พรรคมูลวิวัติ
พรรคมูลวิวัติ (ฝรั่งเศส: Parti radical, ออกเสียง: [paʁti ʁadikal]) หรือชื่อทางการคือ พรรคสาธารณรัฐ มูลวิวัติ และมูลวิวัติ-สังคมนิยม (Parti républicain, radical et radical-socialiste) เป็นพรรคการเมืองในประเทศฝรั่งเศส ก่อตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการในปี 1901 ถือเป็นพรรคการเมืองที่เก่าแก่ที่สุดในฝรั่งเศสที่ยังคงดำเนินกิจกรรมอยู่[1] เคยครองอำนาจในการเมืองฝรั่งเศสอย่างยาวนานในช่วงก่อนสงครามโลกครั้งที่สอง
ก่อนสงครามโลกครั้งที่สอง
[แก้]ในช่วงสาธารณรัฐที่สาม พรรคมูลวิวัติเปรียบเสมือนเสาหลักของการเมืองฝรั่งเศส โดยเป็นศูนย์กลางในการจัดตั้งรัฐบาลผสมและครองอำนาจบริหารยาวนานหลายทศวรรษ[2] อุดมการณ์สำคัญของพรรคคือ "โลกิยนิยม" (laïcité) ซึ่งมุ่งแยกศาสนาออกจากกิจการของรัฐอย่างเด็ดขาด และการยึดมั่นในลัทธิสาธารณรัฐนิยม เพื่อส่งเสริมเสรีภาพและความก้าวหน้าทางสังคม พรรคดำเนินนโยบายทางสายกลางที่ต่อต้านทั้งกลุ่มอนุรักษ์นิยมอำนาจนิยมและลัทธิมากซ์ โดยมีบุคคลสำคัญอย่างฌอร์ฌ เกลม็องโซ เป็นผู้นำที่โดดเด่นในการปกป้องค่านิยมเหล่านี้
หลังสงครามโลกครั้งที่สอง
[แก้]อิทธิพลของพรรคมูลวิวัติเริ่มถดถอยลงอย่างเห็นได้ชัดหลังสิ้นสุดสงคราม เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ทางการเมืองและการผงาดขึ้นของพรรคคู่แข่งใหม่ ๆ[3] ความท้าทายนี้ส่งผลให้พรรคประสบปัญหาความแตกแยกทางอุดมการณ์ จนนำไปสู่การแบ่งขั้วภายในระหว่างกลุ่มที่เอนเอียงไปทางร่วมมือกับฝ่ายซ้ายและกลุ่มขวากลาง[4] แม้บทบาทและอำนาจทางการเมืองจะลดลง แต่ปรัชญาและรากฐานแนวคิดแบบเสรีนิยมของพรรคมูลวิวัติยังคงฝังรากลึกและเป็นส่วนหนึ่งของสถาบันการเมืองฝรั่งเศสจวบจนปัจจุบัน