ข้ามไปเนื้อหา

ผลต่างระหว่างรุ่นของ "พระพรหม"

ไม่มีคำอธิบายอย่างย่อ
(== เทวสถานและเทวรูปที่สร้างอุทิศถวายในประเทศต่าง ๆ == === ประเทศอินเดีย === {{โครงส่วน}} === [[ประเ)
ไม่มีความย่อการแก้ไข
{{กล่องข้อมูล เทวะ
| name = พระพรหม
| native_name = ब्रह्मा
| image = Thai 4 Buddies.jpg
พระพรหมมีสี่พักตร์ พระศอสวมลูกประคำ พระหัตถ์แต่ละข้างถือดอกบัว, คัมภีร์ และหม้อน้ำ มีพาหนะเป็น[[หงส์]] หรือ [[ห่าน]] พระชายา คือ [[พระสุรัสวดี]] เทพีแห่งศิลปะวิทยาการและความรอบรู้
 
ในคัมภีร์มัตสยาปุราณะเล่าว่า พระพรหมเดิมทีมีถึงห้าพักตร์ การที่มีห้าพักตร์เกิดจาก การที่พระพรหมให้ได้กำเนิดผู้หญิงนางหนึ่งชื่อ ศตรูป ขึ้นมา ความงามของศตรูปทำให้พระองค์หลงใหล เมื่อศตรูปนี้เคลื่อนไปทางใด พระพรหมก็จะหันพระพักตร์เพื่อมองตามไปด้วย แต่ว่ามีครั้งหนึ่งที่พระพรหมไปดูแคลนพระศิวะเข้า ทำให้พระศิวะพิโรธ และใช้ไฟบรรลัยกัลป์จากพระเนตรที่สามที่กลางพระนลาฏเผาพระพักตร์ที่อยู่ด้านบนเศียรของพระพรหม จนเหลือเพียงสี่พักตร์ แต่อีกความเชื่อหนึ่งเล่าว่า เพราะพักตร์ด้านบนของพระพรหมนั้นเจิดจรัสมาก ทำให้พวกสุระ(เทวดา)และอสุระ(อสุรกาย)ทนไม่ได้ จึงขอร้องให้พระศิวะเป็นผู้ตัดให้ <ref>{{cite web|url=http://www.thairath.co.th/column/pol/kumpee/413145|title= พระพรหม|date=30 March 2014|accessdate=30 March 2014|publisher=ไทยรัฐ}}</ref>
 
และยัง[[ความเชื่อ|เชื่อด้วยว่า]]พระพรหมเป็นผู้สร้างบุคคลใน[[วรรณะ (ศาสนาฮินดู)|วรรณะ]]ต่าง ๆ จาก[[อวัยวะ]]แต่ละส่วน ได้แก่ [[พราหมณ์|วรรณะพราหมณ์]] เกิดจากพระโอษฐ์, [[กษัตริย์|วรรณะกษัตริย์]] เกิดจากอก, วรรณะแพศย์ เกิดจากส่วนท้อง และวรรณะศูทร เกิดจากเท้า<ref>[http://www.montradevi.org/customize-%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%AB%E0%B8%A1-66182-1.html ประวัติพระพรหม]</ref>
 
ในบรรดาตรีมูรติ พระพรหมถือเป็นเทพเจ้าที่มีผู้เคารพบูชามาก่อนเทพเจ้าองค์อื่น ๆ มีหลักฐานตั้งแต่ก่อนยุค[[พุทธกาล]]<ref>{{cite web|url=http://www.thairath.co.th/content/547053|title=พระ (นารายณ์) มาโปรด|date=11 December 2015|accessdate=13 December 2015|publisher=ไทยรัฐ}}</ref> แต่ถึงแม้ว่าจะเป็นหนึ่งในตรีมูรติ ทว่าพระพรหมกลับเป็นเทพเจ้าที่ผู้คนให้การบูชาน้อยมากในบรรดาตรีมูรติและเทพองค์อื่น ๆ โดยในอินเดีย มีเทวสถานสำหรับบูชาพระพรหมเพียงไม่กี่แห่งเท่านั้น โดยเทวสถานที่เป็นรู้จักดีอยู่ที่ ตำบลบุษกร แคว้นอาชมีร์ มัธยมประเทศ (ปัจจุบันคือ เมืองอาชมีร์ [[รัฐราชสถาน]]<ref>{{cite web|url=https://www.thairath.co.th/content/519534|title=บุตรแห่งพรหม|date=21 August 2015|accessdate=22 August 2015|publisher=ไทยรัฐ}}</ref><ref>{{Cite book|last= Bradnock|first=Robert|author2=Roma Bradnock|title= Rajasthan & Gujarat Handbook: The Travel Guide|work=Pushkar|page=161|accessdate=2010-01-26|url=http://books.google.co.in/books?id=PDxkoeRKFhgC&pg=PA161&dq=Pushkar&lr=&cd=28#v=onepage&q=Pushkar&f=false|publisher= Footprint Travel Guides|year=2001|isbn= 1-900949-92-X}}</ref>)
 
ในคติของ[[ชาวไทย]]ที่รับคติความเชื่อจากศาสนาพรหมณ์-ฮินดู เชื่อว่าพระพรหมเป็นผู้ลิขิต ชะตาชีวิตของบุคคลต่าง ๆ ตั้งแต่เกิดจนตาย เรียกว่า "พรหมลิขิต" และผู้ใดที่บูชาพระพรหมอยู่เป็นนิจ พระองค์จะประทานพรให้สมหวัง เรียกว่า "พรพรหม" หรือ "พรหมพร"<ref name="กเนศ">[http://www.sil5.net/index.asp?catid=2&contentID=10000004&getarticle=72&title=%BE%C3%D0%BE%C3%CB%C1 พระพรหม]</ref> และยังเป็นเทพประจำทิศเบื้องบนอีกด้วย<ref>{{cite web|url=http://www.baanjomyut.com/library_2/tradition_and_phanom_rung/03.html|title=
โดยความหมายของคำว่า "พรหม" หมายถึง "ความเจริญ, ความกว้างขวาง, ความขยายตัว หรือความเบิกบาน" ดังนั้นตามคติและวัตรปฏิบัติต่าง ๆ ทั้งในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู และพุทธศาสนาจึงมีคำว่า พรหม ประกอบคำศัพท์ เช่น "[[พรหมจรรย์]]", "[[พรหมบุตร]]" หรือ "[[พรหมวิหาร ๔|พรหมวิหาร]]" เป็นต้น<ref name="สนุก">[http://guru.sanook.com/search/%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%AB%E0%B8%A1/ พรหม จากสนุกดอตคอม]</ref>
 
== พระพรหม ในคติพระพุทธศาสนา ==
== นิยามของ พรหม ใน ภควัทคีตา (บทเพลงแห่งองค์ภควันต์) ==
[[ไฟล์:001พระพรหม.jpg|thumb|left|พรหมในคติพุทธศาสนา: พรหมชั้น "รูปพรหม" ในไตรภูมิพระร่วง ฉบับกรุงธนบุรี]]
 
ในคติพุทธศาสนา พระพรหม เป็นชาวสวรรค์ชั้นสูงขั้นหนึ่งที่สูงกว่าเทวดาทั่วไป เรียกว่า "พรหม" พระพรหมยังอยู่ในกามาวจรภพ มีการวนเวียนว่ายตายเกิดด้วยอำนาจกิเลส (โลภะ โทสะ โมหะ แต่ในภพชาติก่อนจุติและปฏิสนธิเป็นพรหมมีกุศลมาก มีฌาณสมาบัติเป็นอารมณ์ เมื่อตายจึงไปเกิดที่สวรรค์ชั้นนี้) อยู่ในสวรรค์ที่เรียกว่าชั้นพรหม ([[พรหมภูมิ]])
 
พระพรหมแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ พรหมที่มีรูป เรียกว่า "[[พรหมภูมิ|รูปพรหม]]" มีทั้งหมด 16 ชั้น และพรหมที่ไม่มีรูป เรียกว่า "[[พรหมภูมิ|อรูปพรหม]]" มีทั้งหมด 4 ชั้น โดยอรูปพรหมจะสูงกว่ารูปพรหม
::สิ่งที่บุคคลควรรู้สูงสุดคือ พรหม
::พรหมคือสภาวะอันสูงสุด ไม่มีเบื้องต้น ไม่เป็นทั้งสิ่งมีอยู่และสิ่งไม่มีอยู่
::พรหมหยั่งรู้ถึง อารมณ์ โลภ โกรธ หลง แต่พรหมปราศจากอารมณ์เหล่านั้น
::พรหมไม่มีความยึดมั่นในสรรพสิ่ง
::พรหมคือสภาวะอยู่เหนือความดีและความชั่ว
::พรหมมิอาจหยั่งรู้ได้ด้วยการคิดและใช้เหตุผล
::พรหมคือแสงสว่างเหนือแสงสว่างทั้งปวง
== [[เทวสถาน]]และ[[เทวรูป]]ที่สร้างอุทิศถวายในประเทศต่าง ๆ ==
=== [[ประเทศอินเดีย]] ===
{{โครงส่วน}}
=== [[ประเทศไทย]] ===
=== [[เทวสถาน]]ใน[[ศาสนาฮินดู]]ที่มีเทวรูปใน[[ประเทศไทย]] ===
[[ไฟล์:Bkkdevasathan0609a.jpg|thumb|250px|right| ศาลพระพรหม ด้านหน้า หอพระอิศวร [[เทวสถานโบสถ์พราหมณ์]] [[กรุงเทพมหานคร]] [[ประเทศไทย]].]]
* ศาลพระพรหม [[วัดพระศรีมหาอุมาเทวี]]([[วัดพระศรีมหาอุมาเทวี|วัดแขกสีลม]]) [[ถนนสีลม]] [[เขตบางรัก]] [[กรุงเทพมหานคร]] [[เทวรูป]]ทำด้วย[[สัมฤทธิ์]][[ประติมานวิทยา|เทวลักษณะ]][[ราชวงศ์โจฬะ|ศิลปะโจฬะ]]
* ศาลพระพรหม ด้านหน้า หอพระอิศวร [[เทวสถานโบสถ์พราหมณ์]] [[กรุงเทพมหานคร]] และที่ด้านหน้า[[เครื่องบูชาแบบไทย|เบญจา]]ที่ประดิษฐาน[[เทวรูป]][[พระศิวะ|พระอิศวร]]องค์ประธานและหมู่[[เทวรูป]]สำหรับใช้ในการพระราชพิธี
* [[สมาคมฮินดูธรรมสภา]] (วัดวิษณุ) [[เขตยานนาวา]] [[กรุงเทพมหานคร]] ด้านหน้าวิหาร[[ทุรคา|พระแม่ทุรคา]]
* [[สมาคมฮินดูสมาช]] [[กรุงเทพมหานคร]](วัดเทพมณเฑียร) ประดิษฐาน[[เทวรูป]]ร่วมกับ[[เทวรูป]][[พระแม่คายตรี]] ซึ่งอยู่ด้านตรงข้ามหอ[[ทุรคา|พระแม่ทุรคา]]
 
"พระพรหม" ในทางพระพุทธศาสนา เป็น "พระพรหมผู้วิเศษ" ล้วนแต่บุรุษเพศทั้งสิ้น ไม่ต้องกินไม่ต้องบริโภคอาหาร เหมือนสัตว์ในภูมิอื่น ด้วยว่าแช่มชื่นอิ่มเอิบโดยมีฌานสมาบัติเป็นอาหาร จึงไม่ต้องมีการถ่ายคูตรมูถ คืออุจจาระ ปัสสาวะอันลามกเหม็นร้าย สรีระร่างกายหน้าตาแห่งบรรดาพระพรหมนั้น มีสัณฐานกลมเกลี้ยงสวยงามนัก มีรัศมีออกจากกายตัวเลื่อม ประภัสสรรุ่งเรืองกว่ารัศมีพระอาทิตย์ และพระจันทร์ หลายพันเท่า เพียงแต่หัตถ์หนึ่งเล่าอันพระพรหมทั้งหลายเหยียดยื่นออกไปหวังจะให้ส่อง รัศมีไปทั่วห้วงจักรวาลก็ย่อมจักทำได้ อวัยวะร่างกายที่ต่อกัน คือ หัวเข่าก็ดี แขนก็ดี มีสัณฐานกลมเกลี้ยงเรียบงามนัก จักได้เห็นที่ต่อกันนั้นหามิได้ เกศเกล้าแห่งพระพรหมทั้งหลายนั้นงามนัก ปรากฏโดยมากมีศีรษะประดับด้วยชฎา สถิตย์เสวยสุขพรหมสมบัติอยู่ ณ พรหมภูมิที่ตนอุบัติตราบจน กว่าจะสิ้นอายุ ซึ่งเป็นเวลานานแสนนาน
 
(เป็นผู้วิเศษ ที่มีแต่เพศชาย ไม่ต้องกินดื่มอาหารใดๆ เหมือนสัตว์ในภูมิอื่นๆ จึงไม่ต้องมีการขับถ่ายของเสีย พระพรหมมีใบหน้ากลมเกลี้ยง มีแสงจากกายที่ส่องสว่างกว่าแสงพระอาทิตย์ และแสงพระจัทร์เป็นหลายพันเท่า โดยพิจารณาเพียงฝ่ามือข้างเดียวของพระพรหมที่แบออกนั้น ก็สามารถส่องแสงสว่างไปทั่วจักรวาลได้ อวัยวะใดๆที่ต้องมีรอยต่อกัน (เช่น บริเวณแขน ที่มีศอก และรอยพับ เชื่อมระหว่างแขนบน และแขนล่าง) ก็เกลี้ยง เรียบเนียน เส้นผมก็สวยงามมาก ซึ่งโดยมากจะมีชฏาประดับบนศีรษะ และอยู่เสวยสุขในชั้นพรหมของตนเอง จนกว่าจะสิ้นอายุขัย ซึ่งก็เป็นเวลาแสนนาน)
=== [[โบราณวัตถุ]]ที่เกี่ยวเนื่องใน[[ประเทศไทย]] ===
{{โครงส่วน}}
 
พรหมอุบัติ (ในทางพระพุทธศาสนา) พระพรหม เกิดจากท่านผู้มีความเพียรกล้า ทรงไว้ซึ่งปัญญาเกินสามัญชน ปรารถนาจะพ้นจากกิเลสานุสัย เพราะเห็นว่ามีโทษพาให้ ยุ่งนัก ใคร่จักห้ามจิตมิให้ตกอยู่ในอำนาจกิเลส จึงสู้อุตสาหะพยายามบำเพ็ญสมถภาวนา ตามที่ท่านบุรพาจารย์สั่งสอนกันสืบๆ มา บางพวกเป็นชีป่าดาบส บางพวก ทรงพรตเป็นโยคี ฤๅษีในสมัยที่มีพระพุทธศาสนาเกิดขึ้น ในโลก บางพวกก็เป็นพระภิกษุสามเณร ต่างบำเพ็ญสมถภาวนา จนได้สำเร็จฌาน ครั้นถึงกาลกิริยาตายจากมนุษย์โลก จึงตรงไปอุบัติเกิดในพรหมวิมาน ณ พรหมโลก อันเป็นแดนซึ่งมีแต่สุขไม่มีเรื่องกามเข้าไปเกี่ยวข้อง ตามอำนาจฌานที่ได้บรรลุเป็นพระพรหมผู้วิเศษ
=== [[วัด]]และ[[อาราม|พุทธสถาน]]ใน[[ศาสนาพุทธ|พระพุทธศาสนา]]ที่มี[[เทวรูป]]ใน[[ประเทศไทย]]ปัจจุบัน ===
*อุทยานศาสนาพระโพธิสัตว์กวนอิม ตำบลพูสวรรค์ อำเภอแก่งกระจาน จังหวัดเพชรบุรี.
*วัดทองนาปรัง ตำบลบางไผ่ อำเภอเมืองนนทบุรี จังหวัดนนทบุรี.
{{โครงส่วน}}
 
== อ้างอิง ==