ข้ามไปเนื้อหา

มารีอา เตเรซา เด ฟีลิปปิส

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
มารีอา เตเรซา เด ฟีลิปปิส
มารีอา เตเรซา เด ฟีลิปปิส ขณะนั่งอยู่ในรถแข่งไต่เนินเขารุ่น อูราเนีย 750 ซีซีเอ็ม ในการแข่งขันอาออสตา-กรันซันแบร์นาโด 1949
เด ฟีลิปปิสในการแข่งขันไต่เนินเขาอาออสตา-กรันซันแบร์นาโด 1949
เกิด(1926-11-11)11 พฤศจิกายน ค.ศ. 1926
นาโปลี แคว้นคัมปาเนีย อิตาลี
เสียชีวิต9 มกราคม ค.ศ. 2016(2016-01-09) (89 ปี)
สกันโซรอสชาเต แคว้นลอมบาร์เดีย อิตาลี
ฟอร์มูลาวันชิงแชมป์โลก
สัญชาติสหราชอาณาจักร อิตาลี
ฤดูกาลที่แข่ง1958–1959
ทีม
แข่ง5 (ออกตัว 3)
แชมป์โลก0
ชนะ0
โพเดียม0
คะแนน0
ตำแหน่งโพล0
รอบเร็วที่สุด0
แข่งครั้งแรกโมนาโกกรังด์ปรีซ์ 1958
แข่งครั้งล่าสุดโมนาโกกรังด์ปรีซ์ 1959

มารีอา เตเรซา เด ฟีลิปปิส (อิตาลี: Maria Teresa de Filippis; 11 พฤศจิกายน ค.ศ. 1926 – 9 มกราคม ค.ศ. 2016) เป็นนักแข่งรถชาวอิตาลี และนักขับหญิงคนแรกในการแข่งขันฟอร์มูลาวัน เธอเข้าร่วมการแข่งขันกรังด์ปรีซ์ด้วยกันทั้งสิ้นห้ารายการ โดยเริ่มต้นที่การแข่งขันโมนาโกกรังด์ปรีซ์ 1958 แต่ยังไม่สามารถสะสมคะแนนชิงแชมป์ได้ แม้ว่าอาชีพการแข่งขันฟอร์มูลาวันของเธอจะมีระยะเวลาสั้น แต่เธอก็ชนะการแข่งขันในรายการอื่น และได้รับการจดจำในฐานะผู้บุกเบิกในกีฬาท้าความเร็ว

ชีวิตช่วงต้น

[แก้]

เด ฟีลิปปิสเกิดในวันที่ 11 พฤศจิกายน ค.ศ. 1926 ที่เมืองนาโปลี ประเทศอิตาลี[1][2][3] เธอเป็นบุตรคนสุดท้องในจำนวนห้าคนของ ฟรันเชสโก "ฟรันซ์" เด ฟีลิปปิส เคานต์แห่งเซรีโน กับหญิงสูงศักดิ์ชาวสเปนชื่อ นาร์ซิซา อันเซลมิ บาลาเกร์ โรกา เด โตโกเรส อี รูโก อี เปร์ปิกนัน[4] เธอเติบโตและอาศัยอยู่กับครอบครัวที่ปาลัซโซมารีลยาโน วังสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 16 ซึ่งตั้งอยู่ภายในเมือง[2][3] เด ฟีลิปปิสเริ่มแสดงความสนใจในการเล่นกีฬาตั้งแต่ยังเป็นวัยรุ่น โดยเธอเป็นนักกีฬาขี่ม้า สกี และเทนนิสที่มีความสามารถ[2][4]

อาชีพการแข่งความเร็ว

[แก้]

การแข่งขันช่วงต้น

[แก้]
เด ฟีลิปปิสเปิดตัวในการแข่งขันซาแลร์โน–กาวาเดตีร์เรนี 1948 ด้วยรถรุ่น เฟียต 500

ในช่วงปลายคริสต์ทศวรรษ 1940 ภายหลังสงครามโลกครั้งที่สองสิ้นสุดลง เด ฟีลิปปิสเริ่มหันมาสนใจกีฬาท้าความเร็ว โดยเธอเริ่มต้นอาชีพการแข่งความเร็วเมื่ออายุ 22 ปี แม้ว่าจะได้รับข้อสงสัยจากกลุ่มเพื่อนและญาติพี่น้องที่ใกล้ชิด[3][4] พี่ชายสองคนในบรรดาพี่น้องทั้งหมดเคยบอกกับเธอว่าเธอไม่สามารถขับรถได้เร็วนัก พร้อมทั้งเย้าแหย่และวางเดิมพันกัน[1][5] เธอชนะการแข่งขันรายการแรกในระยะทาง 10 กิโลเมตร ระหว่างเมืองซาแลร์โนกับกาวาเดตีร์เรนี ด้วยรถรุ่น เฟียต 500 ได้มาจากบิดาของเธอ[2][4][5] ชัยชนะในครั้งนี้ช่วยให้เธอมีความมั่นใจในการแข่งขันรถสปอร์ตชิงแชมป์ระดับประเทศ ซึ่งเธอจบฤดูกาล 1954 ด้วยอันดับรองชนะเลิศ[1][5] มาเซราตีมองเห็นศักยภาพของเธอ และรับเธอเข้ามาเป็นนักขับของทีมโดยตรง[1]

เด ฟีลิปปิสได้เข้าร่วมการแข่งรถหลากหลายประเภทด้วยกันในปีถัดมา รวมถึง การแข่งขันไต่เนินเขา และการแข่งขันทดสอบความทนทาน[1] เธอได้อันดับรองชนะเลิศจากการแข่งขันรถสปอร์ต ซึ่งเป็นรายการสนับสนุนการแข่งขันนาโปลีกรังด์ปรีซ์ ฤดูกาล 1956 ด้วยรถรุ่น มาเซราตี 200เอส[6]

ฟอร์มูลาวัน

[แก้]
เด ฟีลิปปิสในรถฟอร์มูลาวันรุ่น มาเซราตี 250เอฟ ณ การแข่งขันอิตาเลียนกรังด์ปรีซ์ 1958

เด ฟีลิปปิสได้รับโอกาสให้เข้าร่วมการแข่งขันฟอร์มูลาวัน ฤดูกาล 1958 อย่างไรก็ตามมาเซราตีได้ถอนตัวออกจากการแข่งขันในฤดูกาลเดียวกัน แต่รถที่ผลิตยังคงอยู่ให้ผู้เข้าแข่งขันอิสระนำมาใช้ได้[7][8] เธอแข่งขันรายการแรกที่โมนาโกกรังด์ปรีซ์ด้วยรถรุ่น 250เอฟ คันเดียวกับฆวน มานูเอล ฟังฆิโอ ใช้แข่งขันและได้รับตำแหน่งแชมป์นักขับของฤดูกาลก่อนหน้า[1] ผู้เข้าแข่งขันเพียงครึ่งเดียวจากทั้งหมด 31 คน ทำเวลาได้ดีพอที่จะผ่านรอบคัดเลือก โดยเด ฟีลิปปิสพลาดโอกาสนี้ไป เช่นเดียวกับนักขับหน้าใหม่อย่างเบอร์นี เอกเคิลสโตน ประธานบริษัทฟอร์มูลาวันในอนาคต[2][9] เธอทำเวลาได้ 1:50.8 นาที ตามหลังเวลาของนักขับที่ผ่านรอบคัดเลือก 5.8 วินาที หนึ่งในนั้นคือแชมป์โลกในอนาคต ได้แก่ ไมก์ ฮอว์ทอร์น, แจ็ก แบรบัม และเกรอัม ฮิลล์ ในการแข่งขันรายการแรกของเขา[10][11] ฟังฆิโอได้ให้คำแนะนำมากมายแก่เด ฟีลิปปิสตลอดฤดูกาล โดยเธอเล่าย้อนคำพูดของเขาระหว่างการสัมภาษณ์กับหนังสือพิมพ์ดิออบเซิร์ฟเวอร์ใน ค.ศ. 2006 ว่า "คุณเร็วเกินไป คุณก็จะเสี่ยงเกินไป"[1]

การแข่งขันเบลเจียนกรังด์ปรีซ์อนุญาตให้นักขับทุกคนแข่งขันได้โดยไม่กำหนดเวลาคัดออกจากการแข่งขันในรอบคัดเลือก เด ฟีลิปปิสผ่านรอบคัดเลือกมาในอันดับที่สิบเก้า ตามหลังเวลาของฮอว์ทอร์นที่ได้ตำแหน่งโพลเกือบ 34 วินาที และนำหน้าเพียงแค่เคน แควานา ที่เผชิญปัญหาเชิงกล แม้ว่าในวันแข่งขันเธอจะตามหลังผู้ชนะคือ โทนี บรุกส์ ถึงสองรอบ เธอก็ยังเข้าเส้นชัยเป็นอันดับที่สิบซึ่งเป็นอันดับสุดท้าย ท่ามกลางรถเก้าคันที่ถอนตัวระหว่างการแข่งขัน[12][13] เธอจบการแข่งขันกรังด์ปรีซ์รายการดังกล่าวเพียงรายการเดียวตลอดอาชีพฟอร์มูลาวัน

เด ฟีลิปปิสถูกกีดกันไม่ให้เข้าร่วมการแข่งขันเฟรนช์กรังด์ปรีซ์ การแข่งขันรายการถัดมาที่สนามแร็งส์-เกอ เธอกล่าวถึงเหตุการณ์ในบทสัมภาษณ์ ค.ศ. 2006 ว่าผู้ควบคุมการแข่งขันได้ไล่เธอออกโดยกล่าวกับเธอว่า "หมวกนิรภัยเดียวที่ผู้หญิงควรสวมใส่คืออันที่อยู่ในร้านเสริมสวย"[1][14] เด ฟีลิปปิสเข้าร่วมต่อในการแข่งขันโปรตุกีสกรังด์ปรีซ์ และผ่านรอบคัดเลือกในอันดับสุดท้าย ซึ่งช้ากว่ารถในอันดับก่อนหน้า 15 วินาที เธอแข่งขันไปได้เพียงแค่หกรอบก่อนที่เครื่องยนต์จะเกิดความขัดข้อง[15][16] เธอเริ่มต้นการแข่งขันกรังด์ปรีซ์ในประเทศบ้านเกิดเป็นรายการสุดท้ายของฤดูกาลที่มอนซาเซอร์กิตจากอันดับสุดท้าย เธอแข่งขันครบ 57 รอบ จากทั้งหมด 70 รอบที่กำหนดไว้ ก่อนจะถอนตัวด้วยปัญหาเครื่องยนต์ เนื่องจากเป็นการถอนตัวครั้งที่ 14 และครั้งสุดท้ายจากผู้เข้าแข่งขันทั้งหมด 21 คน ส่งผลให้เธอถูกจัดให้อยู่ในอันดับที่แปดบนตารางสรุปผลการแข่งขัน[17][18][19]

เด ฟีลิปปิสเข้าร่วมการแข่งขันฤดูกาล 1959 ให้แก่เบรา-พอร์เชอ ทีมผู้ผลิตที่ก่อตั้งโดยเพื่อนของเธอ ฌ็อง เบรา ซึ่งเธอยกย่องให้เขาเป็น "ชายผู้ไร้ความกลัว"[2] เธอเข้าร่วมการแข่งขันโมนาโกกรังด์ปรีซ์ด้วยรถรุ่นอาร์เอสเค แต่ไม่ผ่านรอบคัดเลือก โดยเธอทำเวลาได้ 1:47.8 นาที ตามหลังเวลาของผู้ที่ผ่านรอบคัดเลือกช้าสุดสามวินาที และอีกหนึ่งวินาทีจากว็อล์ฟกัง ฟ็อน ทริพส์ นักขับร่วมสังกัดของพอร์เชอ[20][21] กลายเป็นความพยายามครั้งสุดท้ายของเธอในรอบคัดเลือกของการแข่งขันกรังด์ปรีซ์[22]

ยุติการแข่งความเร็ว

[แก้]

เบราประสบอุบัติเหตุร้ายแรงจนถึงแก่ชีวิตในวันที่ 1 สิงหาคม ค.ศ. 1959 ระหว่างการแข่งขันรถสปอร์ตรายการสนับสนุนการแข่งขันเยอรมันกรังด์ปรีซ์ที่สนามอาวุส[23] เด ฟีลิปปิสโศกเศร้าเสียใจกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเป็นอย่างมาก ทำให้เธอปฏิเสธที่จะเข้าแข่งขันแทนที่เบรา และยุติอาชีพการแข่งความเร็วของเธอลง[1][2][18]

ชีวิตช่วงหลังและการเสียชีวิต

[แก้]

ระหว่าง ค.ศ. 1960 เด ฟีลิปปิสสมรสกับ เทโอดอร์ ฮุชเช็ค นักเคมีชาวออสเตรีย และสร้างครอบครัวร่วมกัน[3] เธอไม่เข้าไปยุ่งเกี่ยวกับกีฬาท้าความเร็วทุกรูปแบบนับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา จนกระทั่ง ค.ศ. 1979 เมื่อเธอเข้าร่วมเป็นสมาชิกสโมสรอดีตนักขับฟอร์มูลาวันกรังด์ปรีซ์ระหว่างประเทศ (Club International des Anciens Pilotes de Grand Prix F1) และได้รับการแต่งตั้งให้เป็นรองประธานสโมสรใน ค.ศ. 1997 เธอยังเป็นสมาชิกผู้ก่อตั้งชมรมมาเซราตีใน ค.ศ. 2004 และได้ดำรงตำแหน่งประธานชมรมด้วย[1][18] เด ฟีลิปปิสเสียชีวิตในวันที่ 9 มกราคม ค.ศ. 2016 ที่เมืองสกันโซรอสชาเตในทางตอนเหนือของประเทศอิตาลี สิริอายุรวม 89 ปี[4][24]

มรดกตกทอด

[แก้]

เด ฟีลิปปิสเป็นนักขับหญิงรุ่นบุกเบิกในกีฬาท้าความเร็ว กีฬาที่ผู้ชายเข้าร่วมเป็นส่วนใหญ่มาโดยตลอด ถึงอย่างนั้นนักขับหญิงคนอื่นก็ไม่ได้แข่งขันในฟอร์มูลาวันอีก รวมเป็นเวลาถึง 15 ปี จนกระทั่งเลลลา ลอมบาร์ดี นักขับหญิงชาวอิตาลีที่แข่งขันระหว่างฤดูกาล 1974 และ 1976 ซึ่งลอมบาร์ดีกลายมาเป็นนักขับหญิงคนแรกและคนเดียวที่จบการแข่งขันฟอร์มูลาวันกรังด์ปรีซ์ด้วยอันดับที่ได้คะแนนสะสมสำหรับการชิงแชมป์ นับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา นักขับหญิงอีกสามคนได้พยายามเข้าร่วมการแข่งขันฟอร์มูลาวัน แม้ว่าพวกเธอจะไม่ประสบความสำเร็จก็ตาม ได้แก่ ดิวินา กาลิซา (ฤดูกาล 1976) เดซีเร วิลสัน (ฤดูกาล 1980) และโจวันนา อามาตี (ฤดูกาล 1992)[25][26]

สถิติการแข่งรถ

[แก้]

ผลการแข่งขันฟอร์มูลาวันชิงแชมป์โลก

[แก้]
(คำสำคัญ) (การแข่งขันที่กำหนดเป็น ตัวหนา หมายถึงนักขับได้ตำแหน่งโพล; การแข่งขันที่กำหนดเป็น ตัวเอียง หมายถึงนักขับทำรอบได้เร็วที่สุด)
ฤดูกาล ผู้เข้าแข่งขัน แชสซี เครื่องยนต์ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 อันดับ คะแนน
1958 มารีอา เตเรซา เด ฟีลิปปิส มาเซราตี 250เอฟ มาเซราตี 250 เอฟ1 2.5 แอล6 ARG MON
DNQ		 NED 500 BEL
10		 FRA GBR GER ITA
Ret		 MOR NC 0
สกูเดเรียเชนโตซุด POR
Ret
1959 หจก. ดร. เอ็ฟ. พอร์เชอ วศ.ด. เบรา-พอร์เชอ อาร์เอสเค พอร์เชอ 547/3 1.5 เอฟ4 MON
DNQ		 500 NED FRA GBR GER POR ITA USA NC 0
แหล่งที่มา:[27][28]

ผลการแข่งขันฟอร์มูลาวันแบบไม่ชิงแชมป์

[แก้]
(คำสำคัญ) (การแข่งขันที่กำหนดเป็น ตัวหนา หมายถึงนักขับได้ตำแหน่งโพล; การแข่งขันที่กำหนดเป็น ตัวเอียง หมายถึงนักขับทำรอบได้เร็วที่สุด)
ฤดูกาล ผู้เข้าแข่งขัน แชสซี เครื่องยนต์ 1 2 3 4 5
1958 มารีอา เตเรซา เด ฟีลิปปิส มาเซราตี 250เอฟ มาเซราตี 250 เอฟ1 2.5 แอล6 GLV SYR
5		 AIN INT CAE
1959 มารีอา เตเรซา เด ฟีลิปปิส มาเซราตี 250เอฟ มาเซราตี 250 เอฟ1 2.5 แอล6 GLV AIN INT
Ret		 OUL SIL
แหล่งที่มา:[27]

อ้างอิง

[แก้]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 De Filippis, Maria Teresa (5 March 2006). "Maria Teresa De Filippis". Observer Sport Monthly (Interview). สัมภาษณ์โดย Eve, James. Guardian News and Media. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 28 June 2011. สืบค้นเมื่อ 19 November 2011.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Williams, Richard (11 January 2016). "Obituary: Maria Teresa de Filipis". The Guardian. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 3 June 2020. สืบค้นเมื่อ 9 September 2016.
  3. 1 2 3 4 "Maria Teresa de Filippis, racing driver - obituary". The Telegraph. 11 February 2016. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 18 March 2023. สืบค้นเมื่อ 1 November 2018.
  4. 1 2 3 4 5 "Maria Teresa De Filippis". Motorsport Memorial. สืบค้นเมื่อ 12 June 2025.
  5. 1 2 3 Widdows, Rob (February 2012). "Maria Teresa de Filippis: "Fangio told me I drove too fast"". Motor Sport: 90–94. ISSN 0027-2019. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 22 April 2019. สืบค้นเมื่อ 13 June 2025.
  6. ↑ "XIII Gran Premio Napoli: Another Bad Day for Ferrari". Motor Sport: 61. June 1956. ISSN 0027-2019. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 4 March 2016. สืบค้นเมื่อ 1 January 2016.
  7. ↑ Williamson, Martin. "Maria Teresa de Filippis – F1 Driver Profile". ESPN. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2 January 2014. สืบค้นเมื่อ 19 November 2011.
  8. ↑ "Hawthorn's title in a season of tragedy". The Ultimate Encyclopedia of Formula One. Carlton Books. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 10 November 2011. สืบค้นเมื่อ 20 November 2011 – โดยทาง ESPN.
  9. ↑ Fearnley, Paul (11 January 2016). "Maria Teresa de Filippis obituary and F1 career appreciation". Autosport.com. Motorsport Network. สืบค้นเมื่อ 14 June 2025.
  10. ↑ Jenkinson, Denis (June 1958). "1958 Monaco Grand Prix race report: Trintignant makes it two in a row for Rob Walker Racing". Motor Sport: 14–17. ISSN 0027-2019. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 9 June 2023. สืบค้นเมื่อ 14 June 2025.
  11. ↑ "Monaco Grand Prix 1958 – Results". ESPN. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2 January 2014. สืบค้นเมื่อ 20 November 2011.
  12. ↑ Jenkinson, Denis (July 1958). "1958 Belgian Grand Prix race report: Brooks becomes an F1 winner". Motor Sport: 11–15. ISSN 0027-2019. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 9 May 2024. สืบค้นเมื่อ 15 June 2025.
  13. ↑ "Belgian Grand Prix 1958 – Results". ESPN. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 13 October 2013. สืบค้นเมื่อ 20 November 2011.
  14. ↑ Slotnik, Daniel E. (16 January 2016). "Maria Teresa de Filippis, Pioneer of Auto Racing, Dies at 89". The New York Times. ISSN 0362-4331. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2 March 2019. สืบค้นเมื่อ 11 February 2016.
  15. ↑ Jenkinson, Denis (October 1958). "VII Grande Premio de Portugal". Motor Sport: 31–34. ISSN 0027-2019. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 28 July 2019. สืบค้นเมื่อ 15 June 2025.
  16. ↑ "Portuguese Grand Prix 1958 – Results". ESPN. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 12 May 2010. สืบค้นเมื่อ 15 June 2025.
  17. ↑ Jenkinson, Denis (October 1958). "1958 Italian Grand Prix race report: Brooks outruns the Ferraris". Motor Sport: 13–15. ISSN 0027-2019. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 28 July 2019. สืบค้นเมื่อ 15 June 2025.
  18. 1 2 3 Resteck, Hilary; Schuster, Casey. "Maria Teresa de Filippis" (PDF). Women in the Winner's Circle Foundation; The Henry Ford. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 25 December 2010. สืบค้นเมื่อ 21 November 2011.
  19. ↑ "Italian Grand Prix 1958 – Results". ESPN. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 13 October 2013. สืบค้นเมื่อ 21 November 2011.
  20. ↑ Long, Brian (2008). Porsche Racing Cars: 1953 to 1975. Veloce Publishing Ltd. p. 74. ISBN 978-1904788447.
  21. ↑ "Monaco Grand Prix 1959 – Results". ESPN. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2 January 2014. สืบค้นเมื่อ 20 November 2011.
  22. ↑ Troise, Sergio (10 January 2016). "Addio Signorina F1" [Farewell, Signorina F1]. Autologia.net (ภาษาอิตาลี). เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 18 March 2023. สืบค้นเมื่อ 13 July 2022.
  23. ↑ "Cooper powers Jack Brabham to the title". The Ultimate Encyclopedia of Formula One. Carlton Books. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 28 September 2013. สืบค้นเมื่อ 20 November 2011 – โดยทาง ESPN.
  24. ↑ Klein, Jamie (9 January 2016). "F1's first-ever female driver passes away aged 89". Motorsport.com. Motorsport Network. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 26 January 2016. สืบค้นเมื่อ 9 January 2016.
  25. ↑ Williamson, Martin (4 April 2011). "Queens of speed". ESPN. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 30 October 2013. สืบค้นเมื่อ 19 November 2011.
  26. ↑ "A Brief History of Women in F1". Formula World. 19 August 2021. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 18 September 2021. สืบค้นเมื่อ 18 September 2021.
  27. 1 2 "All championship race entries, by Maria-Teresa de Filippis". ChicaneF1.com. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 18 March 2023. สืบค้นเมื่อ 5 May 2022.
  28. ↑ "Maria Teresa de Filipis". Motor Sport Database. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 8 October 2024. สืบค้นเมื่อ 23 May 2025.

แหล่งข้อมูลอื่น

[แก้]
เข้าถึงจาก "https://th.wikipedia.org/w/index.php?title=มารีอา_เตเรซา_เด_ฟีลิปปิส&oldid=12937938"