ข้ามไปเนื้อหา

ผลต่างระหว่างรุ่นของ "สาธารณรัฐ"

เพิ่มขึ้น 470 ไบต์ ,  2 ปีที่แล้ว
เพิ่มคำอธิบายรูปแบบสาธารณรัฐโรมัน
ไม่มีความย่อการแก้ไข
(เพิ่มคำอธิบายรูปแบบสาธารณรัฐโรมัน)
'''สาธารณรัฐ''' ({{lang-en|Republic}}) เป็นระบอบการปกครองที่ประเทศถูกพิจารณาว่าเป็น "กิจสาธารณะ" ({{lang-la|res publica}}) มิใช่ธุระหรือทรัพย์สินส่วนตัวของผู้ปกครอง และที่ตำแหน่งหน้าที่ของรัฐได้รับเลือกตั้งโดยตรงหรือโดยอ้อม หรือได้รับแต่งตั้ง มิใช่ได้รับทอด ในสมัยใหม่ นิยามทั่วไปที่เข้าใจง่ายของสาธารณรัฐ คือ ระบอบการปกครองที่[[ประมุขแห่งรัฐ]]มิใช่[[พระมหากษัตริย์]]<ref name="WordNet">{{citation |title=republic |journal=WordNet 3.0 |publisher=Dictionary.com |accessdate=20 March 2009 |url=http://dictionary.reference.com/browse/republic}}</ref><ref name="M-W">{{cite encyclopedia|title=Republic|encyclopedia=Merriam-Webster|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/republic|accessdate=August 14, 2010}}</ref> ปัจจุบัน รัฐเอกราช 135 จาก 206 รัฐใช้คำว่า "สาธารณรัฐ" เป็นส่วนหนึ่งชื่ออย่างเป็นทางการ
 
ทั้งสาธารณรัฐสมัยใหม่และสมัยโบราณแตกต่างกันอย่างมากทั้งในอุดมการณ์และองค์ประกอบ ในสมัยคลาสสิกและสมัยกลาง ต้นแบบของทุกสาธารณรัฐ คือ [[สาธารณรัฐโรมัน]] ซึ่งหมายถึงกรุงโรมยุคสาธารณรัฐ ในระหว่างสมัยที่ไม่มีพระมหากษัตริย์กับสมัยที่มีจักรพรรดิปกครองอยู่ช่วงหนึ่ง แต่หากปกครองโดยบุคคลที่มาจากการเลือกจากคณะผู้เลือกตั้ง ในประเพณีการเมืองสมัยกลางและ[[สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา]]อิตาลีปัจจุบันที่เรียกว่า "มนุษยนิยมพลเมือง" (civic humanism) นั้น บางครั้งถูกมองว่าได้รับมาจากนักสาธารณรัฐนิยมโรมันโดยตรง อย่างไรก็ดี นักประพันธ์โรมันที่ได้รับอิทธิพลจากกรีก อย่าง[[พอลิเบียส]]และ[[คิเคโร]] บางครั้งใช้คำดังกล่าวเป็นคำแปลของคำภาษากรีกว่า politeia ซึ่งอาจหมายถึงระบอบโดยทั่วไป แต่ยังสามารถใช้กับระบอบบางประเภทโดยเจาะจงซึ่งมิได้สอดคล้องพอดีกับสาธารณรัฐโรมัน สาธารณรัฐมิได้เทียบเท่ากับประชาธิปไตยในยุคคลาสสิก อย่างเช่น เอเธนส์ แต่ซึ่งก็มีลักษณะความเป็นประชาธิปไตยแตกต่างไปจากยุคศตวรรษที่ 19 อีเช่นกัน
 
ในสาธารณรัฐสมัยใหม่ เช่น [[สหรัฐอเมริกา]] [[ฝรั่งเศส]] [[รัสเซีย]] และ[[อินเดีย]] ฝ่ายบริหารมีความชอบธรรมจากทั้งโดย[[รัฐธรรมนูญ]]และการออกเสียงเลือกตั้งของประชาชน เป็นอิทธิพลจาก [[มงแต็สกีเยอ]] ซึ่งรวมประชาธิปไตยมาจากระบบทั้งสองแบบ ซึ่งที่ประชาชนทุกคนมีส่วนร่วมในการปกครอง และส่วนการปกครองแบบ[[อภิชนาธิปไตย]]หรือ[[คณาธิปไตย]] ซึ่งมีคนเพียงส่วนน้อยเท่านั้นที่ปกครอง เป็นระบอบการปกครองแบบสาธารณรัฐ<ref>Montesquieu, ''Spirit of the Laws'', Bk. II, ch. 2–3.</ref>
 
ส่วนใหญ่สาธารณรัฐมักเป็น[[รัฐเอกราช]] แต่ยังมีหน่วยต่ำกว่ารัฐที่เรียกว่า สาธารณรัฐ หรือมีการปกครองที่ถูกอธิบายว่า "เป็นสาธารณรัฐ" โดยธรรมชาติเช่นกัน ตัวอย่างเช่น มาตรา 4 ของ[[รัฐธรรมนูญแห่งสหรัฐอเมริกา]] "ประกันว่าทุกรัฐในสหภาพนี้มีระบอบการปกครองแบบสาธารณรัฐ"<ref>[http://www.archives.gov/exhibits/charters/constitution_transcript.html Constitution of the United States.]</ref> เขตการปกครองของ[[สหภาพโซเวียต]]ถูกอธิบายว่าเป็นสาธารณรัฐ และสองในนั้น คือ [[สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตยูเครน]]และ[[สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตเบลารุส|เบลารุส]] มีที่นั่งของตนใน[[สหประชาชาติ]] ขณะที่[[รัฐธรรมนูญแห่งสหภาพโซเวียต]]อธิบายสหภาพว่าเป็น "รัฐเดี่ยว สหพันธ์และพหุชาติ" ที่จริงแล้วเป็นรัฐเดี่ยวเพราะ[[พรรคคอมมิวนิสต์แห่งสหภาพโซเวียต]]ใช้อำนาจในรูปรวมศูนย์เหนือ[[สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียต]]ซึ่งปกครองตนเองแต่ในนาม<ref>{{cite book |title=Understanding Principles of Politics and the State |first1=John J. |last1=Schrems |publisher=University Press of America |edition=revised |year=2007 |page=206 |isbn=9780761838258}}</ref>