สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้าเกศ กรมขุนอิศรานุรักษ์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้าเกศ กรมขุนอิศรานุรักษ์

พระนาม เกศ
พระอิสริยยศ สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ กรมขุนอิศรานุรักษ์
ฐานันดรศักดิ์ เจ้าฟ้าชั้นตรี
ราชวงศ์ จักรี
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ 10 มีนาคม พ.ศ. 2316
สิ้นพระชนม์ 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2373 (56 ปี)
พระราชบิดา เจ้าขรัวเงิน แซ่ตัน
พระราชมารดา สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าแก้ว กรมพระศรีสุดารักษ์
พระบุตร มีพระโอรส 19 องค์ และพระธิดา 31 องค์

สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้าเกศ กรมขุนอิศรานุรักษ์[1] (9 มีนาคม พ.ศ. 2316 - 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2373) หรือพระนามเดิมว่า เกศ พระโอรสลำดับที่ 6 ในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากรมพระศรีสุดารักษ์ กับเจ้าขรัวเงิน ประสูติในสมัยกรุงธนบุรี ประสูติเมื่อวันพุธ เดือน 4 แรม 12 ค่ำ ปีมะเส็งเบญจศก จ.ศ. 1135 ตรงกับวันที่ 9 มีนาคม พ.ศ. 2316 เป็นพระเจ้าหลานเธอในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก

เจ้าฟ้าเกศ ทรงเป็นผู้สำเร็จราชการมหาดไทย ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ทรงเป็นแม่ทัพยกไปรักษาเมืองพระตะบอง (เมื่อ พ.ศ. 2358) ทรงมีฝีพระหัตถ์ในทางช่าง เช่น ทรงจำแบบอย่างเรีอรบญวนมาดัดแปลงเป็นเรือสำหรับใช้เดินทางไกล ทรงแต่งเก๋ง แต่งแพ สร้างสวนขวา พระประธานวัดรังศรีสุธาวาษในวัดบวรนืเวศ ได้รับพระราชทานวังที่ท่าเตียน[2]ในรัชกาลที่ 1 และประทับอยู่จนถืง รัชกาลที่ 3

กรมขุนอิศรานุรักษ์ ทรงเสกสมรสกับสมเด็จเจ้าฟ้าหญิงปัญจปาปี พระราชธิดาพระองค์ที่ 13 ในสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชกับกรมบริจาภักดีศรีสุดารักษ์ มีพระโอรสธิดา 5 พระองค์ คือ หม่อมเจ้าใหญ่ หม่อมเจ้ากลาง หม่อมเจ้าหญิงศรีฟ้า หม่อมเจ้าสุนทรา หม่อมเจ้าหญิงรสสุคนธ์ ทรงเป็นต้น ราชสกุลอิศรางกูร [3][4]

หม่อมเจ้าพระโอรส[2] 1. ม.จ.ชะอุ่ม (กรมหมื่นเทวานุรักษ์) 2. ม.จ.สนุ่น 3. ม.จ.โสภณ 4. ม.จ.ขจร 5. ม.จ.ชุมสาย (ชุมแสง) 6. ม.จ.ชายดำ 7. ม.จ.วัตถา 8. ม.จ.โต 9. ม.จ.รศสุคนธ์ 10. ม.จ.กำพล 11. ม.จ.นิล 12. ม.จ.มุ้ย

13. ม.จ.คันทรง 14. ม.จ.น้อย 15. ม.จ.มณฑป 16. ม.จ.พรหมเมศร์ (ถึก) 17. ม.จ.สุด (สุดชาต) 18. ม.จ.ตุ้ม 19. ม.จ.สุราไลย

หม่อมเจ้าพระธิดา (ไม่มีที่ทรงเสกสมรสเลย) 1. ม.จ.อำพัน 2. ม.จ.อัมภร 3. ม.จ.ประไภ 4. ม.จ.มณฑา 5. ม.จ.ลม่อม 6. ม.จ.มุกดา 7. ม.จ.หนูหมี 8. ม.จ.ประดับ 9. ม.จ.จีด 10. ม.จ.อำพา 11. ม.จ.ตลับ 12. ม.จ.ปุก

13. ม.จ.บัญชร 14. ม.จ.ประภา 15. ม.จ.กลาง (หนูกลาง) 16. ม.จ.เขียน 17. ม.จ.อุไร 18. ม.จ.อรชร 19. ม.จ.ป้อม 20. ม.จ.มาลี 21. ม.จ.ปี 22. ม.จ.ไย 23. ม.จ.สว่าง 24. ม.จ.สวาส 25. ม.จ.ลดาวัล 26. ม.จ.รัศมี

27. ม.จ.เล็ก 28. ม.จ.สุด 29. ม.จ.ถนอม 30. ม.จ.คืบ 31.โมรา

กรมขุนอิศรานุรักษ์ ประชวรพระยอดที่พระปฤษฎางค์ ถืงแก่ทิวงคต ในรัชกาลที่ 3 เมื่อวันศุกร์ เดือน 4 ขึ้น 7 ค่ำ ปีขาลโทศก จ.ศ. 1192 ตรงกับวันที่ 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2373 พระชันษา 58 ปี

อ้างอิง[แก้]

  1. "ราชสกุลวงศ์". กรมศิลปากร, สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์. สืบค้นเมื่อ 24 กุมภาพันธ์ 2557. 
  2. 2.0 2.1 "อิศรางกูร" ที่ระลึกงานพระราชทานเพลองศพ พลเรือตรี เอกไชย อิศรางกูร ณ อยุธยา. อังคารที่ 5 มีนาคม พ.ศ. 2534
  3. เล็ก พงษ์สมัครไทย. พระญาติ ราชสกุลกรุงรัตนโกสินทร์. กรุงเทพ : สำนักพิมพ์ข้าวฟ่าง, พ.ศ. 2549. 160 หน้า. หน้า หน้าที่. ISBN 974-9687-35-3
  4. ธำรงศักดิ์ อายุวัฒนะ. ราชสกุลจักรีวงศ์ และราชสกุลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช. กรุงเทพ : สำนักพิมพ์บรรณกิจ, พิมพ์ครั้งที่ 3 พ.ศ. 2544. 490 หน้า. หน้า หน้าที่. ISBN 974-222-648-2