ภาษาถิ่น

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไบยังการนำทาง ไปยังการค้นหา

ภาษาถิ่นสามารถจำแนกความหมายได้สองนัยดังนี้

  • ในมุมมองแบบวิชาการ หมายถึง รูปแบบชนิดต่างๆของภาษานั้นๆ เช่นภาษาไทยกลางเป็นภาษาหนึ่งในตระกูลภาษาไท-กะได โดยภาษาชนิดนี้ได้ถูกแบ่งออกอีกเป็นห้าถิ่นหลักได้แก่ ภาษาไทยถิ่นที่ราบภาคกลาง, ภาษาไทยถิ่นเมืองหลวง, ภาษาไทยถิ่นภาคกลางตอนบน, ภาษาไทยถิ่นตะวันตกเฉียงใต้ และ ภาษาไทยโคราช ทั้งนี้ภาษาไทยถิ่นที่ราบภาคกลางจัดเป็นภาษาราชการ, ภาษามาตรฐาน และเป็นภาษาถิ่นอย่างหนึ่งได้ในคราวเดียวกัน โดยทุกภาษาถิ่นจะสามารถเข้าใจภาษาถิ่นอื่นได้ในระดับเจ้าของภาษาเช่นกัน เพราะถือว่าเป็นภาษาเดียวกัน เช่นภาษาไทยถิ่นเมืองหลวงแม้จะมีคำยืมจากภาษาแต้จิ๋วจำนวนมาก รวมถึงบางบริบทที่มีการลำดับคำตามภาษาจีน แต่ผู้ใช้ภาษาไทยถิ่นที่ราบภาคกลาง ซึ่งเป็นสำเนียงถิ่นไทยแท้ ก็สามารถเข้าใจได้ปรกติ หรือเช่น เยอรมันถิ่นแซกซอนล่าง, เยอรมันถิ่นล่างตะวันออก, เยอรมันถิ่นกลางตะวันตก, เยอรมันถิ่นกลางตะวันออก, เยอรมันถิ่นบนเหนือ, เยอรมันถิ่นบนตะวันออก, เยอรมันถิ่นบนตะวันตก แล้วเป็นภาษาถิ่นต่างๆในภาษาเยอรมัน อย่างไรก็ดี ไม่มีภาษาถิ่นใดเป็นภาษามาตรฐานทั้งสิ้น แต่ว่าภาษาเยอรมันมาตรฐานในประเทศเยอรมันก็เอาภาษาถิ่นเบอร์ลิน ซึ่งเป็นหมวดย่อยของเยอรมันถิ่นกลางตะวันออกมาอ้างอิงซะเป็นส่วนมาก
  • ในมุมมองของภาครัฐ หมายถึง ความแตกต่างทางภาษาระหว่างภาษาราชการกับภาษาที่ไม่ใช่ราชการ และมักจะเอาภาษาที่มีความเข้าใจร่วมกันในระดับต่างๆเหมารวมว่าเป็นภาษาเดียวกัน เช่น ในหนังสือราชการ หรือระบบการศึกษาของกระทรงศึกษาธิการระบุว่า ภาษาไทยใต้, คำเมือง, ภาษาลาว (ภาษาอีสาน) เป็นภาษาไทยถิ่น หรือเจาะจงกว่านั้น หมายถึงเป็นภาษาถิ่นในภาษาไทยกลางนั่นเอง ในนัยยะที่สองจะมีความกำกวมมากกว่านัยยะแรก เพราะการระบุในลักษณะเช่นนี้ ก็จะสามารถเหมารวมได้ว่า ภาษาเยอรมัน, ภาษาเนเธอร์แลนด์, ภาษาเดนมาร์ก, ภาษาสวีเดน และอื่นๆ เป็นภาษาถิ่นของภาษาอังกฤษได้เช่นกัน หากภาษาเหล่านั้นถูกใช้ในประเทศอังกฤษ หรือมุมกลับ ก็สามารถเหมารวมได้ว่า ภาษาอังกฤษเป็นภาษาถิ่นของเยอรมันได้เช่นกัน ถ้าภาษาอังกฤษถูกใช้ในประเทศเยอรมัน เป็นต้น

สำหรับนัยยะที่สองจะเรียกนัยยะที่หนึ่งว่า สำเนียง และนัยยะที่หนึ่งจะเรียกนัยยะที่สองว่า ต่างภาษา