พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุริยงประยุรพันธุ์ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุริยงประยุรพันธุ์ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส
พระองค์เจ้าสุริยงประยุรพันธุ์.jpg

พระนาม สุริยงประยุรพันธ์
พระนามเต็ม พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุริยงประยุรพันธุ์ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส
พระอิสริยยศ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ
ฐานันดรศักดิ์ พระองค์เจ้า
ราชวงศ์ ราชวงศ์จักรี
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2427
สิ้นพระชนม์ 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2462
พระบิดา พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระมารดา เจ้าจอมมารดาโหมด ในรัชกาลที่ 5
หม่อม หม่อมชื้น บุนนาค
หม่อมจง สุริยง ณ อยุธยา
หม่อมเรณี ฟุสโก
หม่อมสวง สุริยง ณ อยุธยา
หม่อมเรณิ ฟุสโก
พระบุตร 11 พระองค์

มหาอำมาตย์ตรี พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุริยงประยุรพันธ์ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส พระนามเดิม พระองค์เจ้าสุริยงประยุรพันธุ์ เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 51 ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาโหมด เมื่อวันอังคาร เดือน 9 ขึ้น 7 ค่ำ ปีวอกฉศก จ.ศ. 1246 ตรงกับวันที่ 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2427 มีพระเชษฐาร่วมเจ้าจอมมารดา คือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ และเป็นพระภาดากับ พระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี

พระองค์เจ้าสุริยงประยุรพันธุ์เสด็จไปศึกษาต่อที่ทวีปยุโรปเมื่อ พ.ศ. 2440 ทรงศึกษาที่มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ ประเทศอังกฤษ จบการศึกษาแล้วกลับมาผนวชเป็นพระภิกษุเมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2452 ณ พระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม โดยมีพระเจ้าน้องยาเธอ กรมกลวงวชิรญาณวโรรส เป็นพระอุปัชฌาย์ พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพระสถาพรพิริยพรต เป็นพระกรรมวาจาจารย์ ผนวชแล้วประทับ ณ วัดบวรนิเวศวิหาร[1] หลังจากลาผนวช ทรงรับราชการจนได้เป็นมหาอำมาตย์ตรี ตำแหน่งอธิบดีโรงกษาปณ์ และผู้ช่วยปลัดทูลฉลอง กระทรวงพระคลังมหาสมบัติ

ต่อมา พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาขึ้นเป็นพระองค์เจ้าต่างกรมที่ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส เมื่อ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2457[2] พระองค์ทรงรับราชการตำแหน่งผู้ตรวจการกรมศิลปากร ซึ่งเป็นกรมที่ตั้งขึ้นใหม่ โดยโอนกิจการของกรมช่างมหาดเล็ก จากกระทรวงวัง และกรมพิพิธภัณฑ์ จากกระทรวงธรรมการ

พระโอรส-ธิดา[แก้]

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุริยงประยุรพันธ์ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส ทรงเป็นต้นราชสกุล สุริยง มีพระโอรส-ธิดา [3][4] ได้แก่

หม่อมชื้น บุนนาค (๒๔๓๐ - ๒๕ มีนาคม ๒๔๖๘) ธิดาเจ้าพระยาสุรวงศ์วัฒนศักดิ์ (โต บุนนาค) สมรส พ.ศ. ๒๔๔๙

  • หม่อมเจ้าไตรภูมิประยุรพันธ์ สุริยง (๒๔ กันยายน ๒๔๕๐ - ๑๐ มีนาคม ๒๔๕๒)
  • หมอ่มเจ้าฝาแฝดชาย (ยังไม่มีพระนาม) (๖ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๕๔ - ๗ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๕๔)

หม่อมจง (? - ๒๕๑๑)

  • หม่อมเจ้ารัศมีสุริยัน สุริยง (๒๙ มีนาคม ๒๔๕๖ - ๑๙ มิถุนายน ๒๕๓๑) สมรสกับ มาร์แซลล์ ดูมาส์
    • หม่อมราชวงศ์สุรินทร์ สุริยง
  • หม่อมเจ้าทินชาติธำรง สุริยง (๑๔ กันยายน ๒๔๕๙ - ๑๖ กันยายน พ.ศ. ๒๕๔๐) เสกสมรสกับ หม่อมราชวงศ์หญิงศุภกันต์ เทวกุล
    • หม่อมราชวงศ์ทินเทวัญ สุริยง สมรสกับ ไดอานา วอลตัน และ วิจิตรา เขมลาภ
      • หม่อมหลวงทีน่ามารี สุริยง
      • หม่อมหลวงดาญณา สุริยง
    • หม่อมราชวงศ์วโรทัย สุริยง สมรสกับ หม่อมหลวงหญิงเทพนุดี เทวกุล
      • หม่อมหลวงหญิงรินทรา สุริยง

หม่อมเรณี (Ren้e Fusco) (๑๐ สิงหาคม ๒๔๓๙ - ๓ ธันวาคม ๒๕๒๒) เป็นธิดาของร้อยโทฟุสโก ครูสอนดนตรี กองดุริยางค์ทหารเรือ

  • หม่อมเจ้าหญิงสุริยนันทนา สุริยง (๗ สิงหาคม ๒๔๕๖ - ๔ สิงหาคม ๒๕๕๗) ทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์เพื่อเสกสมรสกับ จิตติ สุจริตกุล
    • ไกรจิตต์ สุจริตกุล สมรสกับ พัลลภา หงสกุล
      • โสภณา สุจริตกุล
      • ศักดิ์สุริยง สุจริตกุล
  • หม่อมเจ้าสุริยทัตรังสรรค์ สุริยง (๑๘ กันยายน ๒๔๖๐ - ๑ เมษายน ๒๕๑๔) เสกสมรสกับ สดับ สันธินาค

หม่อมสวง (๒๔๔๑ - มิถุนายน ๒๕๐๘) เป็นน้องสาวต่างมารดาของหม่อมจง

  • หม่อมเจ้าหญิงกริณานฤมล สุริยง (๙ มิถุนายน ๒๔๕๘ - ๑๑ พฤษภาคม ๒๔๙๗) ทรงเสกสมรสกับหม่อมเจ้าเจตนาธร จักรพันธุ์ และลาออกจากฐานันดรศักดิ์เพื่อสมรสกับหลวงไพเราะเสียงซอ (อุ่น ดุรยชีวิน)
    • ผกากน ดูรยะชีวิน สมรสกับ นาวาอากาศโทประมณ ทองคำ
      • ไปรมา ทองคำ
      • อภิชาติ ทองคำ
      • ชาญฉลาด ทองคำ
      • กาญจนา ทองคำ
    • พิมลชัย ดูรยะชีวิน สมรสกับ ผกา มธุรส
    • พิไลวรรณ ดูรยะชีวิน สมรสกับ สุชาติ ปั้นศิริ และ นิพนธ์ ม่วงศิริธรรม
      • สุรพันธุ์ ปั้นศิริ
      • นิตยา ปั้นศิริ
      • เอ้ ม่วงศิริธรรม
    • จันทราภรณ์ ดูรยะชีวิน สมรสกับ สงวน พลดี
      • อรุณี พลดี
      • อารี พลดี
    • สุริยลพันธุ์ ดูรยะชีวิน สมรสกับ เพ็ญประภา พุกแก้ว
ตราราชสกุลสุริยง

หม่อมเรณิ (Reni Fusco) (๒๔๔๒ - ๒๔๗๘) เป็นน้องสาวของหม่อมเรณี

  • หม่อมเจ้าโกศลสุริยาทิตย์ สุริยง (๑๔ มิถุนายน ๒๔๕๘ - ๑๘ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๓๘) เสกสมรสกับ เทรุโกะ อีชิมัทสึ (หม่อมธีระ สุริยง ณ อยุธยา) ชาวญี่ปุ่น และอรพินท์ เบอร์เดน
    • หม่อมราชวงศ์ทัศนัย สุริยง สมรสกับ พัชรินทร์ โพธิกันยา
    • หม่อมราชวงศ์หญิงวีณา สุริยง สมรสกับ พลิน สุวคนธ์
      • สรินทร์ สุวคนธ์
    • หม่อมราชวงศ์เชื้อชัย สุริยง สมรสกับ พรทิพย์ ไชยวัฒน์
      • หม่อมหลวงหญิงสุริยาพร สุริยง
    • หม่อมราชวงศ์หญิงเดือนเต็ม สุริยง สมรสกับ เทพทอง ปานแสง
      • ชัชวาลชนม์ สุริยง
      • ธีริทธิ์ ปานแสง (แฝด)
      • ธีรุตน์ ปานแสง (แฝด)
  • หม่อมเจ้ากิติสุริโยภาส สุริยง (๒๑ มิถุนายน ๒๔๕๙ - ๑๔ มิถุนายน ๒๔๘๑)
  • หม่อมเจ้าอติวงศ์วิวัสวัติ สุริยง (๑๑ กรกฎาคม ๒๔๖๐ - ๒๑ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๙) เสกสมรสกับ สุลาลีวัลย์ สุวรรณทัต
    • หม่อมราชวงศ์ธิติสาร สุริยง สมรสกับ อัมพร ประทีปะเสน
      • หม่อมหลวงพรสุรีย์ สุริยง
      • หม่อมหลวงอติพันธุ์ สุริยง
      • หม่อมหลวงหญิงแสงสุรีย์ สุริยง สมรสกับ นันทชัย ศราสรทัต
      • หม่อมหลวงธิติพันธุ์ สุริยง
      • หม่อมหลวงสุรีย์วัลย์ สุริยง
      • หม่อมหลวงหญิงอำไพ สุริยง
      • หม่อมหลวงหญิงฐิติพร สุริยง
    • หม่อมราชวงศ์ประยูรพันธุ์ สุริยง
    • หม่อมราชวงศ์หญิงนันทนา สุริยง
    • หม่อมราชวงศ์อำพน สุริยง
    • หม่อมราชวงศ์หญิงอัจจิมา สุริยง
  • หม่อมเจ้าหญิงสุวรรณกุมารี สุริยง (๒ สิงหาคม ๒๔๖๑ - ๒๗ ตุลาคม ๒๕๐๙)

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุริยงประยุรพันธ์ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส สิ้นพระชนม์ในรัชกาลที่ 6 เมื่อวันศุกร์ เดือน 5 ขึ้น 3 ค่ำ ปีมะแม เอกศก จ.ศ. 1281 ตรงกับวันที่ 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2462

เครื่องราชอิสริยาภรณ์[แก้]

ราชตระกูล[แก้]

พระราชตระกูลในสามรุ่นของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุริยงประยุรพันธุ์ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุริยงประยุรพันธุ์
กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส
พระชนก:
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระอัยกาฝ่ายพระชนก:
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระปัยกาฝ่ายพระชนก:
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
พระปัยยิกาฝ่ายพระชนก:
สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี
พระอัยยิกาฝ่ายพระชนก:
สมเด็จพระเทพศิรินทรามาตย์
พระปัยกาฝ่ายพระชนก:
สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ
กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์
พระปัยยิกาฝ่ายพระชนก:
หม่อมน้อย
พระชนนี:
เจ้าจอมมารดาโหมด ในรัชกาลที่ 5
พระอัยกาฝ่ายพระชนนี:
เจ้าพระยาสุรวงศ์ไวยวัฒน์ (วร บุนนาค)
พระปัยกาฝ่ายพระชนนี:
สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค)
พระปัยยิกาฝ่ายพระชนนี:
ท่านผู้หญิงกลิ่น
พระอัยยิกาฝ่ายพระชนนี:
ท่านผู้หญิงอิ่ม
พระปัยกาฝ่ายพระชนนี:
ไม่มีข้อมูล
พระปัยยิกาฝ่ายพระชนนี:
ไม่มีข้อมูล

อ้างอิง[แก้]

  1. ราชกิจจานุเบกษา, การทรงผนวชแลบวชนาคหลวง, เล่ม 26, ตอน ๐ง, ๑ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๕๒, หน้า ๙๑๙-๙๒๔
  2. ราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศ ตั้งกรม, เล่ม ๓๑, ตอน ๐ง, ๑๑ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๕๗, หน้า ๑๘๓๕
  3. http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~royalty/thailand/i374.html
  4. กิติวัฒนา (ไชยันต์) ปกมนตรี, หม่อมราชวงศ์. สายพระโลหิตในพระพุทธเจ้าหลวง. กรุงเทพฯ : ดีเอ็มดี, พ.ศ. 2551. 290 หน้า. ISBN 978-974-312-022-0
  5. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ ๕, เล่ม ๒๘, ตอน ๐ ง, ๙ เมษายน พ.ศ. ๒๔๕๔, หน้า ๔๙