ผึ้งน้ำผึ้ง
| ผึ้งน้ำผึ้ง ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: | |
|---|---|
 | |
| ผึ้งพันธุ์บนคานของรังผึ้งแบบคานบนแนวนอน (Horizontal top-bar hive) | |
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์  | |
| อาณาจักร: | สัตว์ Animalia |
| ไฟลัม: | สัตว์ขาปล้อง Arthropod |
| ชั้น: | แมลง Insecta |
| อันดับ: | แตน Hymenoptera |
| วงศ์: | Apidae |
| เคลด: | Corbiculata |
| เผ่า: | Apini Latreille, 1802 |
| สกุล: | Apis Linnaeus, 1758 |
| ชนิดต้นแบบ | |
| Apis mellifera Linnaeus, 1758 | |
| ชนิด | |
| |
ผึ้งน้ำผึ้ง หรือ ผึ้งน้ำหวาน (อังกฤษ: honey bee) เป็นแมลงบินได้ที่มีพฤติกรรมทางสังคมแบบซับซ้อน (Eusocial) จากสกุล Apis ในวงศ์ Apidae ซึ่งเป็นวงศ์ผึ้งที่ใหญ่ที่สุด[1] ผึ้งน้ำผึ้งเป็นที่รู้จักจากการสร้างรังที่คงทนถาวรภายในโพรง (หรือเรียกว่าหีบเลี้ยงผึ้ง) ที่มีเซลล์รูปหกเหลี่ยมทำจากขี้ผึ้งที่ผึ้งหลั่งออกมา[2] พวกมันอยู่รวมกันเป็นอาณานิคมขนาดใหญ่ และมีการสำรอกคาร์โบไฮเดรตที่ย่อยแล้วออกมาเป็นสำรองในรูปของน้ำผึ้ง ซึ่งคุณสมบัติประการหลังนี้เองที่ทำให้รังของพวกมันกลายเป็นเป้าหมายในการหาอาหารของสัตว์กินน้ำผึ้งหลายชนิด รวมถึงแบดเจอร์น้ำผึ้ง หมี และมนุษย์เก็บของป่าล่าสัตว์
แม้ว่าผึ้งน้ำผึ้งจะมีเพียงไม่กี่สายพันธุ์จากผึ้งทั้งหมดประมาณ 20,000 ชนิดที่รู้จักกัน แต่พวกมันเป็นผึ้งกลุ่มที่มนุษย์คุ้นเคยมากที่สุด และเป็นแมลงที่มีประโยชนมหาศาลต่อภาคเกษตรกรรมและการทำสวน[3][4] ผึ้งน้ำผึ้งสายพันธุ์ที่รู้จักกันดีที่สุดคือผึ้งพันธุ์ (Apis mellifera) ซึ่งถูกนำมาเลี้ยงและเป็นแมลงอุตสาหกรรม เพื่อผลิตน้ำผึ้งและผสมเกสรพืชผล อีกสายพันธุ์หนึ่งคือผึ้งโพรง (Apis cerana) ซึ่งเลี้ยงในเอเชียใต้ ตะวันออกเฉียงใต้ และตะวันออก
เฉพาะสมาชิกในสกุล Apis เท่านั้นที่เป็นผึ้งน้ำผึ้งแท้[5] แต่ก็มีผึ้งชนิดอื่นที่ผลิตและสะสมน้ำผึ้งซึ่งมนุษย์นำมาเลี้ยงเพื่อวัตถุประสงค์เดียวกัน เช่น ชันโรงในสกุล Melipona และชันโรงอินเดีย Tetragonula iridipennis นอกจากการเก็บเกี่ยวน้ำผึ้งแล้ว มนุษย์ยุคใหม่ยังใช้ ขี้ผึ้ง ในการทำเทียน สบู่ ลิปมัน เครื่องสำอาง สารหล่อลื่น และใช้ในการทำแม่พิมพ์โดยใช้การสูญขี้ผึ้ง สารคัดหลั่งอื่น ๆ ของผึ้ง เช่น นมผึ้ง และพิษผึ้ง ถูกนำมาใช้ในทางเภสัชกรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการแพทย์ทางเลือก
นิรุกติศาสตร์
[แก้]ชื่อสกุล Apis มาจากภาษาละติน แปลว่า "ผึ้ง"[6][7] แม้พจนานุกรมสมัยใหม่จะอนุโลมให้เขียนได้ทั้ง "honey bee" หรือ "honeybee" ก็ได้ แต่นักกีฏวิทยา Robert Snodgrass ยืนยันว่าการเขียนที่ถูกต้องคือ honey bee เพราะเป็นผึ้งชนิดหนึ่งหรือประเภทหนึ่ง การใช้สองคำติดกัน เช่น dragonfly หรือ butterfly นั้นเพื่อบ่งชี้ว่าแมลงปอและผีเสื้อไม่ใช่แมลงวัน[8] ทั้งนี้ "Honey bee" เป็นชื่อสามัญที่ถูกใช้อย่างเป็นทางการในระบบข้อมูลอนุกรมวิธานแบบบูรณาการ (ITIS) ฐานข้อมูลชื่อสามัญของแมลงของสมาคมกีฏวิทยาแห่งอเมริกาและ โครงการเว็บต้นไม้แห่งชีวิต (Tree of Life Web Project)[9][10][11]
ผึ้งน้ำผึ้งในประเทศไทย
[แก้]ผึ้งน้ำผึ้งในประเทศไทยมี 5 ชนิด ได้แก่:[12]
- Apis (Apis) cerana ผึ้งโพรง (Asian Honey bees)
- Apis (Apis s.str.) mellifera ผึ้งพันธุ์ (European Honey bees)
- Apis (Megapis) dorsata ผึ้งหลวง (Giant Honey bees)
- Apis (Micrapis) andreniformis ผึ้งม้าน (Black Dwarf-Honey bees)
- Apis (Micrapis) florea ผึ้งมิ้ม (Red Dwarf-Honey bees)
แกลเลอรี่
[แก้]- ↑ Crane, Eva (2009). "Chapter 9 – Apis Species: (Honey Bees)". ใน Resh, Vincent H. (บ.ก.). Encyclopedia of Insects (Second Edition). Academic Press. pp. 31–32. doi:10.1016/B978-0-12-374144-8.00009-6. ISBN 978-0-12-374144-8.
- ↑ Smith, Michael L. (2021). "Nest Structure: Honey Bees". ใน Starr, Christopher K. (บ.ก.). Encyclopedia of Social Insects (ภาษาอังกฤษ). Springer, Cham. pp. 626–632. doi:10.1007/978-3-030-28102-1_85. ISBN 978-3-030-28102-1.
- ↑ Nesbit, Miles Liam; Montauban, Cecilia; Windram, Francis; Pérez, Miguel Santiago Bailey; Hughes, William O. H.; Goulson, Dave; Gill, Richard J.; Graystock, Peter (2026-03-10). "Mapping global bee research with traits and plant-pollinator interaction networks". Scientific Reports (ภาษาอังกฤษ). doi:10.1038/s41598-026-41830-7. ISSN 2045-2322.
- ↑ Papa, Giulia; Maier, Roberto; Durazzo, Alessandra; Lucarini, Massimo; Karabagias, Ioannis K.; Plutino, Manuela; Bianchetto, Elisa; Aromolo, Rita; Pignatti, Giuseppe; Ambrogio, Andrea; Pellecchia, Marco; Negri, Ilaria (2022). "The Honey Bee Apis mellifera: An Insect at the Interface between Human and Ecosystem Health". Biology. 11 (2): 233. doi:10.3390/biology11020233.
- ↑ Buchmann, Stephen L. (8 June 2010). Honey Bees: Letters from the Hive (1st ed.). New York: Random House Children's Books. p. 157. ISBN 978-0-375-89557-9.
- ↑ "Apis". The Latin Dictionary. สืบค้นเมื่อ 23 November 2021.
- ↑ "Honeybee". Online Etymology Dictionary, Douglas Harper. 2019. สืบค้นเมื่อ 27 February 2016.
- ↑ Snodgrass, Robert E. (1984). Anatomy of the Honey Bee. Cornell University Press. p. vii. ISBN 978-0-8014-9302-7.
- ↑ "Integrated Taxonomic Information System – Search, Apinae". 2008. สืบค้นเมื่อ 26 February 2016.
- ↑ "Common Names of Insects Database". Entomological Society of America. สืบค้นเมื่อ 21 February 2016.
- ↑ "Apinae". Tree of Life Web Project. 2004. สืบค้นเมื่อ 25 February 2016.
- ↑ "ฐานข้อมูลตัวอย่างผึ้งในประเทศไทย".