พระเจ้าอะฆา มุฮัมมัด ชาห์ กอญัร
| พระเจ้าอะฆา มุฮัมมัด ชาห์ | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| ชาห์อันชาห์ | |||||
 | |||||
| ชาห์แห่งอิหร่าน | |||||
| ครองราชย์ | 1794 – 17 มิถุนายน 1797 | ||||
| ราชาภิเษก | มีนาคม 1796 | ||||
| ก่อนหน้า | ลุฏฟ์ อะลี ข่าน | ||||
| ถัดไป | ฟัตฮ์ อาลี ชาห์ | ||||
| ประสูติ | 14 มีนาคม 1742 อัสตาราบัด อิหร่าน | ||||
| สวรรคต | 17 มิถนุายน 1797 (55 ปี) ชูชา อิหร่าน | ||||
| คู่อภิเษก | Maryam Khanom | ||||
| |||||
| ราชวงศ์ | ราชวงศ์กอญัร | ||||
| พระราชบิดา | มุฮัมมัด ฮะซัน ข่าน กอญัร | ||||
| พระราชมารดา | จีราน ขานุม | ||||
| ศาสนา | อิสลามชีอะฮ์ | ||||
พระเจ้าอะฆา มุฮัมมัด ชาห์ (آقامحمد شاه) เดิมเป็นข่านแห่งชนเผ่ากอญัร ต่อมาปราบดาตนเป็นชาห์องค์แรกแห่งราชวงศ์กอญัร ปกครองเปอร์เซียตั้งแต่ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 18 พระองค์มีความสามารถทางการทหารสูง ทรงมีความเด็ดขาดและโหดเหี้ยม แต่ก็สามารถรวบรวมแผ่นดินเปอร์เซียที่แตกแยกหลังการล่มสลายของราชวงศ์ซาฟาวิดและซันฎ์ให้กลับมาเป็นปึกแผ่น
ประวัติ
[แก้]พระเจ้าอะฆา มุฮัมมัด ชาห์ มีชื่อเดิมว่า อะฆา มุฮัมมัด ข่าน กอญัร เกิดเมื่อปี 1742 เป็นบุตรของมุฮัมมัด ฮะซัน ข่าน ผู้ปกครองชนเผ่ากอญัรซึ่งมีอำนาจในแถบทะเลแคสเปียน พระองค์ถูกจับเป็นตัวประกันตั้งแต่เด็กและถูกส่งตัวไปราชสำนักซันฎ์ เพื่อป้องกันไม่ให้ชนเผ่ากอญัรต่อต้านอำนาจส่วนกลาง และในระหว่างที่อยู่ในคุก พระองค์ถูกตอนซึ่งส่งผลให้พระองค์ไร้ทายาทและมีบุคลิกเคร่งขรึมและเย็นชาในภายหลัง[1]
หลังจากการสิ้นสุดของสมัยพระเจ้าคาริม ข่าน ซันฎ์ ในปี 1779 ประเทศก็เข้าสู่ภาวะอนาธิปไตย อะฆา มุฮัมมัด ในตำแหน่งข่านกอญัร จึงใช้โอกาสนี้รวบรวมกองกำลังของตนและเริ่มต้นขบวนการรวมประเทศ ทรงพิชิตเมืองต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง ทั้งอีสฟาฮาน ชีราซ และท้ายที่สุดคือเตหะราน ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นราชธานีของราชวงศ์กอญัร[2]
จากข่านเป็นชาห์
[แก้]ข่านกอญัรได้รับการสถาปนาเป็นชาห์อย่างเป็นทางการในปี 1796 และทรงทำพิธีราชาภิเษกในมาชฮัด (Mashhad) ซึ่งเป็นศูนย์กลางศาสนา เพื่อเน้นความชอบธรรมของราชวงศ์ใหม่[3] พระองค์พยายามฟื้นฟูความมั่นคงของอาณาจักร โดยใช้ทั้งยุทธศาสตร์ทางทหารและการปกครองแบบเข้มงวด อะฆา โมฮัมหมัด ข่าน มีชื่อเสียงในด้านความโหดเหี้ยม เช่น การสั่งทำลายเมืองแทบรีซและการสังหารหมู่ในกรณีต่อต้าน[4] หนึ่งในเหตุการณ์สำคัญคือการพิชิตจอร์เจีย ซึ่งขณะนั้นพยายามเข้าเป็นรัฐในอารักขาของรัสเซีย พระองค์นำทัพข้ามคอเคซัสและเข้ายึดทบิลิซีในปี 1795 เพื่อรักษาอำนาจของเปอร์เซียในภูมิภาค แต่ ความรุนแรงในเหตุการณ์นั้นยิ่งตอกย้ำภาพลักษณ์ของพระองค์ในฐานะผู้ปกครองที่โหดเหี้ยม[5]
พระองค์ปกครองประเทศด้วยมือเหล็กและไม่เคยไว้ใจผู้อื่น กระทั่งในปี 1797 ขณะอยู่ในค่ายที่เมืองชูชา (Shusha) ในเขตคอเคซัส พระองค์ถูกลอบปลงพระชนม์โดยข้าราชบริพารของตนเอง ขณะที่พระชนมายุได้ 55 ปี การสิ้นพระชนม์ของพระองค์ทำให้ราชสำนักเข้าสู่ความไม่แน่นอนชั่วคราว ก่อนที่หลานชายของพระองค์ บาบา ข่าน (Baba Khan) จะขึ้นครองราชย์ในนาม พระเจ้าฟัตฮ์ อะลี ชาห์ กอญัร[6]
อ้างอิง
[แก้]- ↑ Amanat, Abbas. Pivot of the Universe: Nasir al-Din Shah and the Iranian Monarchy, University of California Press, 1997.
- ↑ Keddie, Nikki R. Modern Iran: Roots and Results of Revolution, Yale University Press, 2006.
- ↑ Perry, John R. Karim Khan Zand: A History of Iran, 1747–1779, University of Chicago Press, 1979.
- ↑ Axworthy, Michael. A History of Iran: Empire of the Mind, Basic Books, 2008.
- ↑ Mikaberidze, Alexander. Historical Dictionary of Georgia, Rowman & Littlefield, 2015.
- ↑ Floor, Willem. Agha Mohammad Khan Qajar: The Founder of the Qajar Dynasty, Mage Publishers, 2020.
| กษัตริย์ |
| .svg) |
|---|---|---|