรือเป็นส่วนใหญ่ โดยรับพลังงานจากกริดไฟฟ้าหรือจากแบตเตอรี่ชาร์จซ้ำที่ติดตั้งอยู่ภายในตัวรถ ยานยนต์ไฟฟ้าครอบคลุมวิถีการขนส่งที่หลากหลาย รวมถึงยานพาหนะทางบก (รถยนต์ไฟฟ้า รถบัส รถบรรทุก และยานพาหนะขนส่งส่วนบุคคล) ทางราง (รถจักรไฟฟ้า รถราง และรถไฟรางเดี่ยว) เรือไฟฟ้าและยานใต้ผิวน้ำไฟฟ้า อากาศยานไฟฟ้า (ทั้งแบบปีกตรึงและแบบหลายใบพัด) และยานอวกาศไฟฟ้า

ยานยนต์ไฟฟ้ายุคแรกเริ่มถือกำเนิดขึ้นในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 เมื่อการปฏิวัติอุตสาหกรรมครั้งที่สองนำมาซึ่งการใช้ไฟฟ้าและการนำมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสตรงและกระแสสลับมาใช้งานอย่างแพร่หลาย การใช้ไฟฟ้าเป็นหนึ่งในวิธีการขับเคลื่อนยานยนต์ที่เป็นที่นิยมในยุคแรกเนื่องจากให้ความเงียบ ความสะดวกสบายและความง่ายในการใช้งานในระดับที่รถยนต์เครื่องยนต์เบนซินในสมัยนั้นไม่สามารถทำได้ อย่างไรก็ตาม ความกังวลเรื่องระยะทางวิ่งอันเนื่องมาจากข้อจำกัดของการเก็บพลังงานในเทคโนโลยีแบตเตอรี่ร่วมสมัยได้ขัดขวางการยอมรับยานยนต์ไฟฟ้าเพื่อใช้เป็นพาหนะส่วนบุคคลในวงกว้างตลอดศตวรรษที่ 20 เครื่องยนต์สันดาปภายใน (ทั้งเครื่องยนต์เบนซินและเครื่องยนต์ดีเซล) กลายเป็นกลไกขับเคลื่อนหลักสำหรับรถยนต์และรถบรรทุกเป็นเวลาประมาณ 100 ปี แต่การเคลื่อนที่ด้วยพลังงานไฟฟ้ายังคงเป็นเรื่องปกติในยานพาหนะประเภทอื่น เช่น ยานพาหนะขนส่งมวลชนที่ใช้พลังงานจากสายส่งเหนือศีรษะ อาทิ รถรางไฟฟ้า รถราง รถไฟรางเดี่ยว และรถโดยสารประจำทางไฟฟ้า รวมถึงยานพาหนะส่วนบุคคลขนาดเล็กที่ใช้พลังงานจากแบตเตอรี่ซึ่งมีความเร็วต่ำและวิ่งระยะสั้น เช่น สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าสำหรับผู้สูงอายุหรือผู้พิการ

ตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 20 ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีในแบตเตอรี่ลิเธียม ซึ่งให้ความหนาแน่นของพลังงานและการจ่ายกระแสไฟฟ้าที่เหนือกว่าแบตเตอรี่แบบตะกั่ว-กรดในสมัยก่อน ได้ช่วยฟื้นฟูความสนใจของสาธารณชนต่อยานยนต์ไฟฟ้าในฐานะทางเลือกของยานพาหนะปล่อยมลพิษเป็นศูนย์ แม้ยานยนต์ไฟฟ้าพลักอินไฮบริดส่วนใหญ่ที่ผลิตขึ้นในช่วงทศวรรษ 1990 ซึ่งไม่ใช่ยานยนต์ไฟฟ้าสำหรับชุมชน จะมีระยะเวลาในการทำตลาดสั้นมากก่อนจะถูกยุติการผลิตไปอย่างสิ้นเชิง ผู้ผลิตส่วนใหญ่เปลี่ยนมาผลิตยานยนต์ไฟฟ้าไฮบริดที่ใช้เครื่องยนต์สันดาปภายในเหมือนยานพาหนะทั่วไปแต่มีมอเตอร์ไฟฟ้าเป็นส่วนเสริม ซึ่งขับเคลื่อนด้วยไฟฟ้าที่ผลิตขึ้นภายในโดยชุดมอเตอร์กำเนิดไฟฟ้าและพลังงานที่ได้รับคืนมาจากการเบรกแบบสร้างพลังงานกลับคืน (Regenerative Braking) ยานยนต์ไฟฟ้าพลักอินไฮบริด ซึ่งสามารถชาร์จไฟจากกริดไฟฟ้าและใช้มอเตอร์ไฟฟ้าเป็นต้นกำลังหลักมากกว่าการเป็นส่วนเสริมของเครื่องยนต์สันดาป ยังไม่มีการผลิตจำนวนมากจนกระทั่งปลายทศวรรษ 2000 และรถยนต์ไฟฟ้าแบตเตอรี่ก็ยังไม่กลายเป็นทางเลือกที่ใช้งานได้จริงสำหรับตลาดผู้บริโภคจนกระทั่งทศวรรษ 2010

ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีของแบตเตอรี่ยานยนต์ไฟฟ้า มอเตอร์ฉุดลากไฟฟ้า และอิเล็กทรอนิกส์ยานยนต์ (โดยเฉพาะชุดควบคุมแบบอิเล็กทรอนิกส์) ทำให้รถยนต์ไฟฟ้ามีความเป็นไปได้มากขึ้น และในบางกรณีก็มีความคุ้มค่าด้านต้นทุนมากกว่ายานพาหนะเครื่องยนต์สันดาปภายในทั่วไปในศตวรรษที่ 21 โดยมีอัตราการเข้าถึงตลาดในบางประเทศเช่นจีนที่สูงเกือบครึ่งหนึ่งของจำนวนรถยนต์ใหม่ทั้งหมดที่จำหน่ายได้ ในฐานะเครื่องมือในการลดการปล่อยแก๊สเรือนกระจกและมลพิษทางอากาศอื่น ๆ จากท่อไอเสีย รวมถึงเพื่อลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงซากดึกดำบรรพ์ รัฐบาลในหลายพื้นที่จึงมีการมอบสิทธิประโยชน์เพื่อส่งเสริมการยอมรับรถยนต์ไฟฟ้า ทั้งนี้ จีนเป็นผู้ผลิตยานยนต์ไฟฟ้าชั้นนำของโลก โดยคิดเป็นสัดส่วนมากกว่าร้อยละ 70 ของการผลิตทั่วโลก และคิดเป็นร้อยละ 67 ของยอดขายยานยนต์ไฟฟ้าทั่วโลกใน ค.ศ. 2024

ดูเพิ่ม

• ตุ๊กตุ๊กไฟฟ้า – รถสามล้อไฟฟ้า
• อิเล็กทริกเก็ต ม้านั่งสานขับเคลื่อนด้วยไฟฟ้า
• ยานยนต์ไฟฟ้าสำหรับชุมชน – NEV
• หลักการผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่าย
• ยานยนต์เชื้อเพลิงทางเลือก
• การจัดประเภทยานพาหนะตามระบบขับเคลื่อน
• ยานยนต์ไฟฟ้าส่วนบุคคล (PEV)

อ่านเพิ่ม

• Boulanger, A G; Chu, A C; Maxx, S; Waltz, D L (2011). "Vehicle Electrification: Status and Issues". Proceedings of the IEEE. 99 (6): 1116–1138. doi:10.1109/JPROC.2011.2112750.
• Ma, Shao-Chao; Xu, Jin-Hua; Fan, Ying (2022). "Characteristics and key trends of global electric vehicle technology development: A multi-method patent analysis". Journal of Cleaner Production. 338. Bibcode:2022JCPro.33830502M. doi:10.1016/j.jclepro.2022.130502. {{cite journal}}: ไม่รู้จักพารามิเตอร์ |article-number= ถูกละเว้น (help)
• International Energy Agency, Global EV Outlook 2022.
• Nanaki, Evanthia A. (2021). "Chapter 2 - Electric vehicles". Electric Vehicles for Smart Cities: Trends, Challenges, and Opportunities. Elsevier. pp. 13–49. doi:10.1016/B978-0-12-815801-2.00006-X. ISBN 978-0-12-815801-2.
• Haghani, Milad; Sprei, Frances; Kazemzadeh, Khashayar; Shahhoseini, Zahra; Aghaei, Jamshid (2023). "Trends in electric vehicles research". Transportation Research Part D: Transport and Environment. 123. Bibcode:2023TRPD..12303881H. doi:10.1016/j.trd.2023.103881. {{cite journal}}: ไม่รู้จักพารามิเตอร์ |article-number= ถูกละเว้น (help)
• Alonso-Cepeda, Antonio; Villena-Ruiz, Raquel; Honrubia-Escribano, Andrés; Gómez-Lázaro, Emilio (2024). "A Review on Electric Vehicles for Holistic Robust Integration in Cities: History, Legislation, Meta-Analysis of Technology and Grid Impact". Applied Sciences. 14 (16): 7147. doi:10.3390/app14167147.

แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Electrically powered vehicles