ภาษาชูคอต

ภาษาชูคอต
ԓыгъоравэтԓьэн йиԓыйиԓ Ḷygʺoravètḷʹèn jiḷyjiḷ
ออกเสียง	[ɬəɣˀorawetɬˀɛn jiɬəjiɬ]
ประเทศที่มีการพูด	รัสเซีย
ภูมิภาค	เขตปกครองตนเองชูคอตคา
ชาติพันธุ์	ชาวชูคอต
จำนวนผู้พูด	8,526 คน, 52.6% ของประชากรชาวชูคอต  (2020)
ตระกูลภาษา	ชูคอตโก-คัมชัตกัน ชูคอต ภาษาชูคอต
ระบบการเขียน	อักษรซีริลลิก อักษรเตเนวิล (ในอดีต)
รหัสภาษา
ISO 639-3	ckt
การกระจายตัวของประชากรผู้พูดภาษาชูคอตก่อนการมาถึงของชาติตะวันตก (สีส้ม) และภาษาอื่น ๆ ในตระกูลภาษาชูคอตโก-คัมชัตกัน
ภาษาชูคอตถูกจัดลำดับเป็นภาษาใกล้สูญอย่างแน่นอนในแผนที่ชุดภาษาใกล้สูญของโลกโดย UNESCO

ผู้พูดภาษาชูคอต บันทึกใน ประเทศโรมาเนีย

ภาษาชูคอต (อังกฤษ: Chukchi language, Chukot language; ชูคอต: ԓыгъоравэтԓьэн йиԓыйиԓ, อักษรโรมัน: Ḷygʺoravètḷʹèn jiḷyjiḷ) หรือเรียกได้อีกแบบว่า ภาษาชุกชี เป็นภาษาที่อยู่ในตระกูลภาษาชูคอตโก-คัมชัตกันที่พูดโดยชาวชุกชีหรือชาวชูคอตที่อาศัยอยู่และมีภูมิลำเนาอยู่ทางตะวันออกสุดของไซบีเรีย โดยประชากรผู้พูดส่วนใหญ่อยู่ในเขตปกครองตนเองชูคอตคา ภาษานี้มีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับภาษากอร์ยักเป็นอย่างมาก นอกจากนี้ ชาวชุกชีและชาวกอร์ยักมีความคล้ายคลึงทางวัฒนธรรมหลายประการ รวมไปถึงเศรษฐกิจที่ขึ้นอยู่กับการเลี้ยงกวางเรนเดียร์อีกด้วย ทั้งสองชนชาติต่างเรียกตนเองโดยใช้ชื่อว่า ลูโอราเวตลัต (ԓыгъоравэтԓьат [ɬəɣˀorawetɬˀat]) มีรูปเอกพจน์คือ ลูโอราเวตลัน (ԓыгъоравэтԓьан [ɬəɣˀorawetɬˀan]) แปลว่า "ประชาชนที่แท้จริง" ผู้คนเหล่านี้และชนกลุ่มน้อยอื่น ๆ ที่อยู่ในและรอบ ๆ คาบสมุทรคัมชัตคาเรียกกันโดยรวมว่าชาวคัมชาดัล (Kamchadals)

คำว่าชูคอตหรือชุกชีนั้น เป็นคำที่แปลงมาจากคำว่า Chukcha ที่ซึ่งเป็นคำที่เรียกชาวชูคอตโดยชาวรัสเซีย (มีรูปพหูพจน์เป็น Chukchi) โดยคำนี้ยืมมาจากคำว่า Čävča อีกที ที่ซึ่งเป็นคำที่กลุ่มคนที่พูดกลุ่มภาษาตุงกูซิกใช้เรียกชาวชูคอต โดยคำนี้เป็นการยืมคำว่า чавчыв [tʃawtʃəw] ที่ซึ่งมาจากภาษาชูคอตอีกทีหนึ่ง หมายถึง "[ชายที่] ร่ำรวยด้วยกวางเรนเดียร์" แปลอีกนัยหนึ่งว่าผู้เลี้ยงกวางเรนเดียร์แล้วประสบความสำเร็จ หรือชายผู้ร่ำรวยตามมาตรฐานของท้องถิ่น

แม้ว่าภาษาชูคอตจะได้รับการสอนในโรงเรียนประถมศึกษา 28 แห่งทั่วเขตปกครองตนเองชูคอตคาแก่เด็กจำนวน 1,616 คน (ตามข้อมูลปี 2015 ถึง 2016) และมีการออกอากาศทางโทรทัศน์และวิทยุเป็นเวลาหลายชั่วโมงทุกวันเป็นภาษาชูคอต แต่การใช้ภาษาชูคอตในชีวิตประจำวันกลับลดน้อยลงในหมู่ชาวชูคอตพื้นเมือง ตามสำมะโนประชากรปี 2020 ชาวชูคอตจำนวน 8,526 คนจากทั้งหมด 16,200 คนพูดภาษาชูคอต และปัจจุบันชาวชูคอตส่วนใหญ่พูดภาษารัสเซีย (มีน้อยกว่า 100 คนที่รายงานว่าไม่ได้พูดภาษารัสเซียเลย) ภาษานี้อยู่ในรายชื่อภาษาใกล้สูญในแผนที่ชุดภาษาใกล้สูญของโลกของ UNESCO

บรรณานุกรม

• Alevtina N. Zhukova, Tokusu Kurebito,"A Basic Topical Dictionary of the Koryak-Chukchi Languages (Asian and African Lexicon Series, 46)",ILCAA, Tokyo Univ. of Foreign Studies (2004), ISBN 978-4872978964
• Bogoras, W (1901). "The Chukchi of Northeastern Asia". American Anthropologist. 3 (1): 80–108. doi:10.1525/aa.1901.3.1.02a00060.
• Bogoras, W., 1922. "Chukchee". In Handbook of American Indian Languages II, ed. F. Boas, Washington, D.C.
• Comrie, B., 1981. The Languages of the Soviet Union, Cambridge: Cambridge University Press (Cambridge Language Surveys). ISBN 0-521-23230-9 (hardcover) and ISBN 0-521-29877-6 (paperback)
• De Reuse, Willem Joseph, 1994. Siberian Yupik Eskimo: The Language and Its Contacts with Chukchi, Univ. of Utah Press, ISBN 0-87480-397-7
• Dunn, Michael John (1999). A Grammar of Chukchi (PhD Thesis). Australian National University.
• Dunn, Michael, 2000. "Chukchi Women's Language: A Historical-Comparative Perspective", Anthropological Linguistics, Vol. 42, No. 3 (Fall, 2000), pp. 305–328
• Kolga, M. (2001). The Red Book of the Peoples of the Russian Empire. Tallinn: NGO Red Book.
• Krause, Scott R. (1980). Topics in Chukchee Phonology and Morphology. Ann Arbor: UMI.
• Nedjalkov, V. P., 1976. "Diathesen und Satzstruktur im Tschuktschischen" [in German]. In: Ronald Lötzsch (ed.), Satzstruktur und Genus verbi (Studia Grammatica 13). Berlin: Akademie-Verlag, pp. 181–211.
• Priest, Lorna A. (2005). "Proposal to Encode Additional Cyrillic Characters" (PDF). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2016-03-10.
• Skorik, P[etr] Ja., 1961. Grammatika čukotskogo jazyka 1: Fonetika i morfologija imennych častej reči (Grammar of the Chukchi Language: Phonetics and morphology of the nominal parts of speech) [in Russian]. Leningrad: Nauka.
• Skorik, P[etr] Ja., 1977. Grammatika čukotskogo jazyka 2: Glagol, narečie, služebnye slova (Grammar of the Chuckchi Language: Verb, adverb, function words) [in Russian]. Leningrad: Nauka:
• Weinstein, Charles, 2010. Parlons tchouktche [in French]. Paris: L'Harmattan. ISBN 978-2-296-10412-9