ผลต่างระหว่างรุ่นของ "ระบบประสาทสั่งการ"

ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
ปรับข้อมูลและสำนวน
(ปรับข้อมูลและสำนวน)
(ปรับข้อมูลและสำนวน)
{{cite book | year = 2018 | title = Neuroscience | edition = 6th | editor-last1 = Purves | editor-first1 = Dale | editor-last2 = Augustine | editor-first2 = George J | editor-last3 = Fitzpatrick | editor-first3 = David | editor-last4 = Hall | editor-first4 = William C | editor-last5 = Lamantia | editor-first5 = Anthony Samuel | editor-last6 = Mooney | editor-first6 = Richard D | editor-last7 = Platt | editor-first7 = Michael L | editor-last8 = White | editor-first8 = Leonard E | publisher = Sinauer Associates | isbn = 9781605353807 | at = Glossary, motor system, p. G-18 | quote = '''motor systems''' A broad term used to describe all the central and peripheral structures that support motor behavior. }}</ref><ref name=VandenBos2015>
{{cite book | editor-last1 = VandenBos | editor-first1 = Gary R | year = 2015 | title = motor system | edition = 2nd | work = APA dictionary of psychology | location = Washington, DC | publisher = American Psychological Association | isbn = 978-1-4338-1944-5 | pages = 672 | doi = 10.1037/14646-000 | quote = the complex of skeletal muscles, neural connections with muscle tissues, and structures of the central nervous system associated with motor functions. Also called neuromuscular system. }}</ref>
โดยกระตุ้นให้กล้ามเนื้อหดและคลายตัวก่อการซึ่งทำให้ร่างกายเคลื่อนไหว
โครงสร้างนอกประสาทกลางอาจรวม[[กล้ามเนื้อโครงร่าง]]และ[[เส้นใยประสาทนำเข้า]]ออก (efferent fiber) ที่ส่งไปยัง[[กล้ามเนื้อ]]
โครงสร้างในระบบประสาทกลางรวมทั้ง[[เปลือกสมอง]], {{nowrap |[[ก้านสมอง]]}}, [[ไขสันหลัง]], ระบบประสาทพีระมิด ([[ลำเส้นใยประสาทพีระมิด]]) รวมทั้ง[[เซลล์ประสาทสั่งการบน]] ({{abbr |UMN| upper motor neurons }}), [[extrapyramidal system]], [[สมองน้อย]] และ[[เซลล์ประสาทสั่งการล่าง]] ({{abbr |LMN| lower motor neuron }}) ในก้านสมองและไขสันหลัง<ref>{{cite book | last = Augustine | first = James R. | title = Human Neuroanatomy | chapter = 15 - The Motor System: Part 1 - Lower Motoneurons and the Pyramidal System | year = 2008 | publisher = Academic Press | location = San Diego, CA | isbn = 978-0-12-068251-5 | at = 15.1. REGIONS INVOLVED IN MOTOR ACTIVITY, p. 259}}</ref>
 
== ระบบประสาทที่มีหน้าที่เกี่ยวกับการเคลื่อนไหว ==
การทำงานของระบบประสาทสั่งการจะต้องอาศัยสมองหลายบริเวณเพื่อควบคุมและแปลผลให้เกิดการเคลื่อนไหว เช่น somatosensory cortex, supplementary motor area (SMA), premotor cortex, และ basal ganglia เป็นต้น ระบบประสาทที่ทำหน้าที่เกี่ยวกับการเคลื่อนไหวสามารถแบ่งออกเป็น 4 ระบบที่ทำงานร่วมกัน ระบบแรกอยู่ใน[[เนื้อเทา]]ของ[[ก้านสมอง]]และ[[ไขสันหลัง]] เซลล์ที่เกี่ยวข้องอย่างแรกคือ[[เซลล์ประสาทสั่งการล่าง]] ({{abbr |LMN| lower motor neuron }}) LMN ที่ก้านสมองส่ง[[แอกซอน]]ไปยัง[[กล้ามเนื้อโครงร่าง]]ของศีรษะ และ LMN ที่ไขสันหลังส่งไปยังกล้ามเนื้อของร่างกาย เซลล์อย่างที่สองเป็นวงจรประสาทคือ[[เครือข่ายอินเตอร์นิวรอน]]ใกล้ ๆ LMN ซึ่งเป็นแหล่งกระแสประสาทที่ LMN ได้รับโดยหลัก การเริ่มและการควบคุมการเคลื่อนไหวของร่างกายของระบบประสาทจะต้องผ่าน LMN เป็นด่านสุดท้าย ส่วนวงจรประสาทใกล้ ๆ LMN ได้รับกระแสประสาททั้งจาก[[เซลล์ประสาทรับความรู้สึก]]ใน[[ระบบประสาทนอกส่วนกลาง]]และจากส่วนต่าง ๆ ใน[[สมอง]] รูปแบบการเชื่อมต่อกันของวงจรประสาททำให้ประสานการทำงานของกล้ามเนื้อต่าง ๆ ได้อย่างเป็นระเบียบ ในสัตว์ทดลอง แม้ถ้าตัดการเชื่อมต่อของไขสันหลังกับสมองแล้วกระตุ้นวงจรประสาทที่เหมาะสม ก็ยังทำให้สัตว์เคลื่อนไหว (นอกอำนาจจิตใจ) เหมือนกับเดินได้<ref name=Purves2018-p357-359>{{harvp |Purves et al |2018 | loc = Neural Centers Responsible for Movement, pp. 357-359 }}</ref>
 
ระบบที่สองเป็น[[เซลล์ประสาทสั่งการบน]] ({{abbr |UMN| upper motor neuron }}) ในก้านสมองและ[[เปลือกสมอง]] ที่ส่งแอกซอนโดยมากไปยังวงจรประสาทใกล้ ๆ LMN และบางครั้งไปยัง LMN โดยตรง ซึ่งจำเป็นเพื่อเคลื่อนไหวร่างกายใต้อำนาจจิตใจและเมื่อต้องใช้ทักษะไม่ว่าจะโดยเวลาหรือโดยปริภูมิ UMN ในส่วนต่าง ๆ รวมทั้ง<ref name=Purves2018-p357-359 />
* ใน[[สมองกลีบหน้า]]
** ใน [[primary motor cortex]] ([[บริเวณบรอดมันน์]] 4) และใน premotor cortex (โดยหลักบริเวณบรอดมันน์ 6) จำเป็นเพื่อวางแผน ริเริ่ม และจัดลำดับการเคลื่อนไหวศีรษะ ร่างกาย และแขนขา อนึ่ง บริเวณบรอดมันน์ 8 ในสมองกลีบหน้าก็ทำหน้าที่เช่นเดียวกันในการเคลื่อนไหวตาด้วย
** ใน inferior frontal gyrus ส่วนหลัง (posterior) โดยปกติในสมองซีกซ้าย ซึ่งเรียกว่า Broca's area หรือบริเวณบรอดมันน์ 44 และ 45 โดยเป็นส่วนของ premotor cortex เป็นส่วนที่ขาดไม่ได้ในการพูด
* ใน [[anterior cingulate cortex]] UMN ที่บริเวณบรอดมันน์ 24 ควบคุมกล้ามเนื้อที่[[ใบหน้า]]เพื่อแสดงออกความรู้สึกและอารมณ์
* ใน[[ก้านสมอง]] UMN มีหน้าที่ควบคุมความตึงกล้ามเนื้อ ปรับแนวทิศทางตา ศีรษะ และร่างกายตามข้อมูลที่ได้จาก[[ระบบการทรงตัว]] [[ระบบรับความรู้สึกทางกาย]] [[ระบบการได้ยิน]]และ[[ระบบการเห็น]] เป็นระบบที่ขาดไม่ได้ในการไปในที่ต่าง ๆ และในการควบคุมท่าทางและ[[อากัปกิริยา]]
 
ระบบที่สามและสี่ไม่ได้ส่งแอกซอนโดยตรงไปยัง LMN หรือวงจรประสาทใกล้ ๆ มัน แต่มันมีอิทธิพลโดยอ้อมด้วยการปรับการทำงานของ UMN ในก้านสมองและเปลือกสมอง ระบบที่สามก็คือ[[สมองน้อย]]ซึ่งทำหน้าที่คล้ายกับระบบเซอร์โวให้แก่ UMN คือมันตรวจจับความแตกต่างระหว่างการเคลื่อนไหวจริง ๆ และการเคลื่อนไหวที่ต้องการ และส่งกระแสประสาทเพื่อลดความแตกต่างไปยัง UMN สมองน้อยทำหน้าที่เช่นนี้ทั้งในระยะสั้นและระยะยาว โดยอย่างหลังเรียกว่า [[motor learning]] คนไข้ที่สมองน้อยเสียหายมีปัญหาเคลื่อนไหวร่างกายทั้งโดยทิศทางและโดยความมากน้อยของการเคลื่อนไหว<ref name=Purves2018-p357-359 />
 
ระบบที่สี่ก็คือ [[basal ganglia]] ซึ่งอยู่ใน[[สมองส่วนหน้า]] มีหน้าที่ป้องกันไม่ให้ UMN ก่อการเคลื่อนไหวที่ไม่ต้องการ และเตรียมระบบประสาทสั่งการเพื่อเริ่มการเคลื่อนไหว คนไข้ที่สมองส่วนนี้มีปัญหาก็มีจะมีปัญหาการเคลื่อนไหว เช่น คนไข้[[โรคพาร์คินสัน]]และ[[โรคฮันติงตัน]] เป็นปัญหาเกี่ยวกับการเปลี่ยนการเคลื่อนไหวใต้อำนาจจิตใจรูปแบบหนึ่งไปเป็นอีกรูปแบบหนึ่ง<ref name=Purves2018-p357-359 />
 
== ลำเส้นใยประสาทพีระมิด ==
ลำเส้นใยประสาทพีระมิด (pyramidal tract, pyramidal motor system) เริ่มจากศูนย์สั่งการใน[[เปลือกสมอง]]<ref>{{cite journal | authors = Rizzolatti, G; Luppino, G | year = 2001 | url = http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0896627301004238 | title = The Cortical Motor System. | journal = Neuron | volume = 31 | pages = 889-901 }} </ref>
ลำเส้นใยประสาทนี้มีทั้งเซลล์ประสาทสั่งการบน (UMN) และล่าง (LMN)
กระแสประสาทเริ่มมาจาก{{nowrap |[[เซลล์พิระมิด]]}}ขนาดใหญ่คือ[[เซลล์เบ็ตซ์]]ภายใน[[เปลือกสมองสั่งการ]] (motor cortex)
ซึ่งก็คือส่วน [[precentral gyrus]] ของ[[เปลือกสมอง]]
เซลล์เหล่านี้จึงเป็น[[เซลล์ประสาทสั่งการบนของ]]ลำเส้นใยประสาทนี้
แอกซอนของเซลล์จะวิ่งผ่านใต้เปลือกสมองไปยัง corona radiata<!--*** เริ่มเชิงอรรถ ***-->{{Efn-ua |
ในสาขา[[ประสาทกายวิภาคศาสตร์]] '''corona radiata''' เป็นแผ่น[[เนื้อขาว]]ที่ดำเนินไปทางด้านล่าง (ventral) โดยเรียกว่า internal capsule และดำเนินไปด้านบน (dorsal) โดยเป็น centrum semiovale
แผ่นที่ประกอบด้วย[[แอกซอน]]ทั้งที่ส่งขึ้น (ascending) และส่งลง (descending) นี้ขนส่งกระแสประสาทระหว่างเปลือกสมองกับส่วนอื่น ๆ ในระบบประสาทโดยมาก
}}<!--*** จบเชิงอรรถ ***-->
แล้วไปยัง internal capsule ผ่านสาขาด้านหลัง (posterior) ของ internal capsule ไปยัง[[สมองส่วนกลาง]]และ[[ก้านสมองส่วนท้าย]] (medulla oblongata)
 
ในส่วนล่างของก้านสมองส่วนท้าย เส้นใยประสาทเหล่านี้ 80-85% จะข้ามไขว้ทแยง (decussate) ไปยังอีกซีกหนึ่งของร่างกาย แล้วลงไปตาม[[เนื้อขาว]]ของ lateral funiculus ในไขสันหลัง
ที่เหลือ 15-20% ลงไปตามเนื้อขาวซีกร่างกายเดียวกัน
แต่ที่ส่งไปยังปลายแขนปลายขา 100% จะข้ามไปยังซีกตรงข้าม
เส้นใยประสาทจะไปยุติที่[[เนื้อเทา]]ในส่วนปีกหน้า (anterior horn) ของไขสันหลังในระดับต่าง ๆ
เป็นส่วนที่มี[[เซลล์ประสาทสั่งการล่าง]] (LMN)
ส่วนซึ่งส่งเส้นประสาทสั่งการรอบนอกจะส่งกระแสประสาทจาก anterior horn ไปยังกล้ามเนื้อส่วนต่าง ๆ
 
== Extrapyramidal system ==
วิถีประสาทพิรามิด (คือ corticospinal tract และ corticobulbar tract บางส่วน) อาจส่งเส้นประสาทไปยังเซลล์ประสาทสั่งการในไขสันหลังและในก้านสมองโดยตรง เทียบกับ extrapyramidal system ที่มีบททบาทในเการปรับและควบคุมเซลล์ประสาทสั่งการโดยอ้อม
 
extrapyramidal tract โดยหลักพบที่ [[reticular formation]] ของ[[พอนส์]]และก้านสมองส่วนท้าย และปรับการทำงานของ[[เซลล์ประสาทสั่งการล่าง]]ในไขสันหลังที่มีบทบาทเกี่ยวกับ[[รีเฟล็กซ์]] การเคลื่อนที่ (locomotion) การเคลื่อนไหวที่ซับซ้อน และการควบคุมท่าทางของร่างกาย (postural control)
ลำเส้นใยประสาทเหล่านี้เองก็ควบคุมโดยส่วนต่าง ๆ ของระบบประสาทกลาง รวมทั้ง nigrostriatal pathway, [[basal ganglia]], [[สมองน้อย]], [[vestibular nuclei]] และเปลือกสมองที่รับความรู้สึกส่วนต่าง ๆ
องค์ประกอบการควบคุมเหล่านี้สามารถจัดเป็นส่วนของระบบประสาทนี้ เพราะปรับการทำงานของกล้ามเนื้อโดยไม่ได้ส่งกระแสประสาทไปยังเซลล์ประสาทสั่งการโดยตรง
* lateral vestibulospinal tract
* tectospinal tract
 
== ระบบประสาทที่มีหน้าที่เกี่ยวกับการเคลื่อนไหว ==
การทำงานของระบบประสาทสั่งการจะต้องอาศัยสมองหลายบริเวณเพื่อควบคุมและแปลผลให้เกิดการเคลื่อนไหว เช่น somatosensory cortex, supplementary motor area (SMA), premotor cortex, และ basal ganglia เป็นต้น ระบบประสาทที่ทำหน้าที่เกี่ยวกับการเคลื่อนไหวสามารถแบ่งออกเป็น 4 ระบบที่ทำงานร่วมกัน ระบบแรกอยู่ใน[[เนื้อเทา]]ของ[[ก้านสมอง]]และ[[ไขสันหลัง]] เซลล์ที่เกี่ยวข้องอย่างแรกคือ[[เซลล์ประสาทสั่งการล่าง]] ({{abbr |LMN| lower motor neuron }}) LMN ที่ก้านสมองส่ง[[แอกซอน]]ไปยัง[[กล้ามเนื้อโครงร่าง]]ของศีรษะ และ LMN ที่ไขสันหลังส่งไปยังกล้ามเนื้อของร่างกาย เซลล์อย่างที่สองเป็นวงจรประสาทคือ[[เครือข่ายอินเตอร์นิวรอน]]ใกล้ ๆ LMN ซึ่งเป็นแหล่งกระแสประสาทที่ LMN ได้รับโดยหลัก การเริ่มและการควบคุมการเคลื่อนไหวของร่างกายของระบบประสาทจะต้องผ่าน LMN เป็นด่านสุดท้าย ส่วนวงจรประสาทใกล้ ๆ LMN ได้รับกระแสประสาททั้งจาก[[เซลล์ประสาทรับความรู้สึก]]ใน[[ระบบประสาทนอกส่วนกลาง]]และจากส่วนต่าง ๆ ใน[[สมอง]] รูปแบบการเชื่อมต่อกันของวงจรประสาททำให้ประสานการทำงานของกล้ามเนื้อต่าง ๆ ได้อย่างเป็นระเบียบ ในสัตว์ทดลอง แม้ถ้าตัดการเชื่อมต่อของไขสันหลังกับสมองแล้วกระตุ้นวงจรประสาทที่เหมาะสม ก็ยังทำให้สัตว์เคลื่อนไหว (นอกอำนาจจิตใจ) เหมือนกับเดินได้<ref name=Purves2018-p357-359>{{harvp |Purves et al |2018 | loc = Neural Centers Responsible for Movement, pp. 357-359 }}</ref>
 
ระบบที่สองเป็น[[เซลล์ประสาทสั่งการบน]] ({{abbr |UMN| upper motor neuron }}) ในก้านสมองและ[[เปลือกสมอง]] ที่ส่งแอกซอนโดยมากไปยังวงจรประสาทใกล้ ๆ LMN และบางครั้งไปยัง LMN โดยตรง ซึ่งจำเป็นเพื่อเคลื่อนไหวร่างกายใต้อำนาจจิตใจและเมื่อต้องใช้ทักษะไม่ว่าจะโดยเวลาหรือโดยปริภูมิ UMN ในส่วนต่าง ๆ รวมทั้ง<ref name=Purves2018-p357-359 />
* ใน[[สมองกลีบหน้า]]
** ใน [[primary motor cortex]] ([[บริเวณบรอดมันน์]] 4) และใน premotor cortex (โดยหลักบริเวณบรอดมันน์ 6) จำเป็นเพื่อวางแผน ริเริ่ม และจัดลำดับการเคลื่อนไหวศีรษะ ร่างกาย และแขนขา อนึ่ง บริเวณบรอดมันน์ 8 ในสมองกลีบหน้าก็ทำหน้าที่เช่นเดียวกันในการเคลื่อนไหวตาด้วย
** ใน inferior frontal gyrus ส่วนหลัง (posterior) โดยปกติในสมองซีกซ้าย ซึ่งเรียกว่า Broca's area หรือบริเวณบรอดมันน์ 44 และ 45 โดยเป็นส่วนของ premotor cortex เป็นส่วนที่ขาดไม่ได้ในการพูด
* ใน [[anterior cingulate cortex]] UMN ที่บริเวณบรอดมันน์ 24 ควบคุมกล้ามเนื้อที่[[ใบหน้า]]เพื่อแสดงออกความรู้สึกและอารมณ์
* ใน[[ก้านสมอง]] UMN มีหน้าที่ควบคุมความตึงกล้ามเนื้อ ปรับแนวทิศทางตา ศีรษะ และร่างกายตามข้อมูลที่ได้จาก[[ระบบการทรงตัว]] [[ระบบรับความรู้สึกทางกาย]] [[ระบบการได้ยิน]]และ[[ระบบการเห็น]] เป็นระบบที่ขาดไม่ได้ในการไปในที่ต่าง ๆ และในการควบคุมท่าทางและ[[อากัปกิริยา]]
 
ระบบที่สามและสี่ไม่ได้ส่งแอกซอนโดยตรงไปยัง LMN หรือวงจรประสาทใกล้ ๆ มัน แต่มันมีอิทธิพลโดยอ้อมด้วยการปรับการทำงานของ UMN ในก้านสมองและเปลือกสมอง ระบบที่สามก็คือ[[สมองน้อย]]ซึ่งทำหน้าที่คล้ายกับระบบเซอร์โวให้แก่ UMN คือมันตรวจจับความแตกต่างระหว่างการเคลื่อนไหวจริง ๆ และการเคลื่อนไหวที่ต้องการ และส่งกระแสประสาทเพื่อลดความแตกต่างไปยัง UMN สมองน้อยทำหน้าที่เช่นนี้ทั้งในระยะสั้นและระยะยาว โดยอย่างหลังเรียกว่า [[motor learning]] คนไข้ที่สมองน้อยเสียหายมีปัญหาเคลื่อนไหวร่างกายทั้งโดยทิศทางและโดยความมากน้อยของการเคลื่อนไหว<ref name=Purves2018-p357-359 />
 
ระบบที่สี่ก็คือ [[basal ganglia]] ซึ่งอยู่ใน[[สมองส่วนหน้า]] มีหน้าที่ป้องกันไม่ให้ UMN ก่อการเคลื่อนไหวที่ไม่ต้องการ และเตรียมระบบประสาทสั่งการเพื่อเริ่มการเคลื่อนไหว คนไข้ที่สมองส่วนนี้มีปัญหาก็มีจะมีปัญหาการเคลื่อนไหว เช่น คนไข้[[โรคพาร์คินสัน]]และ[[โรคฮันติงตัน]] เป็นปัญหาเกี่ยวกับการเปลี่ยนการเคลื่อนไหวใต้อำนาจจิตใจรูปแบบหนึ่งไปเป็นอีกรูปแบบหนึ่ง<ref name=Purves2018-p357-359 />
 
== ดูเพิ่ม ==
 
== เชิงอรรถ ==
{{notelist | group = upper-alpha |30em}}
 
== อ้างอิง ==
12,251

การแก้ไข

รายการนำทางไซต์