พื้นที่สาธารณะ

พื้นที่สาธารณะ (อังกฤษ: public space) คือพื้นที่ที่เปิดให้บุคคลทั่วไปสามารถเข้าถึงและใช้งานได้ ถนน ทางเดินริมถนน ลานจัตุรัส สวนสาธารณะ และหาด มักถือเป็นพื้นที่สาธารณะโดยทั่วไป ในขอบเขตที่จำกัด อาคารของรัฐที่เปิดให้ประชาชนเข้าใช้ เช่น ห้องสมุดสาธารณะ ก็จัดเป็นพื้นที่สาธารณะเช่นกัน แม้ว่ามักจะมีพื้นที่จำกัดการเข้าถึงและข้อจำกัดในการใช้งานมากกว่า แม้อาคารหรือทรัพย์สินเอกชนจะไม่ถือเป็นพื้นที่สาธารณะโดยตรง แต่อาคารหรือพื้นที่เอกชนที่สามารถมองเห็นได้จากทางเดินริมถนนหรือทางสัญจรสาธารณะก็อาจส่งผลต่อภูมิทัศน์ทางสายตาของสาธารณชนได้ เช่น การโฆษณากลางแจ้ง ในช่วงหลัง ได้มีการพัฒนาแนวคิดเรื่อง "พื้นที่ใช้ร่วมกัน" (shared space) เพื่อยกระดับประสบการณ์ของคนเดินเท้าในพื้นที่สาธารณะที่ต้องใช้ร่วมกับยานพาหนะและรูปแบบการสัญจรอื่น ๆ

พื้นที่สาธารณะยังถือเป็นแนวคิดสำคัญในงานทฤษฎีแนววิพากษ์ที่เกี่ยวข้องกับหลากหลายสาขา ไม่ว่าจะเป็นปรัชญา ภูมิศาสตร์เมือง ทัศนศิลป์ วัฒนธรรมศึกษา สังคมศึกษา และการออกแบบชุมชนเมือง โดยทั่วไป พื้นที่สาธารณะมักได้รับคุณค่าในฐานะพื้นที่ประชาธิปไตยสำหรับการรวมกลุ่มและการมีส่วนร่วมทางการเมือง ซึ่งเปิดโอกาสให้กลุ่มต่าง ๆ สามารถแสดงออกและเรียกร้องสิทธิของตนได้

ศูนย์การค้า แม้จะมีสัดส่วนการถือครองโดยเอกชนแตกต่างกันไป ก็ยังมักถูกมองว่าเป็นตัวอย่างของพื้นที่สาธารณะ เนื่องจากประชาชนสามารถเข้าใช้ได้โดยไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียมหรือซื้อตั๋ว แต่ในทางกฎหมายแล้ว ศูนย์การค้าส่วนใหญ่ยังเป็นทรัพย์สินเอกชนและอยู่ภายใต้สิทธิของเจ้าของ