ฟองน้ำ (เครื่องมือ)

ฟองน้ำใยพืช: ฟองน้ำใยไม้รวมกับวมกับแผ่นขัดถู

ฟองน้ำใยสัตว์: ฟองน้ำธรรมชาติกรีก

ฟองน้ำ (อังกฤษ: sponge) เป็นอุปกรณ์ทำความสะอาดที่ทำจากวัสดุอ่อนนุ่มและมีรูพรุน โดยทั่วไปใช้ทำความสะอาดพื้นผิวที่ไม่ซึมน้ำ ฟองน้ำมีความสามารถในการในการดูดซับน้ำและสารละลายต่าง ๆ ได้เป็นอย่างดี

เดิมทีทำจากฟองน้ำทะเลธรรมชาติ แต่ปัจจุบันนิยมทำจากวัสดุสังเคราะห์เป็นส่วนใหญ่

ประวัติศาสตร์

หลักฐานการใช้ฟองน้ำเพื่อสุขอนามัยปรากฏครั้งแรกในสมัยกรีกโบราณ นักกีฬาโอลิมปิกอาบน้ำด้วยฟองน้ำทะเลชุบน้ำมันมะกอกหรือน้ำหอมก่อนลงแข่งขัน นอกจากนี้ในมหากาพย์โอดิสซีย์ของกวีโฮเมอร์ เทพฮิฟีสตัสใช้ฟองน้ำทะเลล้างมือ ใบหน้า และหน้าอกด้วย และเหล่าคนรับใช้ในวังของโอดิสเซียสใช้ฟองน้ำทะเลทำความสะอาดโต๊ะอาหารหลังจากที่เหล่าผู้มาขอแต่งงานกับเพเนโลพีรับประทานอาหาร นักปรัชญากรีกอริสโตเติลและเพลโตต่างก็กล่าวถึงฟองน้ำทะเลในบริบททางวิทยาศาสตร์และประวัติศาสตร์ ชาวโรมันโบราณใช้ฟองน้ำทะเลอย่างแพร่หลายเพื่อสุขอนามัย ความเชื่อที่ว่าฟองน้ำมีคุณสมบัติในการบำบัดรักษาทำให้มีการนำไปใช้ในทางการแพทย์เพื่อทำความสะอาดบาดแผลและรักษาโรค ชาวกรีกและโรมันโบราณยังใช้ ไซโลสปอนเจียม (xylospongium) ซึ่งคือฟองน้ำทะเลที่ผูกติดกับไม้เพื่อสุขอนามัยทางทวารหนัก ซึ่งเป็นเครื่องมือที่เรียกว่า โดยจะล้างทำความสะอาดด้วยน้ำทะเล

ในคัมภรีร์พันธสัญญาใหม่ ทหารโรมันคนหนึ่งได้ใช้ฟองน้ำศักดิ์สิทธิ์ชุบน้ำส้มสายชูเสียบปลายหอก (บางฉบับกล่าวว่าเป็นไม้เท้า) ยื่นให้พระเยซูดื่มระหว่างการตรึงกางเขน

ฟองน้ำสังเคราะห์เริ่มมีการผลิตขึ้นหลังจากการคิดค้นโพลีเอสเตอร์ ในช่วงทศวรรษ 1920 และการผลิตโฟมโพลียูรีเทนเชิงพาณิชย์ในปี 1952

เศรษฐกิจ

ประเทศต่าง ๆ รอบทะเลแคริบเบียนและเมดิเตอร์เรเนียน เป็นผู้ส่งออกฟองน้ำทะเลรายใหญ่ที่สุดของโลก ในขณะที่ประเทศผู้นำเข้ารายใหญ่คือประเทศพัฒนาแล้วในยุโรปและอเมริกาเหนือ ตูนิเซียเป็นผู้ส่งออกฟองน้ำทะเลรายหลักของโลก โดยส่งออกฟองน้ำถึง 90% ของทั้งหมดที่ผลิตได้ ฝรั่งเศสเป็นผู้นำเข้ารายใหญ่ โดยนำเข้าจากตูนิเซีย แต่ความต้องการฟองน้ำทะเลในฝรั่งเศสเริ่มลดน้อยลงในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา

ผู้ส่งออกฟองน้ำรายใหญ่ (หน่วยเป็นเมตริกตัน)

ผู้ส่งออก	1981	1982	1983	1984	1985	1986
ตูนิเซีย	74	71	84	81	91	88
คิวบา	36	33	38	33	41	41
ฝรั่งเศส	25	26	33	31	35	30
กรีซ	32	42	36	27	32	22
บาฮามาส	-	8	21	8	3	14
ตุรกี	11	8	7	8	1	1
อียิปต์	5	4	4	2	4	8
ญี่ปุ่น	-	6	4	1	1	6
ฟิลิปปินส์	9	4	5	6	6	4
ลิเบีย	-	-	-	6	3	-
ทั้งหมด	192	202	232	213	245	225

ดูเพิ่มเติม

• ผ้าเช็ดจาน
• เอทิลีนไวนิลแอซีเทต – วัสดุที่ใช้ทำโฟมงานฝีมือ ประกอบด้วยเอทิลีนไวนิลและแอซีเทต
• ฟองน้ำศักดิ์สิทธิ์
• ฟองน้ำโลหะ
• การซึมตามรูเล็ก
• สปันจ์บ็อบ สแควร์แพนส์