พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง

ทางเข้าพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง
ก่อตั้ง	พ.ศ. 2518
ที่ตั้ง	หมู่ที่ 13 ถนนสุทธิพงษ์ ตำบลบ้านเชียง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี
พิกัดภูมิศาสตร์	17.4073327°N 103.2362131°E / 17.4073327; 103.2362131
ประเภท	พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ
ผลงานสำคัญ	ภาชนะดินเผาเขียนสีลวดลายต่าง ๆ
เจ้าของ	สำนักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กรมศิลปากร
เว็บไซต์	www.finearts.go.th/banchiangmuseum

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง เป็นพิพิธภัณฑ์ที่ตั้งอยู่ในบริเวณแหล่งโบราณคดีบ้านเชียง บนถนนสุทธิพงษ์ ตำบลบ้านเชียง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี

ประวัติ

เมื่อวันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2515 พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9) พร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จประพาสทอดพระเนตรหลุมขุดค้นทางโบราณคดีบ้านเชียงในบริเวณวัดโพธิ์ศรีใน ตำบลบ้านเชียง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี การเสด็จประพาสครั้งนี้ได้กระตุ้นให้เกิดความตระหนักถึงความสำคัญของแหล่งโบราณคดีบ้านเชียงซึ่งขณะนั้นกำลังประสบปัญหาการลักลอบค้าโบราณวัตถุ ดังนั้นกรมศิลปากรจึงดำเนินการจัดตั้งพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียงขึ้นในบริเวณแหล่งโบราณคดีบ้านเชียงเมื่อ พ.ศ. 2518

เมื่อ พ.ศ. 2526 มูลนิธิจอห์น เอฟ.เคนเนดีมอบทุนสนับสนุนในการสร้างอาคารหลังที่ 2 ของพิพิธภัณฑ์ ซึ่งได้รับการตั้งชื่อว่า "อาคารสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี" เพื่อเป็นเกียรติแด่สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี โดยสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมพระนราธิวาสราชนครินทร์ บดินทรเชษฐภคินีเสด็จพระราชดำเนินเป็นองค์ประธานในพิธีเปิดอาคารอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2530

เมื่อ พ.ศ. 2549 กรมศิลปากรรับงบประมาณตามโครงการปรับปรุงแหล่งประวัติศาสตร์วัฒนธรรมเพื่อเชื่อมโยงการท่องเที่ยวในภูมิภาคอินโดจีน ในการดำเนินการก่อสร้างอาคารหลังใหม่เพื่อปรับปรุงและขยายพื้นที่การจัดนิทรรศการหลัก พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระราชทานชื่อของอาคารว่า "อาคารกัลยาณิวัฒนา" เพื่อเป็นเกียรติแด่สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมพระนราธิวาสราชนครินทร์ บดินทรเชษฐภคินี โดยโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์เป็นองค์ประธานในพิธีเปิดอาคารอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2553

ส่วนจัดแสดง

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียงแบ่งส่วนจัดแสดงดังนี้:

• อาคารสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี: เป็นอาคารศูนย์รวมส่วนบริการต่าง ได้แก่ จุดประชาสัมพันธ์และจำหน่ายบัตรเข้าชม ห้องประชุม และห้องจัดแสดงนิทรรศการหมุนเวียน
• อาคารกัลยาณิวัฒนา: เป็นอาคารจัดแสดงนิทรรศการหลัก แบ่งส่วนจัดแสดงย่อยเป็น 9 ส่วน

1. พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชกับบ้านเชียง: จัดแสดงเกี่ยวกับการเสด็จประพาสหลุมขุดค้นทางโบราณคดีบ้านเชียงของพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรเมื่อ พ.ศ. 2515
2. การดำเนินงานทางโบราณคดีที่บ้านเชียง: นำเสนอลำดับเวลาการศึกษาทางด้านโบราณคดีในบ้านเชียง
3. การปฏิบัติงานทางโบราณคดีที่บ้านเชียง: นำเสนอขั้นตอนการทำงานและการศึกษาระหว่างการขุดค้นโดยนักโบราณคดีระหว่าง พ.ศ. 2517-2518
4. หลุมขุดค้นทางโบราณคดี: จำลองฉากและบรรยากาศของหลุมขุดค้นระหว่าง พ.ศ. 2517-2518
5. โบราณวัตถุจากการขุดค้นทางโบราณคดีที่วัดโพธิ์ศรี: จัดแสดงโบราณวัตถุที่พบในหลุมขุดค้นวัดโพธิ์ศรี แบ่งออกตามสมัยของวัฒนธรรมบ้านเชียง 3 สมัย
6. วัฒนธรรมบ้านเชียงยุคก่อนประวัติศาสตร์: จัดแสดงฉากจำลองและโบราณวัตถุเกี่ยวกับวิถีชีวิตของคนสมัยก่อนประวัติศาสตร์ในวัฒนธรรมบ้านเชียง
7. การค้นพบยุคสำริดที่หายสาบสูญ: นิทรรศการที่จัดแสดงดัดแปลงมาจากนิทรรศการที่จัดขึ้นโดยมหาวิทยาลัยเพนซิลเวเนียในประเทศสหรัฐอเมริกาและสิงคโปร์ อธิบายการศึกษาทางโบราณคดีในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นทวีปโดยสังเขปจนถึงการค้นพบวัฒนธรรมยุคสัมฤทธิ์ที่แหล่งโบราณคดีบ้านเชียง
8. มรดกโลก: นิทรรศการที่จัดขึ้นเนื่องในโอกาสที่แหล่งโบราณคดีบ้านเชียงได้รับเลือกเป็นแหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรมโดยองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) เมื่อ พ.ศ. 2535
9. การกระจายตัวของวัฒนธรรมบ้านเชียง: จัดแสดงโบราณวัตถุที่ถูกพบระหว่างการสำรวจจากแหล่งโบราณคดียุคก่อนประวัติศาสตร์ใกล้เคียงกับแหล่งโบราณคดีบ้านเชียงตั้งแต่ พ.ศ. 2515 เพื่อศึกษาการกระจายตัวของวัฒนธรรมบ้านเชียงในบริเวณแอ่งสกลนคร

• อาคารนิทรรศการไทพวน: จัดแสดงเกี่ยวกับวิถีชีวิต ประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรมของชาวไทพวน ซึ่งตั้งถิ่นฐานอยู่บริเวณแหล่งโบราณคดีบ้านเชียง เดิมเป็นบ้านของพจน์ มนตรีพิทักษ์ ซึ่งอนุญาตให้กรมศิลปากรมาขุดค้นทางโบราณคดีเมื่อ พ.ศ. 2515 หลังการเสด็จประพาสหลุมขุดค้นทางโบราณคดีบ้านเชียงของพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พจน์จึงบริจาคบ้านและที่ดินให้กรมศิลปากรเพื่อสงวนรักษาและเป็นอนุสรณ์สถานของการเสด็จประพาสครั้งนั้น บ้านหลังนี้ได้รับพระราชทานรางวัลด้านการอนุรักษ์ศิลปะสถาปัตยกรรมดีเด่นประจำปี พ.ศ. 2550 โดยสมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์
• หลุมขุดค้นวัดโพธิ์ศรีใน: ตั้งอยู่ในบริเวณวัดโพธิ์ศรีใน ห่างจากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียงไปทางตะวันออกประมาณ 500 เมตร หลังการเสด็จประพาสหลุมขุดค้นของพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรเมื่อ พ.ศ. 2515 กรมศิลปากรได้ปรับปรุงหลุมขุดค้นภายในวัดโพธิ์ศรีในเพื่อจัดแสดงเป็นพิพิธภัณฑ์กลางแจ้ง

ดูเพิ่ม

• แหล่งโบราณคดีบ้านเชียง

แหล่งข้อมูลอื่น

• เว็บไซต์ทางการ
• พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง ที่เฟซบุ๊ก
• พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง ที่เว็บไซต์พิพิธภัณฑ์เสมือนจริง กรมศิลปากร
• พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง ที่เว็บไซต์มิวเซียมไทยแลนด์
• พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง ที่เว็บไซต์ฐานข้อมูลพิพิธภัณฑ์ในประเทศไทย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
• พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง ที่เว็บไซต์การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย