มะเร็งซาร์โคมามดลูก
มะเร็งซาร์โคมามดลูก[1][2] หรือ ซาร์โคมามดลูก หรือ มะเร็งเนื้อเยื่ออ่อนมดลูก (อังกฤษ: uterine sarcoma) เป็นกลุ่มเนื้องอกมะเร็งที่เกิดจากกล้ามเนื้อเรียบหรือเนื้อเยื่อเกี่ยวพันของมดลูก ซึ่งอาจตรวจพบได้ยาก เพราะมีอาการคล้ายกับภาวะอื่น ๆ ของมดลูก และยังไม่มีการตรวจคัดกรองที่เฉพาะเจาะจง จึงเป็นปัญหาในการรักษา เนื่องจากมะเร็งชนิดนี้แพร่กระจายอย่างรวดเร็ว[3]
มะเร็งซาร์โคมามดลูกพบไม่บ่อยและมักเกิดในหญิงวัยหมดประจำเดือน ชนิดซึ่งพบบ่อยที่สุดคือมะเร็งกล้ามเนื้อเรียบ ซึ่งพบในสตรีผิวดำบ่อยกว่าสตรีผิวขาวประมาณสองเท่า ซาร์โคมามดลูกมักรักษาด้วยการผ่าตัดมดลูกออกทั้งหมด (radical hysterectomy) หากมะเร็งแพร่กระจายออกนอกมดลูก อาจรักษาด้วยการฉายรังสี เคมีบำบัด และฮอร์โมนบำบัด
หากตรวจพบในระยะเริ่มต้น อัตราการรอดชีวิตอยู่ที่ร้อยละ 66 หลัง 5 ปี หากมะเร็งแพร่กระจายออกนอกมดลูก อัตราการรอดชีวิตจะลดลงเหลือประมาณร้อยละ 13–34[3]
อาการ
[แก้]ทางคลินิก ซาร์โคมามดลูกและเนื้องอกกล้ามเนื้อมดลูก (ไลโอไมโอมา) มีอาการคล้าย ๆ กัน เช่น มดลูกใหญ่ขึ้น ปวดท้อง และมีเลือดออกทางช่องคลอด จึงอาจแยกความแตกต่างได้ยาก[4] การมีเลือดออกผิดปกติหรือเลือดออกหลังวัยหมดประจำเดือนอาจเป็นสัญญาณของซาร์โคมามดลูกและจำเป็นต้องได้รับการตรวจวินิจฉัย อาการอื่น ๆ ได้แก่ ปวดเชิงกราน ความรู้สึกตึง ๆ ในอุ้งเชิงกราน และมีตกขาวผิดปกติ[3] มดลูกของสตรีที่ไม่มีซึ่งโตขึ้นอย่างรวดเร็วเป็นเรื่องน่าสงสัย อย่างไรก็ตาม ไม่มีอาการใดที่มีความจำเพาะ และยังไม่มีการตรวจคัดกรองที่เฉพาะเจาะจง การทดสอบแพปก็เป็นเพียงการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกโดยไม่ได้ออกแบบมาเพื่อตรวจหาซาร์โคมามดลูก
มิญชวิทยา
[แก้]มีเนื้องอกต่าง ๆ ได้แก่ ไลโอไมโอซาร์โคมา, ซาร์โคมาจากสโตรมาเยื่อบุโพรงมดลูก (อีเอสเอส), คาร์ซิโนซาร์โคมาและซาร์โคมา“ชนิดอื่น ๆ”[5][3]
- หากรอยโรคมีต้นกำเนิดจากสโตรมาเยื่อบุโพรงมดลูก ก็จะเรียกว่า ซาร์โคมาจากสโตรมาเยื่อบุโพรงมดลูก (endometrial stromal sarcoma)
- หากเซลล์กล้ามเนื้อมดลูกเป็นต้นกำเนิด ก็จะเรียกว่า ไลโอไมโอซาร์โคมามดลูก (uterine leiomyosarcoma)
- คาร์ซิโนซาร์โคมาประกอบด้วยทั้งมะเร็งเนื้อเยื่อบุผิวและมะเร็งซาร์โคมา
การวินิจฉัย
[แก้]เมื่อใช้เทคนิคถ่ายภาพแบบถ่วงน้ำหนัก T2* (T2*-weighted imaging) การตรวจเอ็มอาร์ไอสามารถแยกความแตกต่างระหว่างเนื้องอกกล้ามเนื้อมดลูกกับซาร์โคมามดลูกได้[4] การตรวจที่แพทย์ใช้รวมทั้งการทำภาพ (อัลตราซาวนด์ คอมพิวเตอร์เอกซเรย์ เอ็มอาร์ไอ) เมื่อเป็นไปได้จะตัดตรวจชิ้นเนื้อ ส่องกล้องโพรงมดลูก (hysteroscopy) หรือขูดมดลูก (D&C) แต่การวินิจฉัยจะทำได้แน่สุดเมื่อตรวจตัวอย่างเนื้อเยื่อทางจุลพยาธิวิทยา โดยทั่วไป รอยโรคที่เป็นมะเร็งจะมีการแบ่งตัวของเซลล์มากกว่า 10 ตัว (ไมโทซิส) ต่อหนึ่งช่องที่ขยายภาพกำลังสูง ในทางตรงกันข้าม เนื้องอกกล้ามเนื้อมดลูกซึ่งเป็นรอยโรคชนิดไม่ร้ายจะมีไมโทซิสน้อยกว่า 5 ตัวต่อหนึ่งช่องที่ขยายภาพกำลังสูง
การกำหนดระยะ
[แก้]ปัจจุบันไลโอไมโอซาร์โคมาจะกำหนดระยะเมื่อจะผ่าตัดโดยใช้ระบบการจัดระยะของ FIGO ค.ศ. 2009[6] (โดยก่อนหน้านี้ได้จัดระยะเช่นเดียวกับมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก)
- ระยะที่ 1 เนื้องอกจำกัดอยู่ภายในมดลูก
- 1A มีขนาดใหญ่ที่สุดไม่เกิน 5 ซม.
- 1B ใหญ่กว่า 5 ซม.
- ระยะที่ 2 เนื้องอกลุกลามออกนอกมดลูก แต่ยังอยู่ภายในอุ้งเชิงกราน
- 2A ลุกลามไปยังปีกมดลูก (adnexa of uterus)
- 2B ลุกลามไปยังเนื้อเยื่ออื่น ๆ ในอุ้งเชิงกราน
- ระยะที่ 3 เนื้องอกเข้าสู่เนื้อเยื่อในช่องท้อง
- 3A ลุกลามไปยังอวัยวะเดียว
- 3B ลุกลามไปมากกว่าอวัยวะเดียว
- 3C แพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองในบริเวณนั้น (regional)
- ระยะที่ 4A ลุกลามเข้าสู่กระเพาะปัสสาวะหรือไส้ตรง
- ระยะที่ 4B แพร่กระจายไปยังอวัยวะที่อยู่ห่างไกล (รวมถึงต่อมน้ำเหลืองภายในช่องท้องหรือบริเวณขาหนีบ แต่ไม่รวมปีกมดลูก เนื้อเยื่อในอุ้งเชิงกราน และช่องท้อง)
ซาร์โคมาของสโตรมาเยื่อบุโพรงมดลูกและอะดีโนซาร์โคมามดลูกจะจำแนกระยะเช่นเดียวกับชุดก่อน ยกเว้นระยะ1 ที่ต่างกัน
- ระยะที่ 1 เนื้องอกจำกัดอยู่ภายในมดลูก
- 1A จำกัดอยู่ที่เยื่อบุโพรงมดลูกหรือเยื่อบุปากมดลูก
- 1B ลุกลามเข้าสู่ชั้นกล้ามเนื้อมดลูกน้อยกว่าครึ่งหนึ่ง
- 1C ลุกลามเข้าสู่ชั้นกล้ามเนื้อมดลูกตั้งแต่ครึ่งหนึ่งขึ้นไป
สุดท้าย เนื้องอกมิวเลเรียนผสมชนิดมะเร็ง (malignant mixed Müllerian tumors) เป็นชนิดหนึ่งของคาร์ซิโนซาร์โคมา จะจำแนกระยะเช่นเดียวกับมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก[7]
- ระยะที่ 1 เนื้องอกจำกัดอยู่ในมดลูก
- 1A ลุกลามเข้าสู่กล้ามเนื้อมดลูกน้อยกว่าครึ่งหนึ่ง
- 1B ลุกลามเข้าสู่ชั้นกล้ามเนื้อมดลูกตั้งแต่ครึ่งหนึ่งขึ้นไป
- ระยะที่ 2 ลุกลามเข้าสู่สโตรมาปากมดลูก แต่ยังไม่ลุกลามออกนอกมดลูก
- ระยะที่ 3 แพร่กระจายในระดับเฉพาะที่และ/หรือบริเวณใกล้เคียง (regional)
- 3A ลุกลามเข้าสู่ชั้นซีโรซาของมดลูกและ/หรือปีกมดลูก
- 3B ลุกลามเข้าสู่ช่องคลอดและ/หรือพารามีเทรียม (parametrial)
- 3C: แพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองในอุ้งเชิงกรานและ/หรือต่อมน้ำเหลืองพาราเอออร์ตา
- 3C1 พบผลบวกที่ต่อมน้ำเหลืองในอุ้งเชิงกราน
- 3C2 พบผลบวกที่ต่อมน้ำเหลืองพาราเอออร์ตา
- ระยะที่ 4A ลุกลามเข้าสู่เยื่อเมือกของกระเพาะปัสสาวะและ/หรือของลำไส้
- ระยะที่ 4B แพร่กระจายไปยังอวัยวะที่อยู่ห่างไกล (รวมถึงภายในช่องท้องและ/หรือต่อมน้ำเหลืองบริเวณขาหนีบ)
การรักษา
[แก้]การรักษาขึ้นอยู่กับระยะของโรคและสภาพของผู้ป่วย โดยใช้แนวทางอย่างน้อยหนึ่งวิธีต่อไปนี้
การผ่าตัดเป็นวิธีการรักษาหลักหากทำได้ รวมถึงการผ่าตัดมดลูกทางหน้าท้องทั้งหมด (total abdominal hysterectomy) ร่วมกับการตัดท่อนำไข่และรังไข่ทั้งสองข้าง (salpingo-oophorectomy) วิธีอื่น ๆ ได้แก่ การฉายรังสี เคมีบำบัด และฮอร์โมนบำบัด[2]
พยากรณ์โรคค่อนข้างจะไม่ดี[8]
ระบาดวิทยา
[แก้]มะเร็งซาร์โคมามดลูกพบได้น้อย ในบรรดามะเร็งตัวมดลูกทั้งหมด มีเพียงประมาณร้อยละ 4 เท่านั้นที่เป็นซาร์โคมา[9] ทั่วไปแล้ว ยังไม่ทราบสาเหตุของรอยโรคนี้ อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยที่มีประวัติฉายรังสีบริเวณอุ้งเชิงกรานจะเสี่ยงสูงกว่า มักเกิดหลังวัยหมดประจำเดือน
สตรีผู้กินยารักษาป้องกันมะเร็งเต้านม ทาม็อกซิเฟน เป็นเวลานานจะเสี่ยงสูงกว่า[10][3]
ดูเพิ่ม
[แก้]เชิงอรรถและอ้างอิง
[แก้]- ↑ "มะเร็งซาร์โคมามดลูก ( Sarcoma ) สาเหตุ อาการเบื้องต้นและวิธีการรักษา". Ampro Health. 2025-06-04. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2025-12-08.
- 1 2
ศาสตราจารย์เกียรติคุณ แพทย์หญิง พวงทอง ไกรพิบูลย์ (2019-03-31). "มะเร็งซาร์โคมามดลูก (Uterine sarcoma)". หาหมอ. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2026-03-14.
{{cite web}}: CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์) - 1 2 3 4 5 "Uterine Sarcoma". Yale Medicine (ภาษาอังกฤษ). เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2026-02-13.
- 1 2 Smith, J; Zawaideh, JP; Sahin, H; Freeman, S; Bolton, H; Addley, HC (September 2021). "Differentiating uterine sarcoma from leiomyoma: BET1T2ER Check!". Br J Radiol. 94 (1125). doi:10.1259/bjr.20201332. PMC 9327746. PMID 33684303. S2CID 232159216.
- ↑ Zagouri, F; Dimopoulos, AM; Fotiou, S; Kouloulias, V; Papadimitriou, CA (2009). "Treatment of early uterine sarcomas: disentangling adjuvant modalities". World J Surg Oncol. 7: 38. doi:10.1186/1477-7819-7-38. PMC 2674046. PMID 19356236.
- ↑ Yim, GW; Nam, EJ; Kim, SW; Kim, YT (May 2014). "FIGO staging for uterine sarcomas: can the revised 2008 staging system predict survival outcome better?". Yonsei Med J. 55 (3): 563–9. doi:10.3349/ymj.2014.55.3.563. PMC 3990069. PMID 24719120.
- ↑ "Endometrial Cancer Treatment". 1980-01-01.
- ↑ Gadducci, A; Cosio, S; Romanini, A; Genazzani, AR (February 2008). "The management of patients with uterine sarcoma: a debated clinical challenge". Crit. Rev. Oncol. Hematol. 65 (2): 129–42. doi:10.1016/j.critrevonc.2007.06.011. PMID 17706430.
- ↑ "Detailed Guide: Uterine Sarcoma". American Cancer Society. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2010-05-14.
- ↑ "Uterine Cancer". National Cancer Institute. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2015-05-31.
แหล่งข้อมูลอื่น
[แก้]- Leiomyosarcoma of the Uterus: A Review เก็บถาวร 2023-08-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน