พิพิธภัณฑ์มหาราชานุสรณ์ ร.4
![]() | |
| ก่อตั้ง | พ.ศ. 2550[1][2] |
|---|---|
| ที่ตั้ง | วัดราชาธิวาสราชวรวิหาร เลขที่ 3 ซอยสามเสน 9 แขวงวชิรพยาบาล เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร[1][3] |
| พิกัดภูมิศาสตร์ | 13°46′31″N 100°30′15″E / 13.7751796°N 100.5040327°E |
| ประเภท | ประวัติศาสตร์, ศาสนา |
| ผลงานสำคัญ | เครื่องเจียระไน เครื่องเคลือบ ปั้นชา เครื่องมุก เครื่องถมปัด เครื่องทองเหลือง คัมภีร์ใบลาน[1] |
| เจ้าของ | วัดราชาธิวาสราชวรวิหาร |
พิพิธภัณฑ์มหาราชานุสรณ์ ร.4 เป็นพิพิธภัณฑ์ที่ตั้งในวัดราชาธิวาสราชวรวิหาร ในซอยสามเสน 9 แขวงวชิรพยาบาล เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร
ประวัติ
[แก้]พิพิธภัณฑ์มหาราชานุสรณ์ ร.4 จัดตั้งขึ้นเป็นเป็นอนุสรณ์ว่าพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4) เมื่อครั้งผนวชเป็นพระวชิรญาณภิกขุเคยประทับที่วัดสมอรายเป็นเวลาสิบปี ซึ่งเป็นเหตุผลที่ทำให้วัดสมอรายได้รับการเปลี่ยนชื่อเป็นวัดราชาธิวาสราชวรวิหารอันมีความหมายว่า "วัดอันเป็นที่ประทับของพระราชา" หลังพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จขึ้นครองราชย์ วัดราชาธิวาสได้เก็บสิ่งของจำนวนมากที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์และทางศาสนา ส่วนใหญ่เป็นสิ่งของที่วัดได้รับพระราชทานจากพระมหากษัตริย์ ได้รับประทานจากพระบรมวงศานุวงศ์ หรือได้รับถวายจากเจ้านายชั้นสูง สิ่งของเหล่านี้ได้รับการเก็บรักษาเรื่อยมาจนกระทั่งนำมาจัดแสดงภายในอาคารพิพิธภัณฑ์มหาราชานุสรณ์ ร.4 พิพิธภัณฑ์เปิดให้เข้าชมอย่างเป็นทางการเมื่อ พ.ศ. 2550[2] กรมศิลปากรเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์โดยการช่วยทำทะเบียนสิ่งของซึ่งมีอายุตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 2 ถึงรัชกาลที่ 6 โดยเฉพาะสิ่งของในสมัยรัชกาลที่ 5 ที่มีเป็นจำนวนมาก ส่วนตัวอาคารของพิพิธภัณฑ์ได้ตระกูลของมหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์เป็นผู้อุปถัมภ์เนื่องจากเคยเป็นศิษย์วัดราชาธิวาสและได้ปวารณาตัวไว้ว่าจะอุปถัมภ์วัด[1]
ส่วนจัดแสดง
[แก้]ส่วนจัดแสดงของพิพิธภัณฑ์มหาราชานุสรณ์ ร.4 ตั้งอยู่บนชั้น 2 ของอาคารพิพิธภัณฑ์ ส่วนจัดแสดงแบ่งเป็น 5 ห้องตามกลุ่มเครื่องมือเครื่องใช้ดังนี้[2][1]
- ห้องผ้า ภูษาแพรพรรณ: จัดแสดงสิ่งของที่ทำจากผ้า เช่น
- ย่ามที่ระลึกจากงานพระราชพิธี อย่างย่ามผ้าไหมฉลองพระเศวตวชิรพาห ร.ศ. 130
- ผ้าของราชสำนักฝ่ายใน เช่น ผ้าทรงสะพัก ผ้ากรองทอง สายสะพายแพร เป็นต้น
- ผ้าทรงพระพุทธรูป ซึ่งพุทธศาสนิกชนนิยมถวายเป็นการกุศลแด่พระพุทธรูปที่ประดิษฐานในพระอุโบสถหรือพระวิหาร
- ผ้ากราบ ซึ่งพระสงฆ์ใช้รองรับเวลากราบพระพุทธรูปหรือพระเถระผู้ใหญ่ และใช้เวลารับประเคนของจากสตรี
- ถลกบาตร สำหรับใช้หุ้มบาตรของพระสงฆ์
- ห้องเครื่องเจียระไน ป้านชา กระเบื้องเคลือบ: จัดแสดงป้านชาหรือชุดเครื่องชงชาที่มีคนนำมาถวายพระสงฆ์ในอดีต ส่วนใหญ่เป็นศิลปะแบบจีน นิยมสะสมในสมัยรัชกาลที่ 5 นอกจากนี้ยังจัดแสดงเครื่องกระเบื้องเคลือบอื่น ๆ ทั้งแบบศิลปะจีนและไทย
- ห้องเครื่องมุก เครื่องถมปัด และเครื่องเบญจรงค์: จัดแสดงเครื่องภาชนะ เครื่องราชูปโภค ของชำร่วยของที่ระลึก และสำรับยาสมุนไพร สิ่งของจัดแสดงที่โดดเด่นคือเครื่องมุก ซึ่งนำทำในสมัยรัชกาลที่ 4 สำหรับตกแต่งสิ่งของต่าง ๆ ที่นำไปถวายพระสงฆ์เป็นเครื่องใช้ เช่น ฝาและเชิงบาท ประกบคัมภัร์ พาน ตะลุ่ม หีบ กล่อง และตู้พระธรรม
- ห้องเครื่องทองเหลืองและเครื่องเขิน: จัดแสดงภาชนะเครื่องทองเหลืองและเครื่องเขิน
- เครื่องทองเหลืองเป็นโลหะผสมระหว่างทองแดงกับสังกะสี มีสีเหลืองคล้ายทองคำ นิยมทำเป็นเครื่องใช้สอย เช่น โตก พาน แจกัน ขัน ทัพพี ช้อน ส้อม ถาดและเครื่องบูชา
- เครื่องเขินทำมาจากไม้ ไม้ไผ่ หวายกลึงหรือสาน ตกแต่งผิวเรียบด้วยยางรักผสมสีชาด อาจจะลงรักทับหรือทำลวดลายด้วยสี นิยมทำเป็นเครื่องใช้สอย เช่น โตก พาน กล่องยาสูบ ขัน
- ห้องคัมภีร์ใบลานและตู้พระธรรม: จัดแสดงคัมภีร์ไบลานซึ่งมีเนื้อหาเกี่ยวกับพระไตรปิฎก พระสูตรต่าง ๆ และตำรายาสมุนไพรโบราณ และยังมีตู้พระธรรมตั้งอยู่กลางห้องจัดแสดง มีพระบรมฉายาลักษณะและพระราชลัญจกรประจำพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6)
ชั้น 1 ของอาคารพิพิธภัณฑ์เป็นสถานที่ปฏิบัติธรรม สำหรับให้สถานศึกษาต่าง ๆ ที่ติดต่อมายังวัดราชาธิวาสพานักเรียนมาปฏิบัติธรรม[1]
อ้างอิง
[แก้]- 1 2 3 4 5 6 "พิพิธภัณฑ์มหาราชานุสรณ์ ร.4". ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร. สืบค้นเมื่อ 2026-06-04.
- 1 2 3 ""พิพิธภัณฑ์มหาราชานุสรณ์ ร.4" วัดราชาธิวาส รวมของโบราณล้ำค่า ประวัติวงการสงฆ์ไทย". ศิลปวัฒนธรรม. 2025-01-20. สืบค้นเมื่อ 2026-06-04.
- ↑ "พิพิธภัณฑ์มหาราชานุสรณ์ ร.4". มิวเซียมไทยแลนด์. สืบค้นเมื่อ 2026-06-04.
แหล่งข้อมูลอื่น
[แก้]- พิพิธภัณฑ์มหาราชานุสรณ์ ร.4 ที่เว็บไซต์มิวเซียมไทยแลนด์
- พิพิธภัณฑ์มหาราชานุสรณ์ ร.4 ที่เว็บไซต์ฐานข้อมูลพิพิธภัณฑ์ในประเทศไทย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
