ผลต่างระหว่างรุ่นของ "รางเดี่ยว"

ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
ไม่มีคำอธิบายอย่างย่อ
(Potapt ย้ายหน้า โมโนเรล ไปยัง รางเดี่ยว)
[[ไฟล์:Monorail Moskau - Einfahrt in Station Telezentrum.jpg|thumb|350px|right|รถโมโนเรลรถรางเดี่ยวในกรุง[[มอสโก]] [[ประเทศรัสเซีย]]]]
 
'''โมโนเรลรางเดี่ยว''' ({{lang-en|monorail}}) เป็นระบบขนส่งทางรางชนิดหนึ่ง ต่างจากระบบเดิมแทนที่จะมีราวเหล็กสองราวประกอบเป็นราง กลับมีลักษณะเป็นราวเหล็กเส้นเดียวให้รถวิ่งผ่าน คำว่าโมโนเรล monorail มีมาตั้งแต่ [[พ.ศ. 2440]]<ref>{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=monorail |title=Etymology Online entry for monorail |publisher=Etymonline.com |date= |accessdate=2010-09-11}}</ref> โดย[[ออยเกน ลังเกน]] (Eugen Langen) วิศวกรชาวเยอรมัน โดยสมาสคำว่า mono-เดี่ยว และ rail-ราวเหล็กสำหรับประกอบรางรถไฟ เข้าด้วยกัน
 
รถที่ใช้กับโมโนเรลรางเดี่ยว จะวิ่งบนทางที่มีขนาดแคบกว่าตัวรถ<ref>{{cite web|url=http://www.monorails.org/tMspages/WhatIs.html |title=Monorail Society, What is a monorail? |publisher=Monorails.org |date= |accessdate=2010-09-11}}</ref>โดยอาจมีครีบสำหรับกอดรัดให้ตัวรถติดกับทางไว้ก็ได้ นิยมใช้เป็นระบบขนส่งมวลชนขนาดกลาง จำนวนคนไม่มาก ต่างจากระบบรถไฟฟ้ารางรถรางหนัก (heavy rail) ซึ่งขนส่งคนได้ในปริมาณที่มากกว่า
 
== ความแตกต่างจากระบบขนส่งรูปแบบอื่น ==
=== ความแตกต่าง ===
โมโนเรลรถรางเดี่ยวแตกต่างจาก[[รถราง]]และระบบ[[รางเบา]] โมโนเรลรางเดี่ยวสมัยใหม่มักจะมีการแบ่งพื้นที่จากช่องทางอื่นและคนเดินเท้าอย่างชัดเจน โมโนเรลรางเดี่ยวสามารถเคลื่อนและรองรับได้ด้วยที่รองรับน้ำหนักเพียงส่วนเดียวแตกต่างจากระบบอื่น นอกจากนี้โมโนเรลรางเดี่ยวยังไม่ต้องมีการรับไฟฟ้าจากเสาสาลี่อีกด้วย
 
=== รถไฟพลังแม่เหล็ก ===
[[รถไฟพลังแม่เหล็ก]]บางส่วนใช้ในรูปแบบโมโนเรลรางเดี่ยวเช่น Transrapid และ Linimo แต่มีความแตกต่างจากโมโนเรลรางเดี่ยวรูปแบบอื่นที่รถไฟพลังแม่เหล็กจะไม่มีการสัมผัสกับราวโดยตรง
 
== ประวัติ ==
ในปี พ.ศ. 2363 อิวาน เอลมานอฟ (Ivan Elmanov) นักประดิษฐ์ชาวรัสเซีย ได้คิดดัดแปลงรางรถไฟธรรมดาที่เคยมีราวเหล็กสองราว ให้เหลือราวเหล็กเพียงเส้นเดียว ในเวลาต่อมา แนวคิดดังกล่าวถูกได้รับการนำไปปรับใช้ที่อังกฤษในปีต่อมา โดยได้นำไปใช้ที่ท่าเรือเดปฟอร์ด (Deptford Dockyard) กรุงลอนดอน และทางรถไฟสายเชสฮันต์ (Chesthunt) ซึ่งใช้สำหรับขนส่งหินจากเหมืองขุดหิน พร้อมไปกับการขนส่งคนโดยสารอีกด้วย ทางรถไฟสายเชสต์ฮันต์ ถือเป็นทางรถไฟราวเดี่ยวสายแรกที่ขนส่งคนโดยสารสายแรกของโลก<ref>{{cite web|title=Finchley Society Annual General Meeting Minutes|author=Finchley Society|url=http://www.finchleysociety.org.uk/Newsletters/1990s/1997/6-97.pdf|date=1997-06-26|accessdate=2009-04-03}}</ref><ref>{{cite web|title=June 25 - Today in Science History|author=Today in Science History|url=http://www.todayinsci.com/6/6_25.htm|accessdate=2009-04-03}}</ref>
 
ในยุคแรก ๆ ทางรถโมโนเรลรถรางเดี่ยวเป็นราวเหล็กรูปปากแตรคู่สำหรับให้ครีบล้อเกาะ แทนระบบเดิมที่ให้ล้อวางบนราวเหล็กสองเส้น บางทีอาจนำตู้โดยสารลงไปแขวนไว้กับล้อที่ติดบนราว แล้วให้ไหลไปตามราวก็ได้ เช่นที่เมืองวูปแปร์ตัล (Wuppertal) ประเทศเยอรมนี ในเวลาต่อมา รถโมโนเรลรถรางเดี่ยวได้มีการพัฒนาให้มีล้อสองชุด ชุดหนึ่งทำหน้าที่ประคองตัวรถ อีกชุดทำหน้าที่ขับเคลื่อน รถโมโนเรลรถรางเดี่ยวได้มีการใช้แพร่หลายมากขึ้นโดยลำดับ โดยในปี พ.ศ. 2499<ref>[http://books.google.com/books?id=QuEDAAAAMBAJ&pg=PA77&dq=1954+Popular+Mechanics+January&hl=en&sa=X&ei=jLnBT_OmOpT3gAfc2_WlBQ&ved=0CD4Q6AEwAjgy#v=onepage&q&f=true "First U.S. Monorail Has Trial Run."] ''Popular Mechanics'', June 1956, p. 77.</ref>ได้มีการทดสอบรถโมโนเรลรถรางเดี่ยวที่เมืองฮูสตัน รัฐเทกซัส ให้หลังจากนั้นก็มีการนำไปติดตั้งที่สวนสนุกดิสนีย์แลนด์<ref name="monoraildisn">{{cite journal|title=Disneyland Adds Submarine and Monorail|journal=Popular Mechanics|year=1959|month=July|url=http://books.google.com/books?id=ttsDAAAAMBAJ&lpg=PA77&dq=monorail&pg=PA77#v=onepage&q=monorail&f=false|accessdate=21 December 2010}}</ref> รวมไปถึงใช้เป็นระบบขนส่งมวลชนในกรุงโตเกียวอีกด้วย
 
== ชนิดและลักษณะทางเทคนิค ==
[[ไฟล์:Schwebebahn ueber Strasse.jpg|thumb|right|[[Wuppertal Schwebebahn]] โมโนเรลรางเดี่ยวแบบแขวนขบวนแรกของโลก]]
รถโมโนเรลรถรางเดี่ยว สามารถจำแนกตามการจัดวางได้สองแบบคือแบบวางคร่อมราว (straddle-beam) กับแบบแขวนไว้กับราว (suspended)
 
รูปแบบโมโนเรลรางเดี่ยวที่นิยมใช้มากที่สุดในทุกวันนี้คือแบบวางคร่อมราว ซึ่งล้อยางจะติดตั้งไว้ที่ด้านใต้ท้องรถและกะบังข้างตัวรถ เพื่อให้ตัวรถสามารถหนีบยึดไว้กับราวคอนกรีตที่มีความกว้างราว 0.6-0.9 เมตรได้ โดยโมโนเรลรางเดี่ยวรูปแบบนี้เป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายจากการนำไปใช้โดยบริษัทของ[[เยอรมนี]]อย่างอัลเวก
 
สำหรับรถแบบแขวนไว้กับราว จะมีแคร่ล้อเหล็กซึ่งวิ่งบนราวเหล็ก ใต้แคร่จะแขวนตู้โดยสารไว้ ระบบดังกล่าวถูกบุกเบิกและนำไปใช้แพร่หลายโดยกลุ่มองค์กรเพื่อการศึกษาธุรกิจแห่งฝรั่งเศส (SAFEGE) และมีการใช้ที่เมืองวูปแปร์ตัล บาร์เมน และเอเบอร์เฟล ประเทศเยอรมนี
 
=== พลังงาน ===
รถโมโนเรลรถรางเดี่ยว ขับเคลื่อนด้วยกระแสไฟฟ้าที่ส่งผ่านรางที่สามหรือรางไฟ (third rail) แต่บางครั้งอาจใช้เครื่องยนต์ดีเซลขับเคลื่อน<ref>{{cite web|url=http://www.monorails.org/tMspages/Metrail1.html |title=Metrail Test Track Photo Essay - page one of three |publisher=Monorails.org |date=2002-10-18 |accessdate=2010-09-11}}</ref> นอกจากนี้บางระบบในอดีตยังมีการใช้พลังงานในรูปแบบของรถจักรไอน้ำเช่น [[Lartigue Monorail]]
 
=== แรงแม่เหล็ก ===
ในรถโมโนเรลรถรางเดี่ยวที่ทันสมัยขึ้นอาจใช้สนามแม่เหล็กยกรถให้ลอยเหนือราวแล้วผลักให้วิ่งไป เรียกว่า[[รถไฟพลังแม่เหล็ก]]หรือแมกเลฟ (MAGLEV) ซึ่งขึ้นชื่อว่าเป็นระบบรางที่มีความเร็วสูงที่สุดในโลก โดย JR-Maglev ของญี่ปุ่นเป็นเจ้าของสถิติอยู่ที่ 581 กิโลเมตรต่อชั่วโมง อย่างไรก็ตาม ราวเกาะสำหรับรถไฟแมกเลฟอาจจะกว้างมากจนไม่อาจเรียกว่าราวเกาะแบบโมโนเรลรางเดี่ยวก็ได้<ref>{{cite web|last=Svensson|first=Einar|title=Definition and Description of Monorail|url=http://www.urbanaut.com/Definition%2520and%2520Description%2520of%2520Monorail.pdf|accessdate=16 August 2012}}</ref><ref>{{cite web|last=society|first=monorail|title=definition of monorail|url=http://www.monorails.org/tmspages/WhatIs.html|publisher=monorail society|accessdate=16 August 2012}}</ref> นอกจากนี้รถไฟพลังแม่เหล็กที่มีความเร็วต่ำกว่านี้มักจะถูกใช้ในเมืองเป็นหลักเช่น Linimo ของญี่ปุ่น
 
== สถิติที่น่าสนใจ ==
* สายรถโมโนเรลรถรางเดี่ยวที่มีคนโดยสารมากที่สุด: กรุง[[โตเกียว]] มีผู้โดยสาร 311,856 คนต่อวันทำงาน (ปี 2553)<ref>http://www.tokyo-monorail.co.jp/company/profile.html</ref>
* สายรถโมโนเรลรถรางเดี่ยวที่ยาวที่สุด: เมือง[[ฉงชิ่ง]] (สาย 2 และ 3) ระยะทาง 55.6 กิโลเมตร
* สายรถไฟพลังแม่เหล็กที่ยาวที่สุด: เมือง[[เซี่ยงไฮ้]] ระยะทาง 30.5 กิโลเมตร
* สายรถโมโนเรลรถรางเดี่ยวแบบคร่อมราวที่ยาวที่สุด: เมืองฉงชิ่ง สาย 3 ระยะทาง 39.1 กิโลเมตร
* สายรถโมโนเรลรถรางเดี่ยวแบบแขวนที่ยาวที่สุด: เมืองชิบะ, ระยะทาง 15.2 กิโลเมตร
* สายรถโมโนเรลรถรางเดี่ยวที่เก่าแก่ที่สุดและยังใช้งานอยู่: ชเวเบบาห์น วูปแปร์ตัล (Schwebebahn Wuppertal) สร้าง พ.ศ. 2444
 
== โครงการโมโนเรลรถรางเดี่ยวในประเทศไทย ==
* โมโนเรลเชียงใหม่
* โมโนเรลพัทยา
130,085

การแก้ไข

รายการนำทางไซต์