ผังงาน

ตัวอย่างผังงานอย่างง่ายแสดงการแก้ปัญหาโคมไฟที่เปิดไม่ติด

ผังงาน หรือ โฟลว์ชาร์ต (อังกฤษ: flowchart) หรือผังงาน เป็นเครื่องมือแสดงขั้นตอน หรือกระบวนการทำงานที่กระชับ เข้าใจง่าย โดยใช้สัญลักษณ์ที่เป็นมาตรฐานเดียวกัน และใช้ข้อความสั้น ๆ อธิบายข้อมูล ผลลัพธ์ คำสั่ง หรือจุดตัดสินใจของขั้นตอน และเชื่อมโยงขั้นตอนเหล่านั้นด้วยเส้นที่มีลูกศรชี้ทิศทางการทำงานตั้งแต่เริ่มต้นจนจบกระบวนการ

ผังงานไม่เพียงแต่เน้นย้ำขั้นตอนก่อนและหลังกระบวนการเท่านั้น แต่ยังช่วยอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างขั้นตอนเหล่านั้นผ่านกระบวนการที่มีเหตุผลอีกด้วย ผังงานสร้างภาพรวมของกระบวนการทั้งหมด ผังงานเป็นเครื่องมือที่สมบูรณ์แบบสำหรับการทำความเข้าใจข้อมูลที่กระจัดกระจาย

รูปแบบของผังงาน

โครงสร้างของผังงาน หรือ Flowchart สามารถแบ่งได้เป็น 3 รูปแบบคือ

• การทำงานแบบตามลำดับ (Sequence Flowchart)
• การเลือกกระทำตามเงื่อนไข (Selection Flowchart)
• การทำซ้ำ (Iteration Flowchart)

สัญลักษณ์ต่าง ๆ

จุดเริ่มต้นและจุดสิ้นสุด

แสดงด้วยรูปวงกลม รูปวงรี หรือรูปสี่เหลี่ยมมุมบน ภายในนิยมใช้คำว่า "Start" สำหรับจุดเริ่มต้น และ "End" สำหรับจุดสิ้นสุด

ลูกศร

ลูกศรเป็นตัวกำหนดทิศทางการทำงานของโปรแกรมจากบนลงล่าง จากซ้ายไปขวาโดยเรียงตามลำดับ

ประมวลผล

ใช้กล่องสี่เหลี่ยมผืนผ้า ภายในเขียนคำสั่งต่าง ๆ หรือ การกำหนดค่าข้อมูล

รับค่าเข้า และแสดงผล

ใช้กล่องสี่เหลี่ยมด้านขนาน ยกตัวอย่างเช่น ภายในเขียน "Get X" เพื่อรับค่า X; เขียน "Display X" เพื่อแสดงผลค่า X

ตัดสินใจ

ใช้กล่องสี่เหลี่ยมข้าวหลามตัด และภายในเขียนประโยคที่มีค่าความจริง เป็น "จริง" หรือ "เท็จ" และแบ่งลูกศรออกเป็น 2 ข้างคือ เส้นทางการทำงานเมื่อ ประโยคดังกล่าวเป็น "จริง" และ เส้นทางการทำงานเมื่อประโยคดังกล่าวเป็น "เท็จ"

แสดง/รับข้อมูลแบบไม่จำเพาะต่ออุปกรณ์

ใช้สัญลักษณ์รูปสี่เหลี่ยมด้านขนาน ภายในระบุว่าเป็นข้อมูลเข้า (Input) หรือข้อมูลออก (Output) รวมทั้งข้อมูลที่ต้องการนำเข้าหรือแสดงผล