ภาษาหริยาณวี
| ภาษาหริยาณวี | |
|---|---|
| हरियाणवी | |
 คำว่า "หริยาณวี" ในอักษรเทวนาครี | |
| ประเทศที่มีการพูด | อินเดีย, ปากีสถาน |
| ภูมิภาค | รัฐหรยาณา, เดลี, แคว้นปัญจาบ, แคว้นสินธ์[a] |
| ชาติพันธุ์ | ชาวหริยาณวี |
ผู้พูด | 9.8 ล้านคน (2011)[1] |
| อักษรเทวนาครี, อักษรแนสแทอ์ลีก[a] | |
| รหัสภาษา | |
| ISO 639-3 | bgc |
| Glottolog | hary1238 |
 ขอบเขตของผู้พูดภาษาหริยาณวีในประเทศอินเดีย | |
ภาษาหริยาณวี (หริยาณวี: हरियाणवी, hariyāṇvī) หรือ ภาษาหรยาณวี (हरयाणवी, harayāṇvī) เป็นภาษาอินโด-อารยันที่พูดกันเป็นหลักในรัฐหรยาณาและเดลีของประเทศอินเดีย[2][3] หรยาณวีถือเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มภาษาถิ่นของฮินดีตะวันตก ซึ่งรวม Khariboli และ Braj เขียนด้วยอักษรเทวนาครี[4]
ภาษาหริยาณวีสำเนียงรันครีในชุมชน Ranghar ที่พูดโดยผู้อพยพ Muhajir ในแคว้นปัญจาบและแคว้นสินธ์ของปากีสถาน แม้ว่าสำเนียงสูญหายในรัฐหรยาณาไปแล้ว สำเนียงนี้เขียนในอักษรแนสแทอ์ลีก[5]
บางครั้งจะไม่นับภาษาหริยาณวีเป็นภาษาใหม่ เพราะใกล้เคียงกับภาษาฮินดี และมีคำศัพท์จากภาษาอูรดูมาก วรรณคดีมีน้อย ส่วนมากเป็นเพลงพื้นบ้าน ภาษานี้มีหลากหลายสำเนียง ที่ต่างกันไปในระดับหมู่บ้าน แม้ว่าจะไม่ถูกแยกจากกันด้วยสิ่งกีดขวางทางภูมิศาสตร์
การแพร่กระจายทางภูมิศาสตร์
[แก้]ภาษาหริยาณวีมีผู้พูดหลายตำบลในหรรยนะ ประชาชนในหลายตำบลของโสเนปัตและโรห์ตักพูดภาษานี้ด้วยสำเนียงที่เรียกโรตากี สำเนียงที่พูดในตำบลชินท์จัดเป็นสำเนียงมาตรฐานของภาษานี้ แม้ว่านักภาษาศาสตร์บางคนจะจัดให้สำเนียงโรตากีเป็นสำเนียงมาตรฐาน ในตำบลฟาริดาบัดจะใช้ภาษานี้ควบคู่กับภาษาพรัช ในหมู่ผู้นับถือศาสนาอิสลามจะใช้ภาษาอูรดูควบคู่ไปด้วย มุสลิมบางส่วนอพยพไปปากีสถาน จึงมีผู้พูดภาษานี้ในปากีสถาน
วรรณกรรม
[แก้]เนื่องจากไม่มีระบบการเขียนสำหรับภาษาหริยาณวี ดังนั้นผู้พูดภาษานี้จึงเขียนวรรณกรรมของตนด้วยภาษาฮินดี มีวรรณกรรมมุขปาฐะเป็นเพลงพื้นบ้าน และละครพื้นบ้านที่เรียกสาอัง และมีเรื่องเล่าที่เป็นเรื่องตลกจำนวนมาก
ตัวอย่างประโยค
[แก้]| ภาษาหริยาณวี | แปล |
|---|---|
| Tu kitt jave se re? | คุณจะไปไหน? |
| Tu kay kare se r? (ชาย) / Aan ree! Tun kay kar ri se? (หญิง) | คุณจะทำอะไร? |
| Kay naam se re tera? | คุณชื่ออะไร? |
| Tanne ke khaaya ? | คุณกินอะไรมา? |
| Kay chal rahya se? | มันเป็นอย่างไร? |
| Manne konyaa beraa(baira)/Manne konyaa jaan | ฉันไม่รู้/ ฉันยืนยันไม่ได้ |
| Kunn se gaam ka se re tun? (Asking a male) | หมู่บ้านของคุณชื่ออะไร? |
| Ghara kunn kunn sai? | ใครอยู่ที่บ้าน? หรือ ใครอยู่ในครอบครัวของคุณ? |
| Thaara ghar kade/kit si sai re? | บ้านคุณอยู่ที่ไหน? |
| Jeem liya ke? | กินข้าวเย็นหรือยัง? |
| Key Gyan see? | คุณเป็นอย่างไร? |
| Manne ter te/tahin kahya ni tha | ฉันบอกคุณแล้ว |
| Yaa mhaari chhori sai. | หล่อนเป็นลูกสาวของฉัน |
| Yoo mhaara chhora sai | เขาเป็นลูกชายของฉัน |
| Ton kad si aavega re? (ถามผู้ชาย) | คุณจะมาเมื่อใด? |
| Teri baat dekhun tha | กำลังรอคุณ |
| Tera (Thaara) byaah ho ryaa sai ke? | คุณแต่งงานหรือยัง? |
| Kunn se gaam kaanni chaalya ton? | คุณจะไปเมืองอะไร? |
| Urene aa / Ure naa aa | มาที่นี่ |
| haambe | ใช่/ไม่ใช่ |
| kade/kitod | ที่ไหน |
หมายเหตุ
[แก้]- 1 2 สำหรับภาษาหริยาณวีสำเนียงรันครีที่พูดกันในประเทศปากีสถาน
อ้างอิง
[แก้]- ↑ ภาษาหริยาณวี ที่ Ethnologue (28th ed., 2025)
- ↑ "The Languages of Delhi – A Microcosm of India's Diversity". The Wire. สืบค้นเมื่อ 28 July 2020.
- ↑ Grierson, George Abraham (1916). Linguistic Survey of India: Volume IX, Indo-Aryan Family: Central Group, Part 1, Specimens of Western Hindī and Pañjābī. Superintendent of Government Printing. p. 1.
- ↑ Haryanvi ที่ Ethnologue (28th ed., 2025)
- ↑ Mehami, Hazrat Shah Muhammad Ramzan (c. 1825). عقائدِ عظیم [Aqaid-e-azim] (ภาษาHaryanvi).
{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (ลิงก์)
แหล่งข้อมูลอื่น
[แก้]
- เพลงพื้นบ้านภาษาหริยนวี เก็บถาวร 2016-01-13 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
 | บทความภาษานี้ยังเป็นโครง คุณสามารถช่วยวิกิพีเดียได้โดยการเพิ่มเติมข้อมูล |