ปลากัดป่ามหาชัย
| ปลากัดป่ามหาชัย | |
|---|---|
 | |
| ปลากัดป่ามหาชัยเพศผู้ (♂) | |
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์  | |
| อาณาจักร: | สัตว์ Animalia |
| ไฟลัม: | สัตว์มีแกนสันหลัง Chordata |
| ชั้น: | ปลาที่มีก้านครีบ Actinopterygii |
| อันดับ: | Anabantiformes |
| วงศ์: | ปลากัด ปลากระดี่ Osphronemidae |
| สกุล: | ปลากัด Betta Kowasupat, Panijpan, Ruenwongsa & Sriwattanarothai, 2012 |
| สปีชีส์: | B. mahachaiensis |
| ชื่อทวินาม | |
| Betta mahachaiensis Kowasupat, Panijpan, Ruenwongsa & Sriwattanarothai, 2012 | |
ปลากัดป่ามหาชัย หรือ ปลากัดมหาชัย (อังกฤษ: Mahachai betta; ชื่อวิทยาศาสตร์: Betta mahachaiensis) เป็นปลาน้ำจืดจำพวกปลากัดชนิดหนึ่ง ในวงศ์ปลากัด ปลากระดี่ (Osphronemidae)
ลักษณะและถิ่นที่อยู่อาศัย
[แก้]มีลักษณะและรูปร่างคล้ายคลึงกับปลากัดป่าภาคกลาง (B. splendens) อีกทั้งยังมีที่อยู่อาศัยบางพื้นที่ทับซ้อนกัน แต่มีความแตกต่างกันที่สีและรายละเอียดบางประการ เช่น สีของเกล็ดเป็นสีฟ้าอมเขียวหรือสีเขียวอย่างเดียวแวววาวทั้งตัว ลักษณะเกล็ดไล่เรียงตัวกันเหมือนฝักข้าวโพด บนพื้นลำตัวที่มีสีเข้มตั้งแต่น้ำตาลจนถึงดำสนิท บริเวณแก้มหรือแผ่นปิดเหงือกเป็นขีดสีฟ้า 2 ขีด ครีบอกคู่แรกที่เรียกว่า "ตะเกียบ" เส้นหน้ามีสีฟ้า ครีบหางมีทั้งกลมและปลายแหลมเหมือนใบโพธิ์มีสีฟ้า ขนาดเมื่อโตเต็มที่ประมาณ 4-5 เซนติเมตร
ปลากัดป่ามหาชัย มีลักษณะเด่นที่แตกต่างจากชนิดอื่นอย่างชัดเจนคือ เยื่อใต้แผ่นปิดเหงือก จะเป็นสีดำสนิท โดยไม่มีขีดหรือแถบสีแดงมาแซมเหมือนปลากัดในกลุ่มก่อหวอดชนิดอื่น ๆ จากข้อมูลจากการศึกษาวิจัยลักษณะภายนอก ประกอบกับทางสัณฐานวิทยาเพื่อช่วยในการจำแนกอย่างละเอียดทำให้พบลักษณะเด่นดังกล่าวที่ช่วยในการจำแนกได้ง่ายขึ้น [2]
เป็นปลากัดที่มีถิ่นที่อยู่อาศัยจำกัด โดยพบแค่เพียงเขตจังหวัดสมุทรสาคร, สมุทรปราการ และพื้นที่บางส่วนในเขตบางขุนเทียน ของกรุงเทพมหานคร เท่านั้น และเป็นปลากัดในกลุ่มก่อหวอดที่สามารถพบได้เพียงแค่ในประเทศไทยเท่านั้น และกำลังเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์เป็นอย่างมาก โดยอยู่ในรายชื่อชนิดที่เสี่ยงขั้นวิกฤตต่อการสูญพันธุ์ ของ IUCN https://www.onep.go.th/ebook/bio/th-red-data-vertebrates.pdf
จากการศึกษาในระดับดีเอ็นเอ พบว่ามีสายการวิวัฒนาการแยกตัวมาจากปลากัดภาคกลางเมื่อราว 3-4 ล้านปีก่อน และจากการลงพื้นที่ศึกษาของคณะนักวิทยาศาสตร์ชาวไทยพบว่าแหล่งที่อยู่อาศัยของปลากัดมหาชัย เป็นแหล่งน้ำจืดที่มีน้ำเค็มเข้ามาปนเล็กน้อย โดยมากเป็นป่าจาก และยังพบว่ามีน้ำจากแหล่งอุตสาหกรรมบางส่วนปนเปื้อนเข้ามาด้วย เมื่อมีขนาดเล็กจะกินแมลงเป็นอาหาร เมื่อโตขึ้นจะเริ่มกินแมลงผิวน้ำ และโตขึ้นอีกจะเป็นอาหารที่มีขนาดใหญ่ขึ้น รวมทั้งยังเศษซากพืชเข้าไปปนด้วย ปลากัดป่ามหาชัย ถือว่าเป็นปลากัดอีกชนิดหนึ่งได้รับความนิยมในหมู่นักเลี้ยงปลาสวยงาม [3]
การตั้งชื่อทางวิทยาศาสตร์
[แก้]ปลากัดป่ามหาชัย ได้เป็นที่รู้จักกันมาอย่างยาวนานแล้ว แต่ยังไม่มีชื่อวิทยาศาสตร์อย่างเป็นทางการ จนกระทั่งในเดือนตุลาคม ค.ศ. 2012 จึงได้รับการตั้งชื่ออย่างเป็นทางการ โดยถือเป็นปลากัดชนิดแรก ที่ได้รับการพิสูจน์ทั้งยืนยันโดยนักวิจัยชาวไทยเอง [4] [5] [6]
และตั้งชื่อวิทยาศาสตร์โดยใช้ชื่อไทยอ้างอิงถึง "มหาชัย" (จังหวัดสมุทรสาคร) ที่เป็นแหล่งของปลากัดป่ามหาชัยให้เป็นที่รู้จัก และเพื่อให้ผู้คนในจังหวัดสมุทรสาครและชาวไทยเกิดความภาคภูมิใจ และกระตุ้นให้เกิดการอนุรักษ์ปลากัดป่ามหาชัยมากยิ่งขึ้นก่อนที่จะสูญพันธุ์ไป
สำหรับงานวิจัยที่พิสูจน์ยืนยันชนิดพันธุ์ของปลากัดป่ามหาชัยนี้ ได้ศึกษาโดยทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยมหิดล ซึ่งมีหัวข้อบทความที่ตีพิมพ์ในวารสารนานาชาติ Zootaxa ว่า "Betta mahachaiensis (ปลากัดป่ามหาชัย) ปลากัดก่อหวอดชนิดใหม่จากจังหวัดสมุทรสาคร ประเทศไทย)" [2] โดยมีผู้วิจัยคือ นายชานนทร์ โควสุภัทร, รศ.ดร.ภิญโญ พานิชพันธ์, รศ.ดร.พิณทิพ รื่นวงษา, และดร.น้ำค้าง ศรีวัฒนาโรทัย[2][7] ซึ่งได้ศึกษาข้อมูลลักษณะภายนอก สัณฐานวิทยา และชีวโมเลกุล ทั้งพันธุกรรมจากไมโทคอนเดรียและนิวเคลียสประกอบกัน พิสูจน์ได้อย่างชัดเจนว่าปลากัดป่ามหาชัยนั้นเป็นปลากัดสปีชีส์ใหม่อย่างแน่นอน ไม่ใช่ลูกผสมของปลากัดก่อหวอดชนิดอื่นๆแต่อย่างใด
ทั้งนี้งานวิจัยปลากัดป่ามหาชัย เป็นผลงานตีพิมพ์ที่มีผู้เข้าถึงสูงสุดของวารสารนานาชาติ Zootaxa ในปี 2012 และประเทศต่างๆให้ความสนใจเป็นอย่างมากภายหลังได้มีการตีพิมพ์ [8]
ปลากัดที่พบในประเทศไทย
[แก้]กลุ่ม B. picta :
[แก้]- ปลากัดอมไข่กระบี่ Betta simplex Kottelat, 1994
กลุ่ม B. pugnax :
[แก้]- ปลากัดปีนัง Betta pugnax Cantor, 1850
- ปลากัดหัวโม่งจันทบุรี Betta prima Kottelat, 1994
- ปลากัดอมไข่ภาคใต้ Betta pallida Schindler & Schmidt, 2004
- ปลากัดอมไข่นราธิวาส Betta apollon Schindler & Schmidt, 2006
- ปลากัดอมไข่สงขลา Betta ferox Schindler & Schmidt, 2006
- ปลากัดอมไข่คือเน่ห์ Betta kuehnei Schindler & Schmidt, 2008
กลุ่ม B. splendens :
[แก้]- ปลากัดป่าภาคกลาง (Siamese fighting fish) Betta splendens Regan, 1910
- ปลากัดป่าภาคอีสาน Betta smaragdina Ladiges, 1972
- ปลากัดป่าภาคใต้ Betta imbellis Ladiges, 1975
- ปลากัดป่ามหาชัย Betta mahachaiensis Kowasupat, Panijpan, Ruenwongsa & Sriwattanarothai, 2012
- ปลากัดป่าภาคตะวันออก Betta siamorientalis Kowasupat, Panijpan, Ruenwongsa & Jeenthong, 2012
กลุ่ม B. waseri :
[แก้]- ปลากัดช้าง Betta pi Tan, 1998
อ้างอิง
[แก้]- ↑ Low, B.W. (2019). "Betta mahachaiensis.". IUCN Red List of Threatened Species. 2019: e.T181333A89804943. doi:10.2305/IUCN.UK.2019-2.RLTS.T181333A89804943.en.
- 1 2 3 http://www.mapress.com/zootaxa/2012/f/zt03522p060.pdf Betta mahachaiensis, a new species of bubble-nesting fighting fish (Teleostei: Osphronemidae) from Samut Sakhon Province, Thailand (ในภาษาอังกฤษ)
- ↑ ""ปลากัดมหาชัย" อยู่ก่อนไทยมา 3-4 ล้านปี แต่จะไม่เหลือแล้ว". ผู้จัดการออนไลน์. 29 May 2012. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-07-01. สืบค้นเมื่อ 14 February 2014.
{{cite web}}: ระบุ|archivedate=และ|archive-date=มากกว่าหนึ่งรายการ (help); ระบุ|archiveurl=และ|archive-url=มากกว่าหนึ่งรายการ (help) - ↑ "นักวิจัย คณะวิทย์ มหิดล ค้นพบ "ปลากัดป่าสายพันธุ์ใหม่ของโลก"". Faculty of Science. สืบค้นเมื่อ 2026-01-05.
- ↑ ""เบตตามหาชัยเอนซิส" ปลากัดพันธุ์ใหม่สายพันธุ์ไทยแท้ๆ". mgronline.com. 2012-11-19. สืบค้นเมื่อ 2026-01-05.
- ↑ "แฟนพันธุ์แท้ปลากัด โชว์ปลากัด ปลาไทยแท้ - เทคโนโลยีชาวบ้าน". 2020-10-22. สืบค้นเมื่อ 2026-01-05.
- ↑ http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8649.2010.02715.x/abstract Molecular and morphological evidence supports the species status of the Mahachai fighter Betta sp. Mahachai and reveals new species of Betta from Thailand (ในภาษาอังกฤษ)
- ↑ "Zootaxa; most-accessed papers in zootaxa". www.mapress.com. สืบค้นเมื่อ 2026-01-05.
แหล่งข้อมูลอื่น
[แก้]
ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Betta mahachaiensis ที่วิกิสปีชีส์